Кіріспе

Ұлыбританиядағы саяси қозғалыстар Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығу шешімі Ағылшын тәуелсіздігі - Англияның Ұлыбританиядан бөлінуін жақтаған саяси ұстаным. Англияның (Ұлыбританияның ең ірі және ең көп халықты мекендейтін елі) бөлінуіне қолдау білдіру Шотландияға, Уэльске және Солтүстік Ирландияға саяси билікті көбейту әсерінен әсер етті, мұнда Ұлыбританиядан тәуелсіздік (және Солтүстік Ирландияның жағдайында Ирландияның қалған бөлігімен қайта бірігу) саяси талқылаудың басты тақырыбы болып табылады. Ағылшындық тәуелсіздікті оның жақтастары британдық саясаттағы Батыс Лотиан мәселесін шешу жолы ретінде қарастырды: Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландияның парламенттегі депутаттары Уэстминстерде Ұлыбритания парламентіне қатысты мәселелерде дауыс бере алады, бірақ ағылшындық депутаттар Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландияда бірдей мәселелерге қатысты бірдей билік иеленбейді, өйткені бұл өкілеттіктер Шотландия парламентіне, Солтүстік Ирландия Ассамблеясына немесе Сенедге (Уэльс парламенті) беріледі. Кейбір кіші саяси партиялар ағылшын тәуелсіздігі үшін үгіт-насихат жүргізгенмен, Ұлыбританияның барлық ірі саяси партиялары британдық унионизмнің дәстүрлі көзқарасына беріліп, Англияның конституциялық мәртебесін өзгертуге қарсы. Шотландияның тәуелсіздікке деген талаптары ағылшын талаптарынан гөрі Ұлыбританияның бірлігіне ең шұғыл қауіп ретінде қарастырылады; Шотландия 2014 жылдың 18 қыркүйегінде референдумда тәуелсіздікке қарсы дауыс берді, бірақ тақырып әлі де талқылануда. Солтүстік Ирландияны Ұлыбританияға қосу да осындай даулы тақырып, ал Уэльстің тәуелсіздігі де соңғы жылдары қолдау тапты.

Англия Корольдігі

Ағылшын ұлттық болмысы ұзақ уақыт бойы қалыптасты. IV ғасырдың ортасынан бастап Британиядағы Рим билігінің құлдырауынан кейін қазіргі Англияға германдық топтар бірте-бірте қоныстанды. Бұл англосаксондар деп аталатын, олар қазіргі Дания мен Германияның шекаралық аймағынан келген англо-саксондар және Ютландия түбегіндегі юттар болды. Англия патшалығы 10 ғасырда пайда болды: ол Ұлыбританияның оңтүстік екі үштен бір бөлігін және бірқатар кішігірім аралдарды қамтыды. Норманның Уэльсті 1067 жылдан 1283 жылға дейін жаулап алуы (Руддлан статутымен 1284 жылы ресмилендірілген) Уэльсті ағылшынның бақылауына алды, ал Уэльс 1535-1542 жылдардағы Уэльс заңдарымен ағылшын заңдарына сәйкес келді, бұл Уэльс княздігін құрды.

Ұлыбританияның құрылуы

1603 жылы Корольдер одағы болды, Елизавета I қайтыс болғаннан кейін шотланд королі VI Джеймс ағылшын тағына отырды, бұл Англия мен Шотландияны жеке одаққа қосты. 1707 жылы Англия Парламенті мен Шотландия Парламенті "Одақ актілерін" қабылдап, Ұлыбритания Корольдігін құрды. Шотландия мен Англияда бұл шараның көпшілігі қарсы болды. Шотландиялық қол қоюшылар Шотландияның астанасы Эдинбургте болған жаппай тәртіпсіздіктер мен тәртіпсіздіктер салдарынан құжатқа құпия қол қоюға мәжбүр болды. Шотландияда шотланд заңдары сақталды, бұл Англия мен Уэльстегіден ерекшеленетін құқықтық жүйе. 1800 жылы Ұлыбритания Корольдігі мен Ирландия Корольдігі 1801 жылы құрылған Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігін құру үшін жаңа одақ актілерін қабылдады. 1921 жылы Англо-Ирландиялық келісімге қол қойылды, бұл Ирландия еркін мемлекетінің оңтүстік Ирландияға доминион болуға мүмкіндік берді, нәтижесінде Ұлыбританияда тек Солтүстік Ирландия қалды, 1927 жылы ресми түрде Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның Біріккен Корольдігі деп аталды.

Парламент қарауы

2006 жылы Ұлыбритания парламентіне ағылшын тәуелсіздігін қолдаған ұсыныс ұсынылды, оған төрт депутат қол қойды: консервативті партияның Питер Аткинсон, Шотландия ұлттық партиясының Ангус МакНейл және лейборист Билл Этеррингтон мен Эллиот Морли. Сол кездегі лейборист депутаты Майк Вуд Батли мен Спенді қолдамай қалды. Қол қоюшылар ICM сауалнамасына сілтеме жасап, Англияда (соның ішінде Шотландияда да) ағылшын тәуелсіздігі үшін көпшілікке қол жеткізді.

Ағылшындық жеке тұлға

2021 жылғы санақ бойынша Англияда тұратын адамдардың тек 15,3% -ы ғана өзін "ағылшын" деп жариялады, бұл 2011 жылы 60,4% -дан едәуір төмендеді. 56,8% өздерін 2021 жылы ғана "британиялық" деп жариялады. 14,3% өздерін "ағылшын және британдық" деп жариялады, бұл 2011 жылы 9,1% -дан жоғары.

Ағылшынның тәуелсіздікті қолдау

2015 жылы шотландтық тәуелсіздік референдумынан кейін журналист Лео МакКинстри ағылшын тәуелсіздігі туралы референдум өткізуді ұсынды, сонымен қатар ағылшын патриотизмі шотландтық патриотизм сияқты жарамды екенін және Англия халқының шотландтықтар сияқты ағылшын тәуелсіздігі туралы референдум өткізуге құқығы бар екенін айтты. 2017 жылы 4 мыңнан астам адам Англияның тәуелсіздігін қолдаған петицияға қол қойды. 2020 жылы Panelbase сауалнамасы көрсеткендей, ағылшын сайлаушыларының 49% ағылшын тәуелсіздігін қолдады, "білмеймін" дегенді қоспағанда. 34% ағылшын тәуелсіздігіне жақтасты, 36% қарсы және 30% білмеді. 2022 жылдың тамызында ағылшын Конституциялық партиясы Йорк қаласында тәуелсіздік митингісін жариялады. "Біз Одақ актісін күшін жоюды емес, күшін жоюды ұсынамыз", - деді Мур The National газетіне. "Бұл Шотландияның өз елін толықтай басқаруға құқылы екенін білдіреді, ал Англияның, біздің ойымызша, ағылшын парламенті бар".

Экономика

Тәуелсіз Англияның валютасы және оның фунт стерлингті қолдана ма, жоқ па деген сұрақтар бар. Тәуелсіздіктің тікелей салдарынан және Англия банкі тәуелсіз Англиямен валюталық одақты қабылдамайтындығынан күмән тууы мүмкін. Ағылшын егемендігінің жақтастары егемен Англия әлемдегі ең мықты экономикалардың біріне ие болады деп мәлімдейді, оның 2015 жылғы ЖІӨ 2,865 триллион АҚШ долларына тең, бұл өлшеуге байланысты әлемдегі 5-ші, 6-шы немесе 7-ші ірі экономикаға айналады. Сондай-ақ, Англия 2015 жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ 33,999 АҚШ долларын құрайтын әлемдегі 15-ші бай мемлекет болады деп мәлімделген. Шотландия үшін эквивалентті көрсеткіш 30 783 доллар болса, Англияда әлемдегі ең беделді университеттерді қамтитын жоғары білім беру жүйесі жалғасады, Оксфорд университеті, Кембридж университеті және Лондон университетінің колледждері QS World University Rankings-тің алғашқы 10-орында тұрақты түрде болады.

Пікірсауалдар

Ағылшын ұлттық қозғалысы Ұлыбританияға дейінгі тарихи мұраға негізделген. Соңғы жылдары ағылшындық сәйкестіктің артуы, ағылшын туының көбейген көрінісі (әсіресе халықаралық спорттық жарыстар кезінде және олардың футбол командасына қатысты) кейде БАҚ-та Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландияға саяси биліктің көбеюіне байланысты. Өзін-өзі басқарушы ағылшын саяси институттарын құруға ықтимал ынталандырудың бірі - Батыс Лотиан мәселесі: Ұлыбританияның төрт ұлтының депутаттары Англияға ғана қатысты мәселелерде дауыс бере алады, ал сол мәселелер басқа ұлттардың децентральді жиналыстарына қалдырылады. (Мысалы, Шотландияның Батыс Лотиандағы депутаты Вест-Мидлендс аймағындағы полиция қызметіне қатысты пікір білдіреді.) Қазіргі ағылшын ұлтшылдық қозғалыстары негізгі шотландтық, уэльстік және корнуолли ұлтшылдық қозғалыстарынан (айрландиялық ұлтшылдықтың кейбір бағыттарына ұқсас болса да) едәуір ерекшеленеді, өйткені олар көбінесе оң орталықтың экономикалық және әлеуметтік саясатын қолдаумен байланысты. Британ аралдарындағы басқа жердегі ұлтшылдар әлеуметтік демократиялық саяси ұстанымға бейім келеді. Ағылшын ұлтшылдығы көбінесе евроскептицизммен байланысты: Еуропалық Одаққа қарсылық білдірудің бір себебі - Англияны ЕО-ның қалауы бойынша британ үкіметінің шектеулі сөзімен аймақтарға ықтиярлы түрде бөледі деген пікір болды. Ағылшындық децентрализация мен тәуелсіздік туралы сауалнама деректері төмендегі кестеде көрсетілген. Тәуелсіздік күні (%) Статус-кво (%) Ағылшын Парламенті (%) Ағылшын заңдарына дауыс беру (%) Аймақтық жиналыстар (%) Ақырғы девелокация (%) Білмеймін/Біреу де жоқ (%) 20 қаңтар 2021 15% 60% Н/А Н/А Н/А Н/А 13% 14 шілде 2020 34% 36% Н/А Н/А Н/А 30% 30 маусым 2020 27% 51% Н/А Н/А Н/А 22% 13 қаңтар 2012 Н/А 16% 49% Н/А Н/А 35% 6 желтоқсан 2011 Н/А 52% Н/А 21% 14% 13% 15 сәуір 2010 Н/А 20% 68% Н/А Н/А 12% 30 сәуір 2009 Н/А 15% 41% Н/А Н/А 44% 9 қыркүйек 2009 Н/А 20% 58% Н/А 22% Н/А 22% 6 желтоқсан 2007 15% 25% 25% Н/А 20% 19 сәуір 2007 Н/А 30% 30 маусым 2020 27% 51% Н/А 16% 2012 N/A 16% 13 ақпан 2007 Н/А 10% 7 сәуір 2007 Н/А 10% 7 сәуір 2007 Н/А 10% 7 сәуір 2007 Н/А 10% 7 сәуір 2007 НА 10% 7 сәуір 2007 НА 10% 7 сәуір 2007 НА 10% 2007 НА 10% 7 сәуір 2007 НА 10% 2007 НА 10%

Ұйымдар

2008 жылы ақпанда ағылшын тәуелсіздігі үшін науқан жүргізген саяси партия құрылды, ол 2009 жылы желтоқсанда таралғанға дейін кейбір шағын сайлау табыстарына қол жеткізді. Ұлыбританиядағы ағылшын парламенті (3.2.2) 2016 жылғы манифестінде ағылшын демократтарының уәдесі болды. 2016 жылы ағылшындық Тәуелсіздік партиясы тіркелді. Оның басшысы Нил Хамфри 2016 жылғы Батли мен Спен сайлауында бюллетеньдерде "Анти Корбин" ретінде пайда болды.

Одаққа деген бейімділік

Англиядағы кейбір адамдар Барнетт формуласы мен Батыс Лотиан мәселесі одақтың ыдырауы мен Англияның тәуелсіздігі арқылы шешіледі деп пікір білдірді. 2017 жылдың қазан айында 88% дауыс берушілер Брекситке қарсы екінші шотландтық тәуелсіздік референдумында "иә" дауысын жеңуді қабылдайтын еді. Лейбористік партияның көпшілігі әлі де лейбористік партияның көпшілігінен болса да, лейбористердің арасында консерваторлар Шотландияның тәуелсіздігін және Солтүстік Ирландияның бейбітшілік процесін тұрақсыздатуды қолдайтын адамдар көбірек болды. 2019 жылдың маусым айында YouGov сауалнамасы Ұлыбританияның биліктегі Консервативтік партиясының көпшілігі Шотландия мен Солтүстік Ирландияның Ұлыбританияны Брекситке қол жеткізу үшін бөлуін қолдайтынын көрсетті. 2019 жылдың қарашасында жүргізілген сауалнама бойынша Ұлыбританиядағы шығып кетушілердің 58% шотландтық тәуелсіздікті қолдады. Егер бұл Brexit бағасы болса, оны қабылдайтын сайлаушылардың 41% құралған. Сол сауалнамада Ұлыбританиядан кетушілерге Уэльстің тәуелсіздігі туралы да сұрақ қойылды, 28% -ы Уэльстің тәуелсіздігіне 26% -ы жоқ, ал Біріккен Ирландия үшін 25% -ы иә 19% -ы жоқ, егер бұл сценарийлер Brexit үшін төлейтін баға болса. 2021 жылдың мамыр айында "The Daily Telegraph" басылымы тапсырған сауалнама ағылшын сайлаушыларының тек 32% шотландтық тәуелсіздікке қарсы екенін көрсетті, 25% қолдау көрсетті, ал 30% -ның пікірін / қарсылығын білдірмеді. 18-34 жастағылардың көпшілігі тәуелсіз Шотландия "өсіп-өркендеуі мүмкін" деп санайды, ал 55 жастан асқандардың тек 19% ғана солай дейді. "Йоркшир Пост" шотландтық тәуелсіздік Англияға пайда әкеледі және Шотландияда жұмсалған қаражатты Йоркширге береді деп мәлімдеді.

Саяси партиялар

Консервативтік партия, лейбористік партия және либерал-демократтар ағылшын тәуелсіздігіне қарсы. Англияның тәуелсіздігіне қарсы шыққан басқа партиялар: Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясы (UKIP), Британдық Ұлттық партия (BNP), Британия бірінші, Британника партиясы, Шотландияның Юнионисттік партиясы (SUP), Құрметті партия, Ольстер Юнионисттік партиясы, Демократиялық Юнионисттік партия (DUP) және Ольстер Юнионисттік партиясы (UUP).