Кіріспе

Пурулия ауданы (Purulia district) – Шығыс Үндістандағы Батыс Бенгал штатының жиырма үш ауданының бірі. Пурулия қаласы – ауданның әкімшілік орталығы. Пурулия ауданының тағы да маңызды қалалары – Рагхунатпур Адрá, Жхалдá, Анáрá және Бáларáмпýр.

Тарихқа дейінгі

Қазіргі Пурулия ауданының аумағы жайналық Бхагаваті Сутрасында (шамамен біздің эрамыздың V ғасыры) айтылған 16 Махаджанападаның бірі – Баңғаның бір бөлігі болды және көне дәуірде Ваджра бхуми деп белгілі елдің де құрамына кірді. 1765 жылы Британдық Шығыс Үндістан компаниясы Бенгалия, Бихар және Одиша субаларының Дивани құқығын алғаннан кейін ғана Пурулия туралы қысқа мәліметтер белгілі болды.

Тәуелсіздікке дейінгі

1805 жылғы XVIX регламент бойынша, қазіргі Пурулияны да қамтитын 23 паргана мен махалдан құралған Джунгли Махалс ауданы құрылды. 1833 жылғы XIII регламент бойынша Джунгли Махалс ауданы таратылып, штаб-квартирасы Манбазарда орналасқан Манбхум деген жаңа аудан құрылды. Ауданның аумағы өте кең болды және қазіргі Батыс Бенгалия штатының Банкура және Бардаман аудандарының, сондай-ақ қазіргі Джаркханд штатының Дханбад, Дхалбхум және Серайкела Харсуан аудандарының бөліктерін қамтыды. 1838 жылы аудан орталығы Манбазардан Пурулияға көшірілді. Аудан құрылғаннан бастап, ол қалыпты басқарудан алынып, Оңтүстік-Батыс шекарасындағы генерал-губернатордың өкіліне бас көмекші деп тағайындалған лауазымды тұлғаның басқаруына берілді. Бас өкіл лауазымы кейін 1854 жылғы XX заңмен Комиссардың орынбасары болып өзгертілді.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең

Ақырында 1956 жылы Штаттарды қайта ұйымдастыру заңы және Бихар мен Батыс Бенгалия (аумақтарды беру) туралы 1956 жылғы заңға сәйкес Манбхум ауданы Бихар мен Батыс Бенгалия арасында бөлінді, ал қазіргі Перулия ауданы 1956 жылдың 1 қарашасында құрылды.

География

Пурулия 22,60 және 23,50 градус солтүстік ендік және 85,75 және 86,65 градус шығыс бойлық аралығында орналасқан. Компас еңісі 0º22' батысқа. Ауданның географиялық аумағы – . Бұл аудан шығысында Банкура және Пашим-Мединипур аудандарымен, солтүстігінде Батыс Бенгалия штатының Бардхаман ауданымен және Жаркханд штатының Дханбад ауданымен, батысында Жаркханд штатының Бокаро және Ранчи аудандарымен, оңтүстігінде Жаркханд штатының Батыс Сингхбхум және Шығыс Сингхбхум аудандарымен шектеседі. Пурулия – Батыс Бенгалияның ең батыс ауданы, тропикалық орналасуы, пішіні және қызметі (құбыр сияқты) оған бүкіл Үндістандық маңыздылық береді. Ол Бенгал шығанағынан Солтүстік-Батыс Үндістанның субтропикалық аймақтарына тропикалық муссондық ағындарды бағыттап қана қоймай, Батыс Бенгалияның дамыған өнеркәсіптік аймақтары мен Одиша, Жаркханд, Мадхья-Прадеш және Уттар-Прадеш штаттарының ішкі аймақтары арасындағы қақпа ретінде де қызмет етеді.

Климат

Көппен классификациясын пайдаланып, Пурулия тропикалық саванна климатына (Aw) ие және жауын-шашынының көп бөлігін муссон маусымында алады. Жаз айларында температура жоғары, ал қыс айларында орташа болады. Ауданның климаты жауын-шашынмен анықталады. Оңтүстік-батыс муссоны – аудандағы жауын-шашынның басты көзі. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері аралығында өзгереді. Муссон маусымында салыстырмалы ылғалдылық 75%-тан 85%-қа дейін жетеді, бірақ ыстық жазда ол 20%-тан 35%-қа дейін төмендейді.

Өзендер мен көлдер

Перулия ауданы арқылы бірнеше өзен ағып өтеді. Олардың ішінде Қаңсабати, Кумари, Силабати (Силай), Дуарексвар, Субарнареха және Дамодар ең маңыздылары. Аудан арқылы көптеген өзендер ағып өткенімен, бедерлі топографияға байланысты судың 50 пайызы буланып кетеді. Футияри, Мургума, Парди, Бурда, Гопалпур сияқты бірнеше кішкентай тоғандар бар, олар негізінен егіс алқаптарын суару үшін пайдаланылады. Сахеббанд – Пурулияның танымал және әйгілі су қоймаларының бірі. Ол Пурулия қаласының орталық бөлігінде орналасқан. Желтоқсаннан наурызға дейін Бангладеш, Бірма, Синд, Белуджистан елдерінен келетін көшпенді құстарға пана болады. DVC Рагхунатпур кіші бөлінісінде 2400 МВт сыйымдылыққа ие жылу электр стансасында жұмыс істейді. Ол болат және цемент өнеркәсіптеріне инвестиция салады. Өндіріс секторы, әсіресе, шұңқыр темір секторына 306,17 миллион сом инвестиция тартылды, бұл Батыс Бенгалияның экономикалық дамыған аудандарымен салыстыруға болады. Туризм – бұл аудан үшін тағы бір кіріс көзі. Орман, төбелер, шағын өзендер, ағыстар, жабайы табиғат, флора және фауна туристер зерттеуі үшін зор мүмкіндіктерге ие. Ажодхья төбелері, Мата, Мургума тоғаны және Куйлапал ормандары, Джейчанди Пахар, Панчакоте Радж, Дуарсини төбелері мен ормандары сияқты ауданның көрнекті жерлері жыл сайын көптеген келушілерді Пурулияға тартады. Ауа райының қиындығы мен топырақтың құнарсыздығына байланысты Пурулия Батыс Бенгалияның басқа аудандарынан ауыл шаруашылығы саласында қалып қояды. Дегенмен, жібек және лак өндіру – негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері. 2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Пурулияны елдегі ең кем дамыған 250 ауданның бірі деп атады (барлығы 640 ауданның ішінде).

Әкімшілік бөлімшелер

Ауданның құрамына төрт бөлімше кіреді: Пурулия Садар, Жалда, Рагхунатхпур және Манбазар. Пурулия Садар Пурулия муниципалитеті мен бес қоғамдық даму блогынан тұрады: Пурулия–I, Пурулия–II, Хура, Пунча және Балармампур. Жалда бөлімшесі Жалда муниципалитеті мен төрт қоғамдық даму блогынан тұрады: Жалда–I, Жалда–II, Джайпур, Багмунди. Рагхунатхпур бөлімшесі Рагхунатхпур муниципалитеті мен алты қоғамдық даму блогынан тұрады: Пара, Рагхунатхпур–I, Рагхунатхпур–II, Нетурия, Сантури және Кашипур. Манбазар бөлімшесі бес қоғамдық даму блогынан тұрады: Манбазар–I, Манбазар–II, Барабазар, Бандуан және Пунча. Пурулия қаласы аудан орталығы болып табылады. Бұл ауданда 21 полиция бөлімшесі, 20 даму блогы, 3 муниципалитет, 170 ауылдық кеңес және 2459 елді мекен бар. Манбазардан басқа әр бөлімшеде бір муниципалитеттен және қоғамдық даму блогынан тұрады, олар өз кезегінде ауылдық аймақтар мен санақ қалаларына бөлінеді. Барлығы 11 қалалық бірлік бар: 3 муниципалитет және 9 санақ қаласы.

Манбазар субъектісі

Манбазар I қоғамдық даму блогы тек ауылдық аумақтардан тұрады және 10 ауылдық панчайатты қамтиды. Манбазар II қоғамдық даму блогы тек ауылдық аумақтардан тұрады және 8 ауылдық панчайатты қамтиды. Бандуан қоғамдық даму блогы тек ауылдық аумақтардан тұрады және 8 ауылдық панчайатты қамтиды. Пунча қоғамдық даму блогы тек ауылдық аумақтардан тұрады және 10 ауылдық панчайатты қамтиды. Барабазар қоғамдық даму блогы 10 ауылдық панчайаттан және бір санақ қалашығынан – Барабазардан тұрады.

Көлік

Пурулия ауданы автомобиль және теміржол көлігі арқылы Батыс Бенгалияның басқа қалаларымен, қалашықтарымен және көршілес штаттармен жақсы байланысқан. Археологиялық дәлелдерден бастап жергілікті мерекелерге дейін, әр мәдени оқиғада Пурулияның ерекшелігі – тайпалық мәдениеттің ықпалы байқалады. Көбінесе ауылдық жерлерде тұрып, көптеген әлеуметтік-мәдени құндылықтарын түпкілікті сақтап, Пурулияның ауыл тұрғындары өздерінің нанымдары туралы әңгімелеуге талпынады. Олардың ерекшелігі халықтың сезімдері мен көңіл-күйі арқылы жақсы көрінеді, бұл түстердің жарқырауымен және көбінесе қайғы, романтика, батырлық және қоғамдық санамен байланысты. Пурулияда Джумайр, Ахирагет, Бхаду, Бихаргет, Баул, Карамгет және Тусугет сияқты дәстүрлі ән түрлерінің алуан түрлілігі бар. Сонымен қатар, бұл Бенгалдың Чхау атты соғыс биінің туған жері болып табылады.

Туризм

Жыл сайын жүздеген мың туристер Айодханың, Турға шарлауының, PPSP жоғарғы және төменгі тоғандарының, Кесто базарындағы Даури каналдың, Лахория Шив храмының, Мата және Куилапалдың, Айодха төбелері мен Багмундидің шатқалдары мен тайпалық елді мекендерінің, Панчет сияқты тоғандардың, Мургума тоғаны мен Футиаридің, Панчакот Радж сарайы сияқты мұражай ғимараттарының, Матаның Паки Пахармен мақтан тұтатын трекинг аймағының және Джойчханди Пахардың, Баранти, Дуарсини, Доладанга, Джамуна сияқты пикник орындарының, Чхоу биі және Джумур әні сияқты дәстүрлі халықтық би мен мәдениеттің сұлулығын тамашалау үшін Пурулияға келеді.