Кіріспе

Хаяши Шихеи (林 子平) – жапондық әскери ғалым және Сендай доменінің вассалы. Оның есімі кейде (қытай-жапон оқылысына сәйкес) Рин Шихеи деп транслитерацияланады.

Өмірбаян

Хаяши Эдода Токугава сёгунатына құжаттар жөніндегі комиссар ретінде қызмет еткен 600 коку хатамотосы Хаяши Гонъёуэ Ёшимичидің екінші ұлы болып дүниеге келді. Бірақ, Хаяши үш жасқа толғанда, әкесі белгілі бір себеппен қуылды және ронин болды. Хаяши мен оның ағасын оның ағасы Хаяши Дзюдзо, дәрігер, тәрбиеледі. Алайда, Хаяшидің үлкен әпкесі Киё, Эдодағы Дате кланының резиденциясында Дате Ёсимураның қызметінде болды. Ол Сендай доменінің 6-шы даймёсы Дате Мунемураның кәнизағы болды. Оның ықпалы арқасында Хаяши Дзюдзо 150 коку стипендиясымен Сендай доменінің ресми дәрігері болып тағайындалды, ал Хаяшидің інісі Хаяши Кадзэн оның мұрагері ретінде қабылданды. Дате Ёсимура қайтыс болғаннан кейін олар Сендайға көшіп барды; алайда Хаяшидың өзі ресми лауазымы немесе стипендиясы болмады және үй ішінде жұмыссыз қалды. Ол «Алты жоқ» деп аталатын өлең жазды, онда: «Менің ата-анам, әйелім, ұлым жоқ, баспа блогым, ақшам жоқ, мен «өлім болмасын» деп тілеймін» делінген. Бірақ Хаяши бекер отырмады. Ол сол кездегі көптеген рангакү ғалымдарымен, экономистермен және әскери ғалымдармен белсенді хат алмасып жүрді. 1777 жылы ол Нагасакиге барды, онда голланд кемелерінің үлкендігі мен күшіне қатты таң қалды, сондай-ақ голланд Оперхофтықтардан орыстардың Сібірден Азияға оңтүстікке қарай жылжу ниеттерін білді. Бұл оның солтүстікке, Мацумаэге сапарға шығуына себеп болды. Ол елдің жағалау қорғанысының нашарлығын және сыртқы әлем туралы білімсіздігін байқады. 1786 жылы ол «Сангоку Цүран Дзүсэцу» (Үш елдің суреттелген сипаттамасы) атты кітап жариялады, онда Корея, Рюкю және Эзоға қатысты Жапонияның геосаяси жағдайы егжей-тегжейлі сипатталған. Ол Қытайдың бір күні Жапонияға басып кіруге тырысуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді, өйткені бұрын Камакура кезеңінде де тырысқан болатын, сонымен қатар Жапонияның Хоккайдодағы солтүстік шекарасын мекендеуі және дамыту қажеттігін атап өтті. 1787 жылы ол 16 томдық «Кайкоку Хэйдан» (яғни теңіз елінің әскери қорғанысы) атты еңбегін жариялады. Онда ол Жапонияның теңізден шабуылға ұшырауына байланысты осал екенін және Жапонияның батыстық әскери ғылымды қабылдауы және самурайларды қайта тәрбиелеуі керектігін айтты. Ол ұйымдастырылған жаттығулардың жетіспеушілігіне наразылық білдірді және жеке жекпе-жек жаттығуларына қарағанда, хорен немесе командалық жаттығудың маңыздылығын атап өтті. Ол кеме жасау, зеңбіректер және басқа да әскери конструкцияларды техникалық тұрғыдан сипаттады. Ол әсіресе сёгунаттың сакоку ұлттық оқшаулау саясатын сынады. Бұл еңбек үлкен қызығушылық туғызды, бірақ 1792 жылдың мамыр айында ұлттық қауіпсіздік мәселелерін ресми келісімсіз талқылауды негізге ала отырып, оған тыйым салынды. Хаяши үй қамауына алынды. Ол келесі жылы қайтыс болды. Такаяма Хикокуро және Гамо Кунпеймен бірге Хаяши «Кансэй кезеңінің үш керемет адамы» (Кансэй но сан кидзин 寛政の三奇人) ретінде танымал.

Қабір

Хаяшидің қабірі Сендай қаласының Аоба ауданындағы Рюун буддалық ғибадатханасында орналасқан. Ол 1942 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1967 жылы оның төңірегіндегі аудан Шихей-чо деп аталды. Оның еңбектерін еске түсіретін тақта Сендай қамалының орнында да табылады.