Кіріспе

Американдық сценарист және кинорежиссер

Джеймс Ли Тобак (23 қараша 1944 жылы туған) – американдық сценарист және кинорежиссер. 1991 жылы ол «Бугси» фильмі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік түпнұсқа сценарийі» номинациясына ие болды. Ол «Артист-ұсынушы», «Екі қыз және бір жігіт» және «Ақ-қара» фильмдерін түсірді. 2018 жылы Los Angeles Times басылымы 395 әйелдің 40 жыл ішінде Тобакты жыныстық қысым көрсету немесе зорлау әрекеттеріне айыптағанын хабарлады. Тобак барлық айыптауларды жоққа шығарды. 2022 жылы Нью-Йоркте 38 әйел оған қарсы жыныстық зорлық-зомбылық жасады деген айыппен сотқа шағым түсірді. Оның әкесі Dreyfus Corporation компаниясының вице-президенті болған. Оның анасы Әйелдер сайлаушылар лигасының президенті және NBC телеарнасындағы саяси дебаттардың модераторы болды. Оның әкесінің әкесі, Джозеф Леви, киім-кешек сауда желісінің және жылжымайтын мүлік империясының негізін қалаушы болған. Тобак ата-анасымен бірге The Majestic ғимаратында өсті, олар оның әкесінің әкесінен төрт қабат төмен тұрды. Ол болашақ кинопродюсер Эд Прессманмен достық қарым-қатынас орнатты, ол сол ғимаратта тұрып, кейін Тобак түсірген «Гарвард адамы» фильмін продюсерлікке алып, дамытты. Тобак 1966 жылы Гарвард университетін summa cum laude деген құрметпен бітірді. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде 3 жыл ағылшын тілін оқытты және құмар ойындарға тәуелді болды. Тобак Браунның үйіне қонақ ретінде болған кездегі тәжірибесі туралы «Джим: Ұлы Джим Браун туралы автордың өзіне бейімделген естеліктер» (1971) атты кітап жазды, оны Salon басылымы «негізінен жабайы кештер мен оргиялар сериясы» деп сипаттады. Әлеуметтанушы Кальвин К. Хернтон The New York Times үшін кітапқа сын жазып, «Джеймс Тобак бұл кітапта Джим Браун туралы айтқандарымен қатар, өзі туралы да көп нәрсені ашады» деп жазды.

Кино мансабы

Тобақтың алғашқы үлкен кино жетістігі 1974 жылы шыққан жартылай автобиографиялық "Қомаршы" фильмі болды. Ол актриса және досы Люси Сароян, оның әдеби агенті Линн Несбит және Несбиттің кино саласындағы байланысы Майк Медавойдың сценарийін режиссер Карел Рейсске, кейіннен Paramount Pictures студиясына жеткізуіне ризашылық білдірді. Бір жыл бойы Тобак Рейсске "оның шәкірті ретінде" "үлгілі ұстаз-оқушы қарым-қатынасында" қосылды, ал кейін Рейссті "бір адамдық кино мектебім" деп сипаттады. Тобак 1982 жылы "Махаббат пен ақша", 1983 жылы "Ашыққа шығу", 1987 жылы "Қыздарды іздеуші" және 1989 жылы "Ұлы жарылыс" деректі фильмін түсірді. 1991 жылы ол "Бугси" фильмінің сценарийін жазды, ол 1991 жылғы Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығының "Жылғы ең үздік сценарий" сыйлығын жеңіп алды және "Оскар" сыйлығының "Ең үздік түпнұсқа сценарийі" және "Алтын глобус" сыйлығының "Ең жақсы сценарий" номинацияларына ие болды. Кинорежиссер Николас Ярецки 2005 жылы Джеймс Тобак туралы "The Outsider: A Film" атты деректі фильмін түсірді. Тобак режиссерлік және продюсерлік жұмыстарын атқарған "Тайсон" деректі фильмі 2008 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілді, соның нәтижесінде фестивальдің "Un Certain Regard" бөлімінде жүлде алды. Бұл фильм АҚШ-тағы бірнеше кинофестивальдерде "Ең үздік деректі фильм" номинациясына ұсынылды. 2009 жылы Сан-Франциско халықаралық кинофестивалі Тобакты сценарий жазудағы шеберлігі үшін жыл сайынғы Канбар сыйлығына ие етті. Мансабында Тобак режиссерлік жұмыстарының масштабы үлкен әрі әсерлі "Ашыққа шығу" фильмінен бастап, кішкентай және бір орында түсірілген "Екі қыз және жігіт" фильміне дейін ауытқып келді, бұл Роберт Дауни кішінің басты рөлде ойнаған үш Тобак фильмінің бірі. Олденбург халықаралық кинофестивалі Тобак пен оның туындыларын 2008 жылғы "Ретроспектива" бағдарламасына таңдады. Содан бері басқа режиссерлер екі Тобак фильмін қайта түсірді. Француз режиссері Жак Одиардың 2005 жылы түсірген "Бір саусағы" фильмі "Жүрегімнің соққысы" деген атпен көптеген "Ең үздік фильм" сыйлықтарын жеңіп алды. Англиялық режиссер Руперт Уайт 2014 жылы "Қомаршы" фильмін қайта түсірді.

Сыни қабылдау

Фильмнің жетекшісі Ричард Альбарино Тобак туралы былай деді: "Ол өзі басынан өткермеген ештеңе жазған да, түсірген де жоқ. Ол көркем әңгімелер жаза алмайды, тек күнделік жазып, оларды пьесаға айналдырады". Variety басылымының бас киносыншысы Оуэн Глейберман Тобақтың 2017 жылғы "Кемшіліксіз қылмыс" фильмін "өзінің Тобак стилінде қарастырылуға тиіс психологиялық тексеру" деп атады. Бірақ тіпті осылай десек те, ол бізге көрсетуі керек нәрселерді айтуға тым көп уақыт жұмсайды". "Қыздарды қаулап алушы" фильмін сынаған, бірақ Тобақтың басқа фильмдерін жоғары бағалаған сыншы Роджер Эберт Тобак туралы режиссер ретінде: "Ол тірі. Ол тікелей сізге қарайды. Ол тырысады. Ол керемет бір нәрсе жасауға тырысады. Ал, тіпті әрқашан сәтті болмаса да, мұны істеуге тырысатын адамды көру, ештеңе жасамайтын адамды көруден гөрі әлдеқайда қызықты". Кинотарихшы және ұзақ жылдан бері дос болған Дэвид Томсон: "Джим – фильмге зор шығармашылық құштарлықпен келген жас буынның өкілі және киноға терең ықпал еткен өте жақсы жұмыстар жасады. Бірақ менің ойымша, осы жұмыстарда әйелдердің әлемді қалай көретіні және сезінетіні туралы жеткіліксіз білім бар, және әйелдерге орын жетіспейді".

Жыныстық қатынаста қылмыс жасады деген айыптар

Тобак жас әйелдерді жыныстық қатынаста қудалауда деп айыпталған. 1989 жылы шыққан "Spy" журналының мақаласында Тобактың "Нью-Йорк қаласының Үсті-Батыс жағындағы көшелерде қалай жүріп, әйелдерге қалай жақындағаны" баяндалған. Әңгіме бойынша, ол тез арада өзінің Голливуд режиссері екенін айтып, Американың режиссерлер гильдиясының картасын көрсетуге ұсыныс жасайды. Бұл ұсыныстар әрқашан жеке кездесуге шақырумен аяқталатын, кейде таңғажайып кеш уақытта оның фильмдерінің бірінде ойнауға қатысты әңгімелесуге болатын ". Жазушының аты-жөні жасырын болған мақаланы, шын мәнінде, Тобакпен кездесуі бар екі әйел жазған. 2002 жылы Салон мақаласында Тобактың әйелдерді сүйген және қыздарды сүйген суретші ретінде танымал екендігі айтылған. Қылмысқа түскендер сұхбат немесе актерлік кастинг ретінде қонақ үй бөлмелерінде, кино трейлерлерінде немесе қоғамдық саябақтарда Тобак әйелдердің жыныстық өміріне қатысты сұрақтар қойған және олардың арасына сүйектерін сүрткен немесе мастурбация жасаған кезде кездесті. Айыптаушылар арасында актрисалар Рейчел МакАдамс, Сельма Блэр, Терри Конн, Катерина Скорсон, Джулианна Мур, Бекки Уолстром және музыкант Луиза Пост бар. 2018 жылдың қаңтар айында Уипп 2017 жылдың қазан айында Таймс газетінде мақала жарияланғаннан бері жалпы саны 395 әйел газетке хабарласып, Тобак оларды жыныстық жағынан қорлаған деп мәлімдеді. Бұл жазбалар 40 жылды қамтиды. Тобак бұл айыптаулардың барлығын да жоққа шығарды. Дэвид Томсон, айыптаулар шыққаннан кейін, Тобакпен 40 жылдық достығы туралы кітабын кірді. "Жат жұртпен ұйықтау: фильмдер қалай құмарлықты қалыптастырды" (2019) кітабында, ол кинодағы еркек құмарлығының үстемдігін зерттеді. Бұл іс бойынша 40 адам айып тағып отыр.

Жеке өмір

Тобак Стефани Кемпфке үйленген, ол 1989 жылы Тобак түсірген алғашқы деректі фильмі "Биг Бенгті" монтаждаған. Тобак 1968 жылдың сәуір айында Консуэло Сара Черчилль Вандербильт Расселлге үйленді.