Кіріспе

Гипс бетон – ағаш каркасты және бетонды құрылыстарда өртке төзімділік, дыбыстың таралуын азайту, жылу едендері және еденді тегістеу үшін қолданылатын еден астына төсеме ретінде пайдаланылатын құрылыс материалы. Ол гипс, портланд цементі және құм қоспасынан тұрады. Көбінесе бұл материалға «гипс бетон» деген жалпы атау қолданылады (бірақ заңда бұл атау ресми емес), бірақ бұл Maxxon компаниясының «Gyp Crete» тауарлық белгісінің өзгеруі болып табылады. Гипс бетонның тағы да кең таралған брендтері: Levelrock (US Gypsum компаниясынан) және Firm Fill.

Құрамы

АҚШ патенті 4,444,925 Gyp Crete® құрамына атмосфералық кальцинирленген гипс, құм, су және аз мөлшерде әртүрлі қоспалар кіреді. Тізімделген қоспаларға поливинил спирті, натрий цитраты немесе ұшқыш күл сияқты кеңейткіш, Colloids, Inc. компаниясы жасаған Colloid defoamer 1513 DD сияқты беттік белсенді зат және нафталин сульфонаты формальдегид конденсатының натрий немесе калий туындыларына негізделген сұйықтық кіреді. Төменде қоспаның бір мысалы келтірілген.

Компонент – Мөлшері – Шамамен пайыздық көрсеткіші
Атмосфералық кальцинирленген гипс – 80 фунт – 24%
Поливинил спирті – 0.45 фунт – 0.14%
Кеңейткіш – 22.27 гр – 0.00098%
Сұйықтық – 108.8 гр – 0.0047%
Құм – 150-200 фунт – 57%
Су – 6.5-8.5 галлон – 19%

Поливинил спиртінің мақсаты – бетон бетінің шаңдануын болдырмау. Нақты механизмі белгісіз, бірақ бетон қатаятын кезеңде су бетке қарай жылжып, өзімен бірге ұсақ шаң бөлшектерін алып келеді деп есептеледі. Су буланып кеткен кезде шаң бөлшектері бетке тұнады. Поливинил спирті сумен бірге шаң бөлшектерінің жоғары көтерілуіне кедергі келтіреді деп саналады.

Қоспаны дайындау үшін құм мен кальцинирленген гипс бункерге салынып, араластырылады. Араластыру резервуарына қажетті судың көп бөлігі қосылады, содан кейін құм мен кальцинирленген гипс араластырылады. Барлық құм мен кальцинирленген гипс араластырылғаннан кейін, қажетті консистенцияға жеткенше қалған су қосылады. Соңында қоспалар араластырылады және бетонның барлық партиясы ұзын шлангілер арқылы қажетті аумаққа құю үшін сақтау резервуарына жіберіледі. Партиядан шағын үлгі алынып, дайындалу уақытын бақылау және қоспалар мөлшерін түзету үшін жинақталады. Қоспа құйылғаннан кейін, ең болмаса аздап тегістеу қажет. Қоспаны 40 дюймдік 1x4 тақтасы сияқты жазық тақтамен жұмсақ тегістеу керек. Бұл кальцинирленген гипстің бетте шоғырлануына көмектеседі.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Гипс бетон жеңіл және отқа төзімді. 1,5 дюймдік гипс бетонның бір шаршы футқа салмағы 13 фунт, ал қалыпты бетонның бір шаршы футқа салмағы 18 фунт. Гипс бетон салмағы аз болғанымен, қолданылуына қарай, негізгі немесе жоғарғы қабат еден ретінде пайдаланғанда, қалыпты бетонмен бірдей қысымға төзімділікке ие. 7 адамнан тұратын жұмыс тобы бір күнінде гипс бетонын құйылған Портленд цементінен 4-6 есе көп төсе алады. Бұл гипс бетонның өте сұйық болуының есесінен тегістеудің оңайлығына байланысты. Сонымен қатар, егер ағаш еден асты қабаты латекспен жабылса, онда еден асты қабаты мен бетон арасындағы байланыс, қалыпты бетонға қарағанда жақсы болады. Басқа да артықшылығы бар – шегелерді цемент арқылы еден асты қабатына кіргізгенде, ол жарылмайды. Қалыпты бетонның бір шаршы футы 2,50-ден 4,50 долларға дейін тұрады.

Тарих

1940 жылдардың соңында жез құбырлар мен Портленд цементі жылы еден жүйесін орнату үшін қолданылды. Жез құбырлар еденге орнатылып, содан кейін Портленд цементі құбырларды жабу үшін құйылып, еденге тегіс негіз жасалды. Бірақ, бұл практика АҚШ-та 15-20 жыл ішінде тоқтатылды, себебі Портленд цементі жез құбырларын қатты тоздырып, жеделдетеді. 1980 жылдары АҚШ-та гипсобетон жылы еден жүйесі үшін қайтадан кеңінен қолданыла бастады, өйткені байланыстырылған полиэтилен (PEX) құбырларын гипсобетонмен коррозия туралы алаңдамай-ақ пайдалануға болады.