Кіріспе

Канадалық құқықтар мен бостандықтар хартиясының 6-бабы – Канада Конституциясының бөлімі, ол Канада азаматтарының, сондай-ақ белгілі бір дәрежеде тұрақты тұрғындардың қозғалыс құқықтарын қорғайды. Бұл баптағы қозғалыс құқығы – жеке адамның Канадаға кіруі мен одан шығуы, сондай-ақ оның ішінде еркін қозғалуына қатысты. Бұл бап 1-бап бойынша Оукс тестіне бағынады, бірақ ешқандай жағдайда «бұған қарамастан» ережесімен күшін жоя алмайды. Хартиядағы тілдік құқықтармен (16–23-баптар) бірге, 6-бап Канаданың бірлігін сақтау мақсатында қабылданды.

Өмірбаян

1982 жылы Хартия қабылдамас бұрын, қозғалыс құқығы 1867 жылғы Конституциялық актінің 91-бабына сәйкес болды, ол федералды үкіметке азаматтық мәселелерінде толық құзыреттілік берді. Азаматтар провинциялық шекаралардың арасында еркін қозғалып, қалаған жерінде тұруға құқылы болды. Осы құқықты шектеуге тек федералды үкімет ғана болатын. Бұл айқын емес құқық «Winner v. S. M. T. (Eastern) Limited» ісінде Жоғарғы сот тарапынан мойындалды, онда Рэнд судьясы былай деп атап өтті:

Сонымен қатар, 1867 жылғы Конституциялық актінің 121-бабы тауарлардың провинциядан провинцияға еркін тасымалдануына рұқсат береді. 1982 жылы Конституцияны елге қайтаруға дейін үкіметтер бұл бапты жеке тұлғалардың қозғалыс құқығын қамтамасыз ету үшін кеңейтуді қарастырды. Дегенмен, қазіргі таңда бұл екі баптың екі бөлек мақсатқа бағытталғаны есептеледі. 121-бап Канаданың экономикалық тұтастығын сақтаумен айналысады, ал 6-бап негізінен жеке тұлғаның еркін қозғалуымен байланысты.

Мақсаты

Жарғыдағы тілдік құқықтармен қатар (16–23-баптар), 6-бап Канаданың бірлігін қорғау мақсатында жасалған. Бірлік мәселелерінің ортасында болған француз канадалықтары Канаданың барлық аймақтарына саяхат жасауға және мемлекеттік және білім беру қызметтерін өз тілдерінде алуға мүмкіндік алады. Осылайша, олар Квебекпен ғана шектелмейді (олардың көпшілігін құрайтын және халқының басым бөлігі тұратын жалғыз провинция), бұл елді аймақтық принцип бойынша бөліп-жаруға алып келуі мүмкін. Жоғарғы соттың «Канадалық жұмыртқаны сату агенттігіне қарсы Ричардсон» (1998) ісіндегі шешіміне сәйкес, бұл түсіндірме 2012 жылы Канада Жоғарғы сотының «Срискандараджахқа қарсы Америка Құрама Штаттары» ісінде расталды. Конституциялық нормалары төмен немесе жазалары қатаң елдерде адамдарды соттау үшін экстрадиция заңдарын қолдану әлі де даулы мәселе болып табылады және бұл Холокостты жоққа шығарушы Эрнст Зундельге, соғыс қылмыскері деп күдіктелген Майкл Сейфертке және марихуана тұқымын сатушы Марк Эмериге қарсы Канада үкіметі тарапынан қолданылды, олардың ешқайсысы Канадада қылмыс жасағаны үшін сотталған жоқ. Канадалық соттар мұндай жағдайларда конституциялық шараларды қолдануға құлшынбайтынын көрсетіп отыр.

Қолдану

Хартиядағы кейбір құқықтар, мысалы 2-баптағы сөз бостандығы, Канададағы кез келген адамға, оның ішінде корпорацияға да тиесілі. 23-бапта көрсетілген басқа құқықтар белгілі бір азаматтарға ғана беріледі. 6-бап бойынша Канадаға кіру және одан шығу, сондай-ақ оның шекаралары ішінде еркін қозғалу құқығы азаматтарға тиесілі, бірақ оның шекаралары ішінде қозғалу және басқа провинцияда жұмыс іздеу құқығы тұрақты тұрғындарға да тиесілі. Тұрақты тұрғындар – 1977 жылғы Иммиграциялық заңда сипатталған "а) қонуға рұқсат алған, б) Канада азаматы болмаған адам" болып табылады. Бұл анықтама корпорацияларды құрамына қоспайды. Егер Жоғарғы Сот тұрақты тұруды Канадада тұрақты өмір сүру ретінде анықтаса, корпорация 6-бап бойынша құқықтарға ие болуы мүмкін, себебі табыс салығы мақсатында корпорациялар "тұрғындар" деп есептеледі. Дегенмен, Жоғарғы Сот корпорациялардың тек корпоративтік мәртебесі алғаш танылған провинцияда толық құқықтарға ие болуы дәстүріне орай, мұндай шешім қабылдауға құлшынбауы мүмкін. 6-баптың 2-тармақшасы провинциядан провинцияға көшіп-қону туралы айтады. Алайда, 30-бапқа сәйкес, бұл сондай-ақ аумақтарға кіру және олардан шығу құқығын да қамтиды деп түсіндірілуі мүмкін. Канадада COVID-19 пандемиясы кезінде кейбір маска киюге қарсы белсенділер Канадаға оралғанда міндетті тестілеуден жалтарту үшін 6-бапты қолдануға тырысты.

6 бөлімшесі)

7-бөлім сияқты 6-бөлім де экстрадицияға қатысты заңдарға байланысты. Алайда, қалыптасқан сот тәжірибесі бойынша, экстрадиция 6-бөлімді бұзса да, көбінесе 1-бөлім бойынша негізделген. Канадалықтарды экстрадициялауға рұқсат беру Канадада Конфедерациядан бұрын заңмен бекітілген; Сэр Уильям Бьюэлл Ричардс 1865 жылы "Ре Берли" ісінде оны шарттық құқық ретінде мақұлдаған. "Америка Құрама Штаттары Котрониге қарсы" (1989) ісінде экстрадиция 6-бөлімде қарастырылған Канадада қалу құқығын бұзады деп табылса да, заңсыз қызметке қарсы күрес 1-бөлімнің тестілеуі бойынша маңызды деп есептелді. "Киндлер Канадаға қарсы (Әділет министрі)" (1991) ісінде Канада шетелдік заңдардың қатаңдығынан қашуға тырысатын қылмыскерлерді тартпауы керек екені қосылды. "Германия Федеративтік Республикасы және Раука" ісінде, түрмеде қайтыс болуы мүмкін қарт адамды экстрадициялау техникалық тұрғыдан алғанда, оның Канадаға оралу құқығынан да, қалу құқығынан да бас тарту болып саналды, бірақ ол қолдау тапты. Сол сияқты, "АҚШ Бёрнсқа қарсы" ісінде, өлім жазасына ұшырауы мүмкін канадалық азаматтарды экстрадициялау 6-бапты бұзады деп табылса да, олардың азаматтығы мен 6-баптағы қуғын-сүргінге қарсы құқықтары 7-бап бойынша құқықтарын күшейтеді деген аргументтерге қарамастан, бұл 1-бап бойынша негізделді (құқық талап етушілер бұл істі жеңіп алды, бірақ 7-бап бойынша). "Канада Шмидтқа қарсы" ісінен бастап, нақты экстрадиция жағдайының әділдігін бағалау үшін көбінесе 7-бөлімдегі әділетті сотқа құқық пайдаланылады.

6 бөлімнің 3 және 4-тармақтары

6 (2) -бапта азаматтар мен тұрақты тұрғындардың кез келген провинцияға көшіп-қону және жұмыс істеу құқығы 6 (3) және (4) -баптарда көзделген бірқатар шектеулерге ие. 6 (3) бөлімі провинцияға жақында келген адамдардың белгілі бір мамандықтарды игеру құқығын шектейтін заңдарды мойындап, бекітті. Профессор Питер Хогг 1982 жылы 6-бап күшіне енген кезде атап өткендей, 6 (3) бөлімімен қолдау көрсетілген кейбір заңдар адамның қайдан көшіп келгеніне байланысты кемсітушілікке әкелуі мүмкін; мұндай кемсітушілік 6 (2) -баптағы құқықтарды шектеудің "басты" себебі болған жағдайда ғана конституцияға қайшы болады. 6 (3)(b) бөлімі әлеуметтік қызметтерге құқықтарды қарастырады, онда жаңадан келген адамдарға қызмет көрсетуден бас тарту "негізді" болуы керек деп айтылады. Осылайша, 6 (3) тармақшасы кемсітушілік бар-жоғын анықтау үшін салыстырмалы талдау жүргізуді қажет етеді. Адам жұмыс іздеудің әртүрлі жолдары бар болғандықтан, мұндай талдау қиын болуы мүмкін, бірақ әдетте жаңа келгендер провинцияда ұзақ тұрған адамдармен салыстырылады. Сырттай бейтарап көрінетін, бірақ іс жүзінде кемсітушілікке мүмкіндік беретін немесе кемсітушілік салдарлары бар заңдар мен ережелер де 6-бапты бұзу болып есептеледі. Бұл Жоғарғы Соттың Хартияның 15-бабындағы теңдік құқығына қатысты ұстанған тәсілімен үйлеседі. тегтер. Аяқбелгілерді қалай жасауға болатынын білу үшін Wikipedia:Footnotes бетіне қараңыз.