Кіріспе

2000 жылы Буштің президенттік науқанына көмек көрсеткен сыртқы саясат кеңесшілерінің тобы. "Вулкандар" – 2000 жылғы АҚШ президенттік сайлауына дейін оған ақпарат беру үшін құрылған республикалық кандидат Джордж Буштың сыртқы саясат жөніндегі кеңесшілер тобы. Топты Кондолиза Райс басқарды, ол АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бұрынғы мүшесі. Топқа Ричард Армитаж, Роберт Блэквилл, Стивен Хэдли, Ричард Перл, Дов С. Закхайм, Роберт Зоэлик, Пол Вольфовиц және Вольфовицтің шәкірті Скотер Либби кірді. Науқан барысында Буш өзінің сыртқы саясат тәжірибесінің жетіспеушілігі туралы сұрақтардан осы тәжірибелі кеңесшілер тобына сілтеме жасап, қашып өтуге тырысты. Сайлаудан кейін команданың барлық мүшелері жаңа Буш әкімшілігінде маңызды лауазымдарға тағайындалды. Дик Чейни, Джордж П. Шульц және Колин Пауэлл сияқты басқа да маңызды тұлғалар да топпен тығыз байланыста болды, бірақ олар топтың мүшелері болған жоқ. "Вулкандар" деген ат Райс туған қаласы Бирмингемдегі (Алабама штаты) от пен металл өңдеудің римдік құдайы Вулканның үлкен мүсініне сілтеме жасайды. Бұл сондай-ақ "Жұлдызды жол" (Star Trek) фильмінде эмоцияларын басып, суық логикаға баса назар қоятын, адамға ұқсас, ойдан туған ғарыштан келген жаратылыстарға да сілтеме болуы мүмкін. Олардың ең танымал өкілі – Леонард Нимой ойнаған Спок.

Шығу тегі

1998 жылдың жазында Джордж Буш Кондолиза Райспен Джордж Буш-ұлының тапсырмасы бойынша Мэн штатының Кеннебанкпорттағы Буш отбасының үйінде кездесті. Райс Джордж Буш-ұлының әкімшілігі кезінде Брент Скоукрофт басқарған Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің кеңестік және Шығыс Еуропалық істер жөніндегі директоры болған, ал Скоукрофт содан бері оның мансабына бағыт-бағдар беріп, Буш-ұлының назарына ілігуіне көмектескен. "Соңында ол оған қатты әсер етті", - деп еске алды Скоукрофт Джеймс Маннның "Вулкандықтардың өрлеуі" (2004) кітабы үшін берген сұхбатында. Койт Д. Блэкердің сөзіне қарағанда, Райс пен Джордж Буш-ұлы 1998 жылдың тамызында "Кеннебанкпортта жақындасты". Одан кейін болған бірнеше күндік талқылаулардың нәтижесінде Райс Джордж Буш-ұлының болашақ президенттік науқаны үшін сыртқы саясатты басқаруға келісті. Сол жылы Джордж Шульц бен Дик Чейнидің бұрынғы кеңесшісі Пол Вулфовиц те жұмысқа алынды. Вулфовиц 1996 жылғы АҚШ президенттік сайлауы кезінде Боб Доульдің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі қызметін де атқарған. 1999 жылдың басында бірінші Буш әкімшілігінің орта буынынан құралған команда Джордж Буш-ұлының сыртқы саясат жөніндегі кеңесшілері ретінде жұмыс іле бастады: Ричард Армитаж, Халықаралық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі бұрынғы қорғаныс министрінің көмекшісі. Роберт Блэквилл, АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бұрынғы мүшесі. Стивен Хэдли, бұрынғы қорғаныс министрінің ғаламдық стратегиялық мәселелер жөніндегі орынбасары. Скутер Либби, бұрынғы қорғаныс министрінің саясат жөніндегі орынбасары. Ричард Перл, бұрынғы қорғаныс министрінің ғаламдық стратегиялық мәселелер жөніндегі орынбасары. Кондолиза Райс, АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бұрынғы мүшесі. Пол Вулфовиц, бұрынғы қорғаныс министрінің орынбасары. Дов Закхайм, бұрынғы стратегия, жоспарлау және күштер жөніндегі қорғаныс министрінің орынбасары. Роберт Зеллик, АҚШ Мемлекеттік хаттарының бұрынғы кеңесшісі. 1999 жылдың басында Вулкандықтар Остин қаласында (Техас штаты) алғашқы кездесуін өткізді, онда Чейни мен Шульц қатысты. Одан кейін олар үнемі байланыста болды. 1999 және 2000 жылдары Дональд Рамсфельд басшылығымен екінші топ құрылды, ол ракеталық қорғаныс мәселесімен айналысты. Бұл топ Вулкандықтардан ерекшеленсе де, оған Шульцпен бірге Райс, Вулфовиц, Хэдли және Перл, сондай-ақ Стэнфорд университетінің Мартин Андерсон мен Лоуренс Ливермор ұлттық зертханасының Лоуэлл Вуд сияқты түрлі ғалымдар мен зерттеушілер кірді.

Науқан

Джордж Буш өзінің сыртқы саясат жоспарларын 2000 жылдың 11 қазанында екінші президенттік пікірталаста Демократиялық қарсыласы вице-президент Ал Горға қарсы баяндады. Егер біз мақтаншыл ұлт болсақ, олар бізге деген наразылықтарын білдіретін болар. Егер біз қарапайым, бірақ күшті ұлт болсақ, олар бізді құшақ жая қарсы алады. Қазіргі таңдағы әлемде біздің ел билік тұрғысынан жалғыз тұр, сондықтан біз қарапайым болуымыз керек, бірақ сонымен қатар еркіндікті қолдайтын күштілігімізді көрсетуіміз керек. "Вице-президент пен мен әскерді қолдану мәселесінде келіспеушілікке толымыз", - деді Буш. "Ол ұлтты құруға сенеді. Мен әскерді ұлтты құрушы ретінде пайдалануға ерекше сақтықпен қарар едім", - деп түсіндірді ол, Клинтон әкімшілігінің Сомали мен Гаитидегі соңғы қатысуына қатысты алаңдаушылығын білдіріп, Горға: "Мен АҚШ-тың рөлі әлемді аралап, осылай болуы керек деп талап ету деп есеппеймін. Біз көмектесе аламыз. Бәлкім, бұл үкіметке деген біздің көзқарасымыздағы айырмашылықтың нәтижесі де болуы мүмкін. Мен халықты күшейтуді қалаймын. Мен адамдарға өздеріне көмектесуге көмектескім келеді, үкімет оларға не істеу керектігін айтпайды. Менің ойымша, АҚШ-тың рөлі – бір елге кіріп, «Біз осылай істейміз, сіздер де солай істеуіңіз керек» деп мәлімдеу емес". "Әскерилердің рөлі – соғыста жеңіске жету", - деп жалғастырды Буш, - "Мен әскерлерімізді әр уақытта, әр жерде орналастыруды қаламаймын. Мен әлемнің полициясы болғым келмейді". Сайлау кампаниясы барысында Буш қорғаныс бюджетін ұлғайтуға уәде беріп, "Американың қарулы күштеріне жақсы жабдық, жақсы оқыту және жақсы жалақы қажет" деді. Алайда Буш Гор сияқты үлкен өсімді уәделемеді, тіпті "Егер бұл кімнің ең көп ақша жұмсайтынын анықтау үшін жарыс болса, мен жеңілемін" деді. World Policy Institute сарапшысы Уильям Д. Хартунг Гор 10 жылдың ішінде 100 миллиард доллар, ал Буш сол кезеңде 50 миллиард доллар бөлмеге уәде бергенін атап өтті. Алайда Хартунгтың сөзіне қарағанда, "50 миллиард доллар нақты жобаларға бағытталған" және "бұл сома барлық жоспарланған өсімді қамтымауы мүмкін". Хэдлидің кеңесі бойынша Буш Горға қарағанда ядролық қаруды қысқартуды ұсынды. Хэдлидің жоспары ұзақ қашықтықтағы ядролық зымырандардың санын 6500-7500-ден 1500-2000-ға дейін азайтуды көздеген, бірақ бұл шаралар 1996 жылғы сынақтарды толық тыйым салу туралы келісімді ратификациялау үшін Сенаттан қолдау алуға жасалған тырыстықтарды тоқтатуды және нақты жағдайда қолданылатын, төмен қуаттылықтағы, бекіністерді бұзуға арналған шағын ядролық қаруларды әзірлеуді қамтыды. Хартунг АҚШ-тың қару-жарағын жаңарту арқасында бұл қадамдар "ядролық қарулану жарысын қайта бастауы мүмкін" деп қорқып еді. Рамсфелдтің зымыранға қарсы қорғаныс тобының кеңесімен Буш мықты Ұлттық зымыранға қарсы қорғаныс (НҚҚ) жүйесін құруға бел буды. "Қазір ескірген келісімдерді қорғаудың уақыты емес, американ халқын қорғаудың уақыты", - деп мәлімдеп, ол осы мақсатқа жету үшін 1972 жылғы баллистикалық ракеталарға қарсы келісімнен бас тартуға дайын екенін көрсетті. Топтың бір мүшесі The Washington Post газетіне "Біздің барлығымыз келісімшартқа белгілі бір дәрежеде наразылық білдірдік, бірақ Буш «Менің уайымдарым келісімшарт емес. Менің басты мақсатым – зымыранға қарсы қорғаныс, мен оған ешқандай кедергі келтіргім жоқ» деді", - деді. Буштың НҚҚ жоспарлары Клинтон әкімшілігінің қолдауымен жасалған шектеулі нұсқалардан әлдеқайда асып кетті. Хартунг атап өткендей, "Буштың кеңесшілері сайланған жағдайда жүйені құрлықтағы нұсқалармен шектемейтінін, сонымен қатар теңізде орналасқан ұстағыштарды, ұшақтарда орналасқан лазерлерді және тіпті ғарышта орналасқан лазерлерді немесе зымырандарды дамытуға толық қарқынмен көшетінін ұсынды". Хартунг бұл жобаның құны кемінде 100-200 миллиард долларды құрайтынын, бұл Буштың уәде берген қорғаныс бюджетінің өсімінен әлдеқайда көп екенін бағалады.

Мұра

Джордж Буш АҚШ президенті болып сайланғаннан кейін «Вулкандықтар» деп аталған топтың барлық мүшелері жаңа әкімшілікте маңызды лауазымдарға тағайындалды. Ричард Армитаж Колин Пауэлл басқаратын АҚШ Мемлекеттік хатшысының орынбасары болды. Роберт Блэквилл АҚШ-тың Үндістандағы елшісі, кейін АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде қызметкер болды. Стивен Хэдли Райс кезінде АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің орынбасары, соңынан АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі болып тағайындалды. Скутер Либби АҚШ вице-президентінің кеңсе жетекшісі болды. Ричард Перл АҚШ қорғаныс саясаты жөніндегі кеңесші комитетінің төрағасы тағайындалды. Кондолиза Райс АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі, ал кейін Буштың екінші әкімшілігінде АҚШ Мемлекеттік хатшысы болды. Пол Вольфовиц Дональд Рамсфелд басқаратын АҚШ қорғаныс министрінің орынбасары, содан кейін 2005 жылы Дүниежүзілік банк президенті болды. Дов Закхайм Қорғаныс министрінің орынбасары (бақылаушы) болып тағайындалды. Роберт Зеллик АҚШ сауда өкілі, АҚШ Мемлекеттік хатшысының орынбасары болып тағайындалды және 2007 жылы Дүниежүзілік банк президентіне үміткер ретінде ұсынылды. 2001 жылдың 13 желтоқсанында, сайлауалды уәдесіне сәйкес, Ұлттық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесі бойынша Буш Ресейге 1972 жылғы Баллистикалық зымыранға қарсы шарттан АҚШ-тың шығуы туралы алты ай бұрын хабарлады. Бұл – АҚШ-тың соңғы жылдардағы халықаралық қару-жарақтарды шектеу шартынан алғашқы рет шығуы болды. Дегенмен, Буш сайлау кампаниясы кезінде ұсынған қарапайым сыртқы саясаты 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористік шабуылдан кейін тоқтатылып, «Буш доктринасы» деп аталған, көбірек агрессивті саясатқа ауыстырылды.