Кіріспе

Шығыс Германия шекара күзетшісі (1926–1962)

Руди Арнштадт (3 қыркүйек 1926 – 14 тамыз 1962) – 1962 жылғы 14 тамызда Ішкі Германия шекарасында Батыс Германия шекара күзетшілерімен туындаған оқиғада қаза тапқан Шығыс Германия шекара күзетшісі. Германия Демократиялық Республикасы Шекара әскерлерінің капитаны Арнштадт, Висенфельдке жақын жердегі атыс кезінде Bundesgrenzschutz офицері Ханс Плюшке тарапынан атып өлтірілді. Атыс салдарының мән-жайлары әлі белгісіз. Арнштадттың қазасы Суық соғыстың шиеленісін күшейтті. 1998 жылы Ханс Плюшке Арнштадтқа ұқсас жағдайларда Висенфельдке жақын жерде өлтірілгені анықталды, бұл Германияда түрлі теориялар пайда болуына себеп болды.

Шекара күзет қызметі

1949 жылғы маусымда Арнштадт Кеңес Одағының оккупациялық аймағындағы полиция күштері Volkspolizei қатарына тіркелді. 1950 жылғы наурыз айында Арнштадт Дермбахтағы Германияның шекара полициясы (Deutsche Grenzpolizei) құрамына тағайындалды, ол Батыс Германиямен ішкі Германия шекарасын қарауылдады. 1952 жылы Арнштадт Сондерсхаузендегі полиция мектебінде офицерлік ранг алуға жасаған алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды. 1953 жылы оның некесі ажырасып, екі баласы – Вероника мен Уве анасымен бірге қалды, ол жақын арада қайта үйленді. 1954 жылы Арнштадт Сондерсхаузенде офицерлік курсын бітіріп, Унтерлейтенант шеніне тағайындалды, ал келесі жылы лейтенант болды. Арнштадт 1957 жылға дейін Германияның шекара полициясы үшін жұмысқа тартушы (рекрутер) болып жұмыс істеді, содан кейін Дермбахтағы 6-шы шекара ротасының командирі болып тағайындалды. Арнштадт Варшава шартының ең батыс нүктесінде, Рён тауларында орналасқан Безирк Суль аймағындағы Висенфельдтегі шекараның бір бөлігіне жауапты болды. Арнштадттың қарауындағы аймақта НАТО-ның ерекше қызығушылығын тудырған стратегиялық маңызы зор Фулда Gap және АҚШ армиясының Альфа бақылау бекетіне жақын жерде орналасқан аумақ болды. Арнштадт әйелімен Висенфельдке көшіп келді және 1957 жылғы сәуірде Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің (Штази) құпия хабарласушысы (Geheimer Informator) болды, бұл қарым-қатынас он төрт айдан кейін тоқтатылды. 1961 жылы Германияның шекара полициясы Германия Демократиялық Республикасының шекара әскерлеріне (Grenztruppen der DDR) қайта құрылды және Шығыс Германияның қарулы күштері – Ұлттық халық армиясының (Nationale Volksarmee, NVA) бір бөлігіне айналды. Арнштадт әйелімен Висенфельдтегі жаңа үйге көшті, оның иесі жақында "Корнблюм" операциясы (Operation Cornflower) барысында қуылды. Бұл операция Шығыс Германия үкіметінің ішкі Германия шекарасына жақын тұратын "саяси тұрақсыз" адамдарды қууға бағытталған кең ауқымды шарасы болды. Сонымен қатар, Арнштадт капитандық шеніне көтеріліп, жақсы бағалар алды және бірнеше рет марапатталды, оның ішінде үлгілі шекара қызметі үшін медаль.

Өлім

1962 жылдың 14 тамызында Ернштадтты 23 жастағы Батыс Германияның Федералдық шекара күзетшісі Ханс Плюшке Висенфельдтегі өз учаскесіндегі шекараға жақын атыста қаза қылды.

Тергеу

Сағат 10:30 шамасында, қоршау құрылысын қадағалап отырған Arnstadt және оның көмекшісі Karlheinz Roßner, шекараның батыс жағын жақыннан тексеру үшін адамдарынан бөлінді. Росснердің сөзіне сәйкес, олар шекарада патрульдеп жүрген Батыс Германияның шекара күзетшісін тапты, Арнштадт оны Шығыс Германия аумағына енгені үшін айыптап, кетіп қалуын талап етті. Бірнеше минуттан кейін Арнштадт пен Росснер Батыс Германияның үш шекарашысының жақындап келе жатқанын көрді, бірақ бұл жолы Арнштадт «осы науқастардың біреуін қамауды» қалап, олардың жақындауын күтті. Арнштадт батыс немістерді күтпеген жерден шақырды: «Тұр! Қозғалма! Қолдарын жоғары көтеріңдер!» Осы кезде Росснер бұйрық бойынша автоматтарынан ескерту оғын атқанда, Арнштадт оларға тапаншасын бағыттады. Содан кейін Плюшке оларға оқ атты, Арнштадттың оң көзінің үстінен атып, сол жерде өлтірді. Плюшке Арнштадт пен Росснер оған және оның әріптестеріне бірінші оқ атқандарын айтты, ал ол өзін қорғау үшін Арнштадтқа жауап бергенін мәлімдеді.

Жауап

Арнштадттың қазасы қысқа мерзім ішінде Шығыс Германия шекарасын күзетушілерінің төртіншісі болды, бұл екі жақты неміс шекара әскерлері арасындағы қарым-қатынасты шиеленістірді. Оның өлімі Шығыс және Батыс Германия арасындағы суық соғыс кернеуін күшейтіп, екі ел арасында насихат соғысына ұласты. Шығыс Германия Арнштадтты Германия Демократиялық Республикасының жерін қорғаушы ретінде бейнеледі, оны халық қаһарманы етіп көрсетті және оның құрметіне бірнеше мемлекеттік мекемелер аталды. Плюшке оның өлтіруі үшін Шығыс Германия сотында қатысусыз 25 жылға бас бостандығынан айырылды және оны экстрадициялау талап етілді. Батыс Германияның ресми тұлғаларының мәлімдемесіне сәйкес, Плюшке өз патруліне оқ атылғаннан кейін жауап ретінде оқ атқан.

Ханс Плюшкедің өлтірілуі

1998 жылдың 15 наурызында таңғы сағат 4-те 59 жастағы Ханс Плюшкенің денесін бір автокөлік жүргізушісі Расдорф пен Хюнфельд арасындағы B84 Бундесстрассесінде тауып алды. Плюшкенің өлімі Германияда көптеген құпия теорияларға әкелді, себебі ол оң көзіне атылып, қаза тапқан. Осыған дейін, 36 жыл бұрын Висенфельдке жақын жерде Арнштадт та осылай, дәл осы жарақаттан көз жұмған еді, ал Плюшкеден ештеңе ұрланбаған. Плюшке Арнштадтты атып өлтірген адам екені 1996 жылы ғана жұртшылыққа белгілі болды, содан бері оған өлім жанау туралы әңгімелер тарады. 1997 жылы Плюшке телеарнада сұхбат беріп, "Адам өлтіргенімді естігенімде қызық сезім болды" және "Мен Суық соғыстың құрбанына айналдым" деді. Руди Арнштадттың ұлы Уве де ештеңе білмейтінін айтты, ол Плюшкеге кек қайтаруға ниеті жоқ екенін куәландырды. Полиция Плюшкенің кісі өлтіруін тергеу үшін арнайы комиссия құрды, бірақ жаңа мәліметтер табылмағандықтан ол жазда жұмысын тоқтатты және жаңа ақпарат пайда болғанша тоқтап тұрды.