Кіріспе

1949 жылы Джузеппе Де Сантис режиссерлік еткен фильм.

«Ащы күріш» (Riso amaro) – 1949 жылғы итальяндық неореалистік қылмыстық драмалық фильм, режиссері және сценарийшісі Джузеппе Де Сантис, продюсері Дино Де Лаурентис, басты рөлдерде Витторио Гассман, Дорис Даулинг, Сильвана Мангано және Раф Валлоне ойнаған. Фильм Италияның солтүстігіндегі күріш далаларында жасырынып жүрген екі қашқынның тағдырын баяндайды. Фильмнің итальян тіліндегі атауы сөз ойынына негізделген; «рисо» сөзі итальян тілінде «күріш» немесе «күлу» мағынасын білдіретіндіктен, «рисо амаро» фразасын «ащы күлу» немесе «ащы күріш» деп түсінуге болады. Lux Film компаниясы тарапынан шығарылған «Ащы күріш» Еуропа мен АҚШ-та коммерциялық сәттілікке жетті. 1949 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығына ұсынылып, 1950 жылы «Үздік әңгіме» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ие болды. 2008 жылы бұл фильм Италияның Мәдени мұра министрлігінің «Сақталуы тиіс 100 итальяндық фильм» тізіміне енді, бұл тізімде «1942 және 1978 жылдар аралығында елдің ұжымдық естелігін өзгерткен» 100 фильм бар.

Сюжет

Заңнан қашу үшін Франческа мен Вальтер деген екі ұсақ ұры По аңғарындағы Пьемонттың жоғарғы ағысындағы Верчелли провинциясындағы күріш далаларына бара жатқан әйел жұмысшылардың арасында жасырынып қалады. Пойызға отырып, далаға бет алғанда, олар күріш шаруасы Сильванамен кездеседі. Франческа Сильванамен бірге пойызға мініп, оны күріш плантацияларының өмірімен таныстырады. Франческаның жұмысқа рұқсаты болмағандықтан, ол басқа "заңсыз" жұмысшылармен бірге күріш егістігінде орын табу үшін күреседі. Рәсімді жұмысшылар мен басшылардың алғашқы қарсылығына қарамастан, заңсыз келгендерге далада жұмыс істеуге рұқсат беріледі. Далада жұмыс істеп жүргенде, Сильвана мен Франческа жақын арада әскерден босатылатын солдат Маркомен танысады, ол Сильвананың назарын аударуға тырысады. Жұмыс маусымы аяқталар алдында Вальтер күріш шаруашылығына келіп, көп мөлшерде күріш ұрлау жоспарын құрады. Оның қылмыстық өмір салтына құмар болған Сильвана Вальтерге қызығушылық таныта бастайды. Ол оған ұрлық жасауға көмектесу үшін араздасу тудырады, бірақ Франческа мен Марко Вальтер мен оның серіктерін тоқтатуға жетеді. Франческа мен Сильвана бір-біріне қарулы түрде қарама-қарсы тұрады. Франческа Сильванамен сөйлесіп, оның Вальтердің қатыгездігімен алданып, пайдаланылғанын түсіндіреді. Жауап ретінде Сильвана Вальтерге қаруын тікелей бағыттап, оны өлтіреді. Бірақ көп ұзамай, өзіне деген кінәсы оны өзіне-өзі қол жұмсауға итермелейді. Басқа жұмысшылар кетіп бара жатқанда, олар оның денесіне күріш шашып құрмет көрсетеді.

Тақырыптар

Фильмде Сильвана кейіпкері американдық фильмдердегідей мінез-құлықтың тартымдылығын бейнелейді, мысалы, шайнама желім және буги-вуги биі. Оның құлдырауы режиссер Джузеппе Де Сантистің американдық капитализмнің осы туындыларын айыптауын көрсетеді. Бұған қоса, көптеген көрермендер Сильвананы артық сексуалданған деп есептеді. Бұл сексуалдық сипаттама және фильмдегі өлім мен өзін-өзі өлтірудің мелодрамалық көрінісі оны классикалық итальяндық неореализмнен ерекшелендіреді.

Өндіріс

Ащы күріш актриса Сильвана Манганоның алғашқы ресми рөлі болды. Осыған дейін ол тек бірнеше атаусыз рөлдерде ғана ойнаған. Режиссер Джузеппе Де Сантис рөлге "итальяндық Рита Хейвортты" іздеді, ал оның бірінші таңдауы Люсия Босе еді. Бұл Раф Валлоне үшін де дебют болды, ол сол кезде L'Unità газетінде жазушы болып жұмыс істеген. Манганоның дауысын Лидия Симонески дубляждады, бірақ ол өзінің ән дауысын сақтап қалды. Фильм Верчелли аймалының ауылдық жерінде түсірілді. Басты түсірілім орындары – Саласкодағы Кассина Селве және Лигнанадағы Тенута Венерия. Фильмнің декорацияларын арт-директор Карло Эгиди жасады. Марио Моничелли фильмде атаусыз сценарийді түзетуші ретінде жұмыс істеді.

Шығару

Фильм 1949 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілімге түсіп, «Алтын пальма» сыйлығы үшін финалға ілікті. Италияда бұл фильм 1949 жылдың 30 қыркүйегінде кең экранға шықты.

Марапаттар мен құрметтер

Фильм 1950 жылғы «Оскар» сыйлығының «Үздік әңгіме» номинациясына іліккен. Сондай-ақ, фильм «1942-1978 жылдар аралығында елдің ұжымдық естелігін өзгерткен» 100 итальяндық фильмнің қатарына қосылды. Бұл жинақты Венеция кинофестивалі «Cinecittà» компаниясымен бірлесіп құрды, ал Фабио Ферцетти оны Джанни Амелио және басқа итальяндық киносыншылардың қатысуымен дайындады. Таңдалған фильмдердің көпшілігі итальян киносының «Алтын ғасырының» жарқын көрінісі болып табылады, ол неореалистік қозғалыста өркендеді.