Кіріспе
Хуан Руис кітабы. «Жақсы махаббат кітабы» (El libro de buen amor) – испан поэзиясының шедеврлерінің бірі саналады. Бұл кітап Хитаның діни қызметкері Хуан Руистің романтикалық оқиғалары туралы жазылған, псевдоавтобиографиялық еңбек. Оның ең ерте нұсқасы 1330 жылға дейін жетеді, ал автор 1343 жылы оны қайта қарастырып, кеңейтті. Шығарма ортағасырлық «местер де клересия» жанрының ең көрнекті туындысы деп есептеледі. Кітап дұғалармен және оқушыға оны қалай түсіну керектігі туралы нұсқаулармен басталады, содан кейін әрқайсысы моральдық және көбінесе қызықты оқиғаларды қамтитын әңгімелер келеді. Кітапта автордың махаббат оқиғалары туралы шартты автобиографиялық баяндамасы бар, ол кітаптың бір бөлігінде Дон Мелон де ла Уэрта кейіпкері арқылы бейнеленген. Кітапта ортағасырлық испан қоғамының барлық топтары олардың махаббаттары арқылы көрсетілген. Басты ойды құрайтын мысалдармен араласып, аңыздар мен ақталулар келтіріледі. Сонымен қатар, соқырлар мен Голиард мектеп оқушыларының аллегориялары, моральдық үгіттері, уағыздары мен әндерін де кездестіруге болады. Дінге қатысты гимндер мен тақпақтармен қатар, діни емес лирикалық шығармалар (көбінесе пасторальдардан алынған пародиялық серранильялар) да кірген. Аңыздық материалдар латын тіліндегі ортағасырлық элегиялық комедиялардың, мысалы, «Де ветула» мен «Памфил» шығармаларының пародиясына негізделген. Автор осындай махаббат оқиғаларының басты кейіпкері болып табылады, ал оған қатысты өлеңдер оқиғалармен кезектеседі. «Жақсы махаббат кітабында» «Памфил» Дон Мелон мен Дона Эндрина эпизодының негізі ретінде айтылады. Овидийдің «Арс Аматория» шығармасынан алынған материалдармен қатар, кітапта канондық сағаттардың литургиясы немесе карнавалдың («Дон Карнал») және оразаның («Донья Куаресма») күресі де пародиаланады. Кітапта «планх» жанрынан да үзінділер бар, мысалы, Тротаконвентостың өлімі – бұл «Ла Селестинаға» ең тікелей прецедент болып табылатын кейіпкер, сондай-ақ әйелдерге немесе ақшаның теңестіруші күшіне бағытталған сатиралар, ортағасырлық эзоптық дәстүрден алынған немесе «Фацетус» сияқты педагогикалық нұсқаулықтардан алынған мысалдар бар. Бұл нұсқаулық романтикалық білімді адамның білімінің бір бөлігі деп санайды. Араб тіліндегі көздер де ұсынылған, бірақ қазіргі сыншылар «Жақсы махаббат кітабының» ортағасырлық дін қызметкерлерінің латын әдебиетінен шыққандығына сенеді.
The Book of Good Love (El libro de buen amor), considered to be one of the masterpieces of Spanish poetry, is a pseudo biographical account of romantic adventures by Juan Ruiz, the Archpriest of Hita, the earliest version of which dates from 1330; the author completed it with revisions and expansions in 1343. The work is considered as the best piece in the medieval genre known as mester de clerecía. The Book begins with prayers and a guide as to how to read the work, followed by stories each containing a moral and often comical tale. The book contains a heterogeneous collection of various materials united around an alleged autobiographical narrative of the love affairs of the author, who is represented by the episodic character of Don Melón de la Huerta in part of the book. In the book, all layers of late medieval Spanish society are represented through their lovers. Fables and apologues are interspersed throughout the course of the main argument that constitute a collection of exempla. Likewise, you can find allegories, moralities, sermons, and songs of the blind and of Goliardic type schoolchildren. Profane lyrical compositions (serranillas, often parodic, derived from the pastorelas) are also included alongside other religious ones, such as hymns and couplets to the Virgin or Christ. The narrative materials are based on the parody of medieval elegiac comedies in Latin from a pseudo Ovidian school setting, such as De vetula and Pamphilus, in which the author is the protagonist of amorous adventures that alternate with poems related to him or her. Pamphilus is also cited in the Book of Good Love as the basis for the episode of Don Melón and Doña Endrina. In addition to materials derived from Ovid’s Ars Amatoria, it also parodies the liturgy of the canonical hours or epics and in combat of Carnival ("Don Carnal") and Lent ("Doña Cuaresma"). Other genres that can be found in the Book are planhz, such as Trotaconventos' death, a character that constitutes the clearest precedent for La Celestina or satires, such as those directed against female owners or the equalizing power of money; or fables, from the medieval aesopic tradition or pedagogical manuals, such as Facetus, which considers romantic education as part of human learning. Although Arabic sources have been proposed, current criticism favors the belief that The Book of Good Love descends from medieval clerical Latin literature.
Интерпретация
"Жақсы махаббат кітабы" деген атау мәтіннен туындайды, ал автор "Жақсы махаббаттың" кім немесе қандай болуы мүмкін екенін ашпайды. "Жақсы махаббат кітабында" ерлер жақсы (el buen amor) немесе ақымақ (el loco amor) махаббатқа қатысты сақтық танытуы керек екені түсіндіріледі. Жақсы махаббат – Құдайға тән нәрсе, ол тек күнәға итермелейтін ақымақ махаббаттан артық. Хуан Руис өз теориясын түсіндіру үшін көптеген мысалдар келтіріп, жақсылық үшін ақымақ махаббаттан сақтануға шақырады. Туындының гетерогенділігіне байланысты, оның мақсаты екіұшты. Кейде ол адал махаббатты құрметтейді, ал кейде тәндік махаббаттың шеберлігін жоғары бағалайды. Менендес Пелайо алғаш рет осы туындының голиардтық сипатын атап көрсетті, бірақ ол догмаларға шабуыл жасау немесе билікке қарсы көтеріліс болғанын жоққа шығарды, бірақ кейін басқалар мұның голиардтық поэзияға тән екенін растады. Мамандар "Жақсы махаббат кітабының" дидактикалық сипаты туралы да талқылады. Хосе Амадор де лос Риос, Лео Спиццер және Мария Роза Лида де Малкиль сияқты авторлар дидактицизмді туындының ажырамас бөлігі деп санайды. Алайда, Америка Кастро мен Санчес Альборнос оны жоққа шығарып, Хуан Руисті моральдық емес, циник және екіжүзді деп есептейді. Хуан Луис Альборг бұл туындыны Сервантестің өзінің ирониясы мен көзқарасын білдіру үшін рыцарлық романдарды пайдалануымен салыстырады. Сол сияқты Хуан Луис Альборг "Архиерей ортағасырлық дидактикалық формалардың ішінде қамтылған" деп мәлімдейді. Оның туындысы замандас Толедоның көпмәдениеттілігін көрсетеді. Ол әртүрлі әйелдерге махаббат жасауға тырысады (ол жыныстық қатынасқа тек тау тұрғыны "Ла Чата" оған шабуыл жасағанда ғана түседі, бірақ жабайы тау тұрғындары әдеби жанрдың стереотиптік кейіпкерлері еді), соның ішінде моор да бар. Ол музыкант ретіндегі өнерін мақтан тұтады, андалусиялық және еврей билеріне музыка жазады. Дон Карнал мен Донья Куарезма арасындағы шайқас кезінде ол Толедоның "алжамасына" немесе қалалық әкімшілігіне барады, онда қасапшылар мен раввиндер оны "жақсы күнді" өткізуге шақырады. Мария Роза Лида де Малкиль XII-XIV ғасырларда араб және еврей тілдерінде жазылған бірнеше ибериялық авторлар өркендеткен мақамат жанрындағы ұйқасты прозаның ықпалын көруге тырысты. Кітапта Гил де Альборноздың өз епархиясына паптың міндетті бойдақ болу туралы доктринасын таратуға ниеттенгеніне қарсы голиардтық наразылық танытылады. Бұл испандықтардың барагания немесе дін қызметкері мен әйелдің бірге өмір сүру шарты дәстүрімен қайшылыққа келді, бұл дәстүр көпмәдениетті аумақта, әсіресе Толедо епархиясында қалыптасқан, бұл жерде еврейлер, мұсылмандар және христиандардың бірге өмір сүруінен Элипандоның асырап алу ережесінің қайнар көзі пайда болған. Бұл "Талавера дін қызметкерлерінің әнінде" ашулы наразылық ретінде көрінеді, онда ол архиепископтың барраганияға қарсы ережелеріне қарсы шығады. Мұндай наразылық архиепископтың түрмеге қамалуына әкелуі мүмкін еді. Жоғары діни қызметкерлерге қатысты бұл сынды көзқарас, кітабының басқа да жеңіл және сынды мазмұнымен бірге, оны голиардтық әдебиетке жақын етеді. Дэниел Айзенберг Хуан Руис үшін "жақсы махаббат" – иесіне, үйленбеген әйелге деген махаббат, ол ни тозақ, ни үйленген емес. "Жаман махаббат", бұқаралық шабуылға ұшыраған, "гарзондардың" немесе бойжеткендердің махаббаты еді. Жүрегі ауыр жігіттің (Дон Хурон) орнына төмендегі мәтінде ұсынылғанды таңдауға болады: "кішкентай ие". Кітаптың мақсаты филологиялық және постструктуралистік тұрғысынан ars amoris, доктриналық туынды, пародия немесе лингвистикалық белгінің екіұштылығын қалыптастыратын туынды ретінде талқыланғанымен, Хуан Эскордидо поэманың мақсаты, антропологиясы және заңдылығы қуаныштың эстетикасына негізделгенін айтады.
His work reflects the multiculturalism of Toledo of his time. Among the various women he tries to make love to (the only case in which he has carnal relations occurs when the mountain dweller "La Chata" assaults him, although the savage mountain dwellers were characters of a highly typified literary genre) there is a Moor, and he boasts of his talent as a musician, composing music for Andalusian and Jewish dance. Also during the battle between Don Carnal and Doña Cuaresma he travels to the “aljama” or town hall of Toledo, where the butchers and rabbis invite him to spend a "good day." María Rosa Lida de Malkiel wanted to see the influence of the genre of narrative in rhymed prose, the maqāmat, cultivated by several peninsular authors in Arabic and Hebrew during the XII XIV centuries. The book also contains a passage in which a Goliardish type protest is presented against the position of Gil de Albornoz who intended to extend the papal doctrine of compulsory celibacy to his diocese. This clashed with the Hispanic tradition of the barraganía or contract of coexistence of a priest with a woman, a custom more established in a multicultural territory such as the diocese of Toledo, once the source of the heresy of Elipando's adoptionism, generated by the coexistence between Jews, Muslims and Christians. This is expressed in the "Canticle of the clerics of Talavera,” where he angrily protests against the provisions of the archbishop against the barraganía in the archdiocese. Such a protest was the one that could lead to the prison on the part of the archbishop. This critical stance towards the high clergy, like the rest of the lighthearted and critical content of his book, makes it akin to Goliardish literature. Daniel Eisenberg posited that "good love," for Juan Ruiz, meant love for the owner, the single woman, who was neither a virgin nor married. The "bad love" against which a spear breaks was the love of the "garzones" or bachelors. Instead of the unbearable young man (Don Hurón), one can choose that which the text below presents: the "small owner." While the intention of the Libro has typically been discussed in philological and poststructuralist terms as an ars amoris, a doctrinal work, a parody, or a work that fashions the ambiguity of the linguistic sign, Juan Escourido contends that the poem's intention, anthropology, and legitimation are founded on an aesthetics of joy.