Луи II де Гиза: Франция саяхаты мен дін соғыстарының қайраткері

Кіріспе

Француздық дін қызметкері, кардинал және саясаткер

Луи II де Лотарингия, кардинал де Гиз (6 шілде 1555, Дампьер – 24 желтоқсан 1588, Бло сарайы) – француздық дін қызметкері, кардинал және француз дін соғыстарының соңғы кезеңіндегі саясаткер. Гиз герцогы Франсуа де Лотарингияның үшінші ұлы Луиге шіркеуде мансап жасау жолы белгіленді. Оның інісі, кардинал Лотарингия 1574 жылы Реймс архиепископы лауазымынан бас тартты, ал оның тағы бір інісі Людовик I де Лотарингия, кардинал де Гиздің 1578 жылы қайтысымен, шіркеулік билігі оған өтті. Осы кезде король оны кардинал етіп тағайындады. Кардинал Гиз 1576 жылы бесінші дін соғысын аяқтаған Мюсюдің кеңпейілді бейбіт шартына қарсы шыққан алғашқы католик лигасына белсенді қатысты. Лига келесі жылы азамат соғысын қайта бастауға және қатал бейбіт келісімге қол жеткізді. Одан кейінгі бейбіт жылдары ол Эпернонмен қақтығысты және 1578 жылы алғашқы топтың ішінде Анри III-нің жаңа құрметіне ие болды. Соңында 1583 жылы Реймс архиепискобы ретіндегі міндеттерін атқаруға жетілген шағында ол қалаға жеңіспен кірді және Триденттік жарлықтарды қабылдауға итермелеген кеңеске төрағалық етті. 1584 жылы Анридің інісі Аленсон қайтыс болды, ал корольдің баласы болмағандықтан, таққа мұрагерлік Анридің протестант Наварра туысына бұйырды. Бұл Гиз отбасы мен кардинал Гиз үшін төзбестік болды, олар 1576 жылғы лигасының жаңғыруын іздеді және сол жылдың қыркүйек айында Нансиде өткен кеңесте жаңа лига құруға келісті. 1585 жылдың 21 наурызында Гиздер мен олардың одақтастары Пэронн манифестін жариялады, онда корольдің протестантизмді басудағы сәтсіздігі, мұрагерлік мәселесі және корольдің сүйіктілерін таңдауы сынға алынды. Бірнеше күн бұрын Гиз герцогы Марнадағы Шалонды басып алды, бұрын корольге соғыс жариялаған болатын. Кардинал Гиз және оның інісі Реймске аттанды және лига үшін патшалықтың діни астанасына билік алып, кіруге қол жеткізді. 1585 жылдың шілдесінде Немур келісімі арқылы корольмен соғыс аяқталды, оған сәйкес Анри бірқатар қорлаушылық жеңілдіктерге келісті және ереске қарсы соғыс жүргізуге уәде берді. Оның соғысқа деген ынтасы жартылай болды, ал 1586 жылы кардинал Гиз Оурскамп аббаттығында бауырларымен кездесті, онда олар король протестант Наваррамен татуласса да, олар оған қарсы шығып, соғысты жалғастыратынын растады. Гиз және кардинал Бурбон, Анридің орнын басуға үміткер лигалық кандидат, сотты күнәлі орын деп айыптаған және Трент кеңесі сияқты реформаны жақтаған наразылық жариялады. 1588 жылдың мамырында Анри Баррикадалар күні кезінде Гиз герцогымен қарсыласуға итермеледі. Оның жоспары сәтсіз аяқталып, ол астанадан қашуға мәжбүр болды, ал өзін-өзі билік деп жариялаған төңкеріс үкіметі қаланың бақылауын қолға алды. Осы қорлықтан кейін Анри одан әрі жеңілдіктерге мәжбүр болды, олардың ішінде Папа кардинал Гизаны Авиньонның легаты етіп тағайындауға уәде берді. Кардиналдың енді үлкен амбициялары болды, ол Трояға жолға шықты, онда ол кіргеннен кейін лигалық төңкеріс жасап, корольдік әкімшілікті тазартты және ағасын Шартрда корольға шабуыл жасап, оны монастырға мәжбүрлеуге шақырды. Трояда қолға алынғаннан кейін кардинал Гиз қаланы Шомон, Реймс және Парижмен бірге Сент-Унион лигасына біріктірді, бірақ Шалон-сюр-Марнның тартыншалығына ренжіді. Қыркүйекте Анри Генерал-штатты шақырды және Троядан тиісті лигалық делегацияны қамтамасыз еткеннен кейін, ол Блуадағы кездесуге кетті. Ол Генримен содырлар үйінде қақтығысып, патшаны маңдайшасына ұрып, лигаға қатысқан ақсүйектерге сын айтқан сөздерін өшіріп тастады. Кардинал Гиз патшаны ессіздендіріп, 17 желтоқсанда ағасын король деп атап, Екатеринаға қосылып, Генридің шашын қырқуға кірісті. 23 желтоқсанда Гиз герцогы өлтірілді, ал кардинал тұтқындалды. Сұраққа алынғаннан кейін 24 желтоқсанда оның камерасында өлтірілді. Франция герцог пен оның бауырын өлтіргеніне ашу-ызамен жарылды. Осы арада заңгерлер корольдің кардиналды өлтірудегі ақымақтығын мойындады және Сикст V-ті корольді құлшылықтан шығару үшін науқан бастады. Генри өзін өзін қорғауға әрекет еткенін Папа алдында ақтауға тырысқан кезде, Папа оның ақтауы жеткіліксіз деп тапты және 1 тамызда корольді өлтірген кезде оны қылмыс үшін экскоммуникациялауға дайындалды.

Louis II de Lorraine, cardinal de Guise (6 July 1555, Dampierre – 24 December 1588, Château de Blois) was a French prelate, Cardinal and politician during the latter French Wars of Religion. The third son of François de Lorraine, duke of Guise and Anne d'Este Louis was destined for a career in the church. His uncle Cardinal Lorraine resigned his offices of Archbishop of Reims to him in 1574, and the death of his other uncle Louis I de Lorraine, Cardinal de Guise passed his ecclesiastical empire on to him upon his death in 1578. At which time the king made him Cardinal. Cardinal Guise actively involved himself in the first Catholic Ligue that rose up in opposition to the generous Peace of Monsieur which brought the fifth war of religion to a close in 1576. The ligue succeeded in resuming the civil war the next year and a harsher peace was concluded. Over the following years of peace, he would feud with Épernon, and receive Henri III's new honour when he was made a chevalier de l'Ordre du Saint Esprit in 1578 among the first cohort. Finally reaching the ecclesiastical age at which he could assume his responsibilities as Archbishop of Reims in 1583 he entered the city in triumph and oversaw a council at which he pushed for the promulgation of the Tridentine Decrees. In 1584, Henri's brother Alençon died, and as the king had no children, the inheritance of the throne was due to default to Henri's distant cousin Navarre, a Protestant. This was intolerable to the Guise family, and Cardinal Guise, and they sought to revive the ligue of 1576, agreeing to establish a new ligue at a council in Nancy in September of that year. On 21 March 1585, the Guise and their allies issued the Péronne Manifesto which denounced the failure of the king to suppress Protestantism, the problems of succession and the king's choice of favourites. Several days earlier the duke of Guise had occupied Châlons sur Marne, formerly declaring war on the crown. Cardinal Guise and his brother marched on Reims and succeeded in gaining entry, assuming authority over the religious capital of the kingdom for the ligue. The war with the king would be brought to a conclusion by the Treaty of Nemours in July 1585, by which Henri agreed to a series of humiliating concessions, and promised to pursue a war against heresy. His pursuit of the war was half hearted, and in 1586 Cardinal Guise met with his brothers at the Abbey of Ourscamp where they affirmed that even if the king made peace with the Protestant Navarre they would defy him and continue the fight regardless. Guise and Cardinal Bourbon the ligueur candidate to succeed Henri, published a remonstrance in which they denounced the court as a sinful place and advocated reform on the lines of the Council of Trent. In May 1588 Henri pushed for a confrontation with the duke of Guise during the Day of the Barricades. His plan backfired and he was forced to flee the capital, while a coup government calling itself the Seize assumed control of the city. In the wake of this humiliation, Henri was forced into further concessions, among them promising to get the Pope to make Cardinal Guise the Legate of Avignon. The Cardinal now had grander ambitions, and he headed to Troyes where after gaining entry, he effected a ligueur coup and purged the administration of royalists while urging his brother to march on the king in Chartres and force him into a monastery. With Troyes in hand, Cardinal Guise integrated the city into the ligueur Sainte Union, alongside Chaumont, Reims and Paris, but was frustrated by the reticence of Châlons sur Marne. In September Henri called an Estates General and after having assured himself of an appropriately ligueur delegation from Troyes, he left for the meeting at Blois. At the estates, he clashed with Henri, brow beating the king into deleting parts of his opening address that were critical of nobles who were participating in the ligue. Cardinal Guise was by now increasingly incautious in his contempt for the king, and on 17 December toasted his brother as the king, and joined his Catherine in joking about tonsuring Henri. On 23 December the duke of Guise was assassinated and the Cardinal was arrested. After being interrogated he was butchered in his cell on 24 December. France exploded in outrage over the murder of the duke and his brother. Meanwhile the legal minded ligueurs recognised the king's folly in having the Cardinal executed, and began campaigning for Sixtus V to excommunicate the king. While Henri sought to justify himself to the Pope as acting in self defence, the Pope found his excuses insufficient, and was preparing to excommunicate him for the crime, when the king was assassinated on 1 August.

Жастық шақ

Луи II де Лотарингия Гиз герцогы Франсуа де Лотарингия мен Анна д’Эстедің үшінші ұлы болды. Ол 1555 жылы дүниеге келді, ал оның ағалары Анри де Лотарингия 1549 жылы, Шарль де Лотарингия 1554 жылы туған, үлкен әпкесі Екатерина де Лотарингия 1552 жылы туған еді. Ағаларынан өзгеше, Луидің тағдыры шіркеу қызметімен байланысты болды. Жастық шағында Жиль д’Абос оның губернаторы қызметін атқарды, және кардинал мансабында осы қызметі үшін оған үйінде орын берілді. Оның білімі бенедиктин ғалымының басшылығымен консервативті бағытта болды, бұл оның ағасы Лорейннің гуманистік білімінен күрт өзгеше еді.

Дін мұрасы

Ағаларының, Гиздің бірінші кардиналдарының қайтысымен, кардинал Лоррейн Гиз олардың көптеген игіліктеріне ие болды, бұл оған көптеген табысты кірістер әкелді. Ол мұра еткен аббатханалардың арасында Нормандияның екі ірі аббатханасының бірі – Фэкамп аббатханасы болды, ол 1574 жылы Лоррейннен оған берілді. Кардинал Лоррейн Генри қайтыс болғаннан кейін оның игіліктерін, соның ішінде Реймс архиепископтығын беруге келісетінін қамтамасыз ету үшін тіпті соңғы жылы да көп еңбек етті. Реймс архиепископтығы Францияның бірінші парлық лауазымын білдірді. Оның туысы Клод де Лотарингия, Омаль шавалиері, Бектің тағы бір ірі Норман аббатханасын басқарды. 1578 жылы Гиздің бірінші кардиналдарының қайтысымен Гиз кардиналдыққа көтерілді. Оның көтерілуіне Генридің күш-жігері зор үлес қосты. Гиз оған берілген рухани байлықты мұра етуге ғана қанағаттанбады, 1574 жылдан 1588 жылға дейін Папаның оған көрсеткен құрметінің арқасында тағы алты игілікке қол жеткізді. Ол канондық жасқа қатысты дәстүрлі ережелерді сақтап, Реймс архиепискобы ретінде мұра еткен билігін 1583 жылы ғана қабылдап, сол жылы ежелгі қалаға жеңіспен кірді. Енді архиепископтың өкілеттігіне ие болған ол мамыр айында Трентті шіркеу реформасының үлгісі ретінде қарастырған провинциялық синод өткізді және өзін мыңдаған паломниктің Реймске ағылып келіп, гүлденген тәубе шеруінің орталығына қойды. Осы күш-жігеріне қарамастан, ол сол кезде Римде Әулие Тақтың билігін кемсіткен адам ретінде сынға ұшырады.

Қарым-қатынастар

Шіркеу қызметкерлеріне қойылған тыйымдарға қарамастан, Гиза бойдақ болған жоқ, және оның сүйіктісі Аймери де Лесхереннен төрт заңсыз баласы дүниеге келді. Ол сондай-ақ Генри III-нің жақын адамы Эпернонмен Mme d'Estrées-тің қыздарының біреуіне құштарлықтары үшін дауласты. Оның әйелдерге құмарлығы туралы қатысты бедел Папа Сикст V-ті оны кардинал емес, галеро деп сипаттауға итермеледі.

Бірінші лига

1576 жылы протестанттарға, әсіресе олардың ақсүйек басшыларына кең жеңілдіктер берген Мюсю бейбітшілігіне қарсы құрылған алғашқы ұлттық католик лигасының құрылуымен кардинал Гиз отбасы үшін тиімді мүмкіндіктерді көріп, олармен байланыс орнатты. Отбасының қазіргі епископтығындағы жалғыз мүше ретінде, ол олардың ісіне рухани қолдауын берді. Лига 1577 жылы Генрині азамат соғыстарын қайта бастауға сәтті ықпал етті. Генерал-эштаттан қаржы ала алмағандықтан, ол әскерді ұстауға шамасы келмеді, сондықтан сарайда бейбітшілік жақтастары тез құрылды. 1577 жылғы наурызда Францияда бір ғана дінге төзімділік көрсету туралы дін қызметкерлерінің талаптары талқыланған кезде кардинал Гиз өзінің ағасы герцогпен, ағалары Майен мен Неверспен бірге осы шараны қолдады. Ал Екатерина де Медичи кеңесте оған қарсы шығып, егер бұл шара орындалса, Францияда ешқашан бейбітшілік болмайды деп мәлімдеді. Азамат соғысы тағы бірнеше айға созылды, содан кейін қаржы тапшылығынан патша әскерінің ыдырауы қыркүйек айында Бержерак шартына қол қойылды.

Бейбіт жылдар

1578 жылы ақпанда Анридің ағасы Аленсон сарайдан кеткен соң, Анридің сүйіктілері Гиз герцогының төңірегіндегі жас жігіттердің сүйіктілеріне қатысты зорлық-зомбылық көрсетуге көшті. Сәуір айында олар танымал жекпе-жекке қатысты, онда патшаның екі сүйіктісі мен Гиздің екеуі қаза тапты. Генри осы оқиғаға қатты ашуланды, ал Гиз әулеті де сарайдағы жағдайға наразы болып, патшаның жазасынан қорқып, бірлесіп сарайды тастап кетуге шешім қабылдады. 10 мамырда кардинал Гиз және оның екі бауыры, сондай-ақ олардың туыстары Аумэль герцогы мен Эльбёф герцогы сарайдан бірге кетіп қалды. Генрих өзінің сүйіктісі Эпернонның маңызды Булонь портының қазіргі губернаторы Антуан д’Эстреестің орнына тағайындалуын қалады. Бұл оны кардинал Гизбен қақтығысқа түсірді, ол д’Эстреес әулетімен байланысын пайдаланып, бұл тағайындауға кедергі келтіруге тырысты. Генрих кардиналға оның әрекеттеріне шағымданды, нәтижесінде Эпернон губернаторлық лауазымын алды. 1578 жылы Генрих 1560 жылдары кеңінен марапаттау арқылы беделі төмендеген бұрынғы Saint Michel орденін алмастыру үшін жаңа рыцарлық орден құруға шешім қабылдады. Saint Michel орденінің алғашқы рыцарьлары 1578 жылдың 31 желтоқсанында тағайындалды. Кардинал Гиз, кардинал Бурбонмен бірге, алғашқы қабылдау кезінде Saint Esprit орденінің рыцарі атанды. 1581 жылдың шілдесінде Генридің сүйіктісі Анна де Жуайез бен Гиз әулетінің туысы Маргарита де Лотарингия Водемон арасында неке қию рәсімі ұйымдастырылды, бұл отбасы үшін үлкен жетістік болды. Кардинал мен оның бауырлары Маргарита атынан неке шартына қол қоюға куә болды. Той 1581 жылдың 24 қыркүйегінде өтті. Кардинал 9 қазанда Гиз үйінде жаңа үйленген жұпты қабылдап, осы оқиғамен байланысты көптеген тойлардың бірін өткізді.

Екінші лига

Бержерак шартынан кейін бірінші лига күйреген соң, Аленсонның өлімі және Генридің алыс туысы, протестант Наваррдың таққа мұрагер атанғандығы 1584 жылы қозғалысты қайта жандандырды. Гиз герцогы мен оның екі бауыры қыркүйек айында Нансиде туысқандарымен кездесіп, Наваррды мұрагерліктен шеттету үшін одақ құруға келісті. Осы мақсатта, олар радикалды католиктерге шетелде көмектесуге ниетті Фелипе II-нің қолдауын іздеді. Екі тарап сол жылдың 31 желтоқсанында Жоинвилде құпия шартқа қол қойды, онда Фелипе түрлі жеңілдіктердің орнына қаржылық көмек ұсынды. 1585 жылы Гиз герцогы мен кардинал Гиз Шампань провинциясы үшін лиганың әрекет жоспарын жасау үшін одақтас дін қызметкерлерімен кездесті. Сол жылдың ақпанында Гиздің эсквайеры Рошеттен Марна арқылы контрабандамен әкелген қару-жарақ (7000 аркебуз және 250 корсет) Лагниде тоқтатылды. Генри бұл жайтқа ашуланып, Гиз герцогы да осыған тең ашуға ілесті, ол қару-жарақтардың Жоинвилде өзін қорғау үшін екенін мәлімдеді. 21 наурызда лига Пэронн манифестін жариялады, онда олар 16 наурызда Гиздің Шалон-сюр-Марнды басып алғандығы сияқты қаруға неліктен қолданғанын түсіндірді. Гиздер Пэроннды 1576 жылғы лигамен символдық байланыс орнату үшін таңдады, ол сол жерде басталған еді. Манифестте корольдікке төнгізетін қауіптер – протестанттардың қарулануынан бастап, дофиннің болмауына дейін, корольге жақын тұрған аз ғана сүйіктілердің кіруді монополиялауына дейін баяндалды. Манифестке сәйкес, Генри 1576 жылғы Генерал штатында азаматтарын католик дінінде біріктіруге берген уәдесін бұзған. Бұл манифесті, әйелдері кардинал Гиздің жанындағы Клод Матье жазған болуы мүмкін. Шалонды басып алғаннан кейін Гиз герцогы кардинал бауырымен бірігіп, Реймске қарай аттанды, қала оларды құшақ жайып қарсы алады деп үміттенді. Бірақ олар қалаға жеткенде барон де Люкс олардан бұрын жетіп, Генридің оларды қабылдамау туралы бұйрығын алып қойғандықтан, жағымсыз тосынсырға тап болды. 200-ге жуық беделді адамдар жиналып, олардың кіруіне рұқсат беруді талқылады және патшаның тікелей нұсқауларын орындауға келісті. Кардинал Гиз дереу әрекетке кірісіп, келесі 24 сағат ішінде кеңеске бауырының жақсы ниеттерін түсіндіруге тырысты және кеңесті бұйрықты кері қайтаруға көндірді. Алайда, Porte de Vesle командирі олардың кіруін бас тартты, өйткені ол кеше алған бұйрықтарды күштен шығару туралы ешқандай бұйрық алмаған, сондықтан топ басқа қақпаға бет алды, олар кіріп, кардинал Гиздің Сен-Реми аббаттығындағы резиденциясына барды. Гиз герцогы бастапқыда қаланың беделді адамдарына жаман әсер қалдырса, кардинал Гиз бірқатар жетекші беделді адамдарға артықшылықтар беріп, көптеген басқаларын парамен сатып алып, Реймстегі өз билігін нығайтты.

While the first ligue had collapsed after the Treaty of Bergerac, the death of Alençon and the resulting situation in which Navarre, a distant cousin of Henri and a Protestant was now heir to the throne, revitalised the movement in 1584. The duke of Guise and his two brothers, met with family allies at Nancy in September, at which they agreed to form an association to exclude Navarre from the succession. To this end, they sought the support of Felipe II, who was keen to aid radical Catholics abroad. The two sides would sign a secret treaty at Joinville on 31 December of that year, by which Felipe offered financial support in return for various concessions. The duke of Guise and Cardinal Guise met with allied ecclesiastics in 1585, to strategize the ligueur plan of action for the province of Champagne. In February of that year, a shipment of arms (7000 arquebuses and 250 Corslets) being smuggled up the Marne by Guise's écuyer Rochette was intercepted at Lagny. Henri reacted with fury to the discovery, a fury equalled by the duke of Guise, who claimed the arms were for his protection at Joinville. On 21 March the ligueurs published the Manifesto of Péronne, outlining the reason they had recently taken arms, as with Guise's seizure of Châlons sur Marne on 16 March. Péronne was chosen by the Guise as the location, so as to symbolically link their ligue to that of 1576, which had originated there. The manifesto expounded on the problems facing the kingdom from Protestants at arms, to the lack of a dauphin, to the monopolisation of access to the king by a small handful of favourites. Henri had also according to the manifesto betrayed his promises at the Estates General of 1576 to reunite his subjects in the Catholic faith. This manifesto was likely written by a member of Cardinal Guise's entourage, Claude Mathieu. With Châlons secured, the duke of Guise united with his brother the Cardinal and together they marched on Reims, hoping the city would welcome them. They were unpleasantly surprised at their reception, having been beaten in a race to the city by the baron de Lux who carried orders from Henri not to admit them. An assembly of 200 notables assembled to consider whether to permit their entry, and concluded that they would follow the direct instructions of the king. Cardinal Guise sprung into action, and over the next 24 hours worked to persuade the council of his brother's good intentions, and successfully convinced the council to countermand the order. The commander of the porte de Vesle however continued to refuse their entry, noting that he had not received any countermanding orders to those he had been provided with yesterday, so the party headed to another gate via which they gained entry, proceeding to Cardinal Guise's residence of the Abbey of Saint Rémy. While the duke of Guise initially made a poor impression upon the grandees of the city, Cardinal Guise worked to distribute privileges to a number of leading notables, bribing many others, thus securing their hold on Reims.

Немур келісім-шарты

Кейінгі азаматтық соғыстың айларында патшаның анасы Екатерина де Медичи Эпернейде кардинал Гиз және кардинал Бурбонмен келіссөздер жүргізді, алайда олар қанағаттанарлық келісімге келе алмады. Келіссөздер барысында кардинал Гиз өзінің жеке кепілдігі ретінде Реймс қаласын талап етті. Екатерина жүргізген, Гиздің қатысы жоқ келесі келіссөздер шілде айында Немур бейбітшілігімен қысқа соғысты аяқтады. Бейбітшілік Лига мен Перонн манифестіне толыққанды бас иіп беру болды. Протестантизмге тыйым салынды, барлық уағыздаушылар қуылды, ал Гиз отбасы мен олардың жақтастарына бірқатар кепілдік қалалар берілді. Саяси жеңісімен қуанған кардинал Гиз өзінің екі бауыры – герцог пен Эсклавольдің ұлы Жоинвилл князімен бірге тойға жиналды. Салтанаттардың бірі – ерестік идеясын бейнелейтін макетті өртеу болды. Енді мұрагері Наварраға қарсы соғысқа бел буған Генри, жартылай ықыласпен соғысты жалғастырды, үнемі өзінің туысымен келіссөздер жүргізуге тырысты. Гиз герцогы 1586 жылдың қыркүйегінде Нойон қаласынан шамалы қашықтықтағы Оурскамп аббаттығында өзінің кардинал бауыры мен кардинал Бурбонмен кездесті. Олар одағын қайта бекітіп, Генри жасасқан кез келген бейбітшілікті қабылдамайтындарын және қажет болған жағдайда ереске қарсы күресті жалғастыратындарын келісті. Кардинал Гиз бен Бурбон корольге қарсы наразылық білдіріп, француз шіркеуін реформалауды талап етті. Екеуі де Генридің сарайын зұлымдық ошағы деп айыптады. Осы мәлімдемелерге қарамастан, Генри шіркеу жерлерін иеліктен шығару арқылы соғысқа қаржы жинауға тырысқанда, кардинал Гиз бұл жобаға қарсы күшті қарсылық көрсетті. Кардиналдан қаржы сұрағанда: «Бұл қасиетті соғыс емес пе?» – деген сұрағына, ол шіркеуден қаржы алудың діни қызметтерді тоқтатуға әкелуі мүмкін екенін жауап ретінде айтты. 1587 жылдың қыркүйегінде Гиз кардиналы Лангре қаласына кірді, ол жақында Динтевиль мен Гиздің кездесуіне куә болған еді. Ол қала тұрғындарын Лигаға тарту үшін, қала әкімі Руссатқа үлкен зейнетақы түрінде пара ұсынды. Алайда Русса бас тартты, бұл әрекет қаланың тарихында мәңгі сақталды.

In the months of civil war that followed, Catherine de Medici, mother to the king, would conduct negotiations with both Cardinal Guise and Cardinal Bourbon at Épernay, however, these were unable to achieve an acceptable compromise. During the negotiations, Cardinal Guise demanded the city of Reims as his personal surety. Further negotiations not involving Guise conducted by Catherine would bring the short war to an end with the Peace of Nemours in July. The peace was an almost total capitulation to the ligue and the Manifesto of Péronne. Protestantism was banned, all preachers expelled and a number of surety towns granted to the Guise family and their clients. On the happy occasion of their political victory, Cardinal Guise met with his two brothers, the Prince of Joinville son of the duke and Esclavolles for a series of festivities. Among the celebrations was a ritual burning of an effigy of heresy. Now committed to war against his heir Navarre, Henri pursued the conflict half heartedly, continually sending out feelers for negotiation with his cousin. The duke of Guise met with his Cardinal brother and Cardinal Bourbon at the Abbey of Ourscamp a few kilometres from Noyon in September 1586, together they affirmed their alliance and agreed they would reject any peace negotiated by Henri and continue the fight against heresy alone if necessary. Cardinal Guise and Bourbon agreed to remonstrate against the king and called for a reformation of the French church. The two men denounced Henri's court as a place which produced wickedness. Despite these declarations, when Henri attempted to raise funds to prosecute the war through the alienation of church land, Cardinal Guise vehemently opposed any suggestion of the project. Remaking to the Cardinal while asking for funds 'Is this not a holy war?' he received in reply that taking funds from the church would risk the continuity of the Mass. In September 1587 the Cardinal of Guise entered Langres which had recently paid host to both Dinteville and Guise in one of their showdowns. He sought to bring the city to the ligue through less militant means, offering a bribe to the mayor, Roussat in the form of a large pension. Roussat however refused, an act which was celebrated by the city in its official memory.

Баррикадалар күні

Париждегі баррикадалар күні Генри мен патшалықтағы лига арасындағы күштер тепе-теңдігін түбегейлі өзгертті. 5 маусымда патша лиганың талаптарына мойынсұнуға мәжбүр болды, Наварраның мұрагерлік құқығынан айырылатынын бекітетін және Париждегі тәртіпсіздікке қатысқандарды кешіретін Одақ жарлығын қабылдауға келісті. Одан кейін Гиз герцогы әскердің генерал-лейтенанты болып тағайындалды, Бурбонға қалалық гильдиялардың басшысын тағайындау құқығы берілді, ал кардинал Гиз үшін Генри Пападан Авиньон легатын алуға уәде берді. Алайда кардинал Гиз қанағаттанбады, ағасын осы мүмкіндікті пайдаланып, патшаны Шартрдағы жер аударылу орнынан ұстап алуға, осылайша оны тақтан түсіріп, монастырға қамауға шақырды.

Троя

Кардинал Гиз Шампан қалаларының отбасылық иелігін қамтамасыз ету арқылы жаңа лигуерлік үстемдікті пайдаланғысы келді. Ол Руанға, Труаға және Сенске хат жазып, оларды лиганы қолдауға және қозғалысқа адалдығын сақтауға шақырды. 16 мамырда лига өкілдері Трояға келді, қаладан адалдық жариялауын күтті. Олар кеңес алдында өз ұстанымдарын баяндады, бірақ Генри осы кезде қалаға Гизардтарды қабылдамауды бұйырғандықтан, президент де Месгриньи қаланың тәжге адал екенін мәлімдеді. Кардинал Гиз 4 маусымда Трояға, Сен-Жак қақпасына келді. Оған қалаға кіруге рұхсат берілмеді, ол Кронселс қақпасына көшті, онда қаланың бірнеше көрнекті тұлғаларымен кездесуде одан қайта бас тартты. Өкінішке оралып, Гиз қабырғалардан шегінді. 9 маусымда ол жаңа стратегияға көшті, егер генерал-лейтенант Динтвилл келсе, оның үстемдігі ұзаққа соқпауы мүмкін екенін білді. Сондықтан ол Генри мен Гиз герцогының ниетін қалалық шенеуніктерге жеткізу үшін кездесу сұрады. Оның төңкеріс жоспары осы кезде жүзеге асырылып, келесі күні ол Кронселс қақпасын бақылайтын лигуерлік жақтастардың көмегімен қалаға кірді, оған Эсклаволь мен қарулы күзет ілесіп келді. Ол 200-ден астам сақшысымен және д'Обетерр қаласының мэрімен бірге епископтық резиденцияға бет бұрды. Ол бірден Троядағы билігін нығайта бастады, біріншіден, Гиз отбасымен тығыз байланысы бар Николас де Хольтты мэр етіп тағайындады, содан кейін бір аптадан соң лигаға қарсы болған барлық кеңесшілерді қызметтен шеттету арқылы әкімшілікті тазартуды жүргізді. Төңкеріс салдарынан кеңестің 2/3 бөлігі тазартылды. Гиз өзін халыққа жақын үкіметтің жетекшісі ретінде көрсетті, бірақ тазартылған кеңесшілердің орнына тағайындалғандардың көпшілігі «жаңа адамдар» емес еді. Алайда, жаңа кеңесшілердің арасында қалаға бақылау орнатуға көмектескендер де болды, соның ішінде оған қалаға кіруге мүмкіндік берген қақпа командирі. Кеңестен шеттетілгендердің арасында Гизбен бірге қалаға күшпен кірген д'Обетерр де болды. Д'Обетерр патша тағайындаған және де Месгриньимен байланысы бар болғандықтан күдік тудырды. Гиз де Месгриньиді қаладан қуды, ал көптеген тұрғындар осы уақытта эмиграцияға кетті. Жаңа үкімет Троя тұрғындары Гиздің денсаулығына көтеріліп, Генри туралы ештеңе айтпауын күтті. Кардинал Гиз Трояға бұрын тоқтатылған су беруді қалпына келтірді және діни процессиялар арқылы ынтаны арттыруға кірісті. Лиганың жаулары өртеу орындарында жазаланды. Ол Шалон-сюр-Марнға хаттар жіберіп, оларды Сент-Унион қатарына қосуға тырысты. Бірнеше кеңесші Гизбен кездесуге жіберілгеннен кейін, олар уақытты кешіктіріп, үш қабатты шақырусыз шешім қабылдай алмаймыз деп мәлімдеді. Гиз және оның бауыры герцог Шалонның түрлі тосқауылдық тактикасына наразы болды, қала патша 21 шілдеде Руанда болған кезде ғана Одақ туралы жарлыққа қол қоюға келісті. Басқа қалалар одан да ынталы болды, Шомон, Париждің Сейз және Реймстердің өкілдері Трояда жиналып, лигуерлік Сент-Унионға адалдығын растады. Гиз Шомонға риза болды және оларды құттықтау үшін қалаға принц де Жойнвиллді жіберді. Кардинал Гиз отбасы Трояда сәттілікке жеткенімен, оның туысы Аумле герцогы Карл Пикардияда қиындықтарға тап болды. Гизден айырмашылығы, ол қалаған Булонь қаласын бағындыра алмады.

Cardinal Guise sought to take advantage of the new ligueur ascendency by securing the family possession of the towns of Champagne. He wrote to Rouen, Troyes and Sens urging them to provide support to the ligue and remain unified in their loyalty to the movement. On 16 May representatives of the ligue arrived at Troyes hoping to secure a declaration of loyalty from the city. They presented their case in front of council, but had by this point been outmanoeuvred by Henri who had sent word to the town that Guisards were not to be received, and resultingly the président de Mesgrigny declared the town's loyalty to the crown. Cardinal Guise himself arrived outside Troyes on 4 June, at the gate of Saint Jacques. He was denied entry to the city, and moved over to the gate of Croncels where in a meeting with several of the city's notables he was again rebuffed. Fuming at his treatment, Guise retreated from the walls. On 9 June he attempted a new strategy, conscious that he might not have the advantage for long if the lieutenant general Dinteville arrived he requested an interview with several officials of the town so that he might make the will of Henri and the duke of Guise known to them. By now his plans for a coup were underway and the following day he gained entry with the aid of ligueur sympathisers inside who were in control of Croncels and allowed him to enter alongside Esclavolles and an armed escort. He travelled to the episcopal residence accompanied by a 200 strong bodyguard and mayor d'Aubeterre. He quickly set about consolidating his authority over Troyes, first through the installation of Nicolas de Hault as mayor, a man with long connections to the Guise family, and then a week later, a general purge of the administration, to remove all the councillors who were hostile to the ligue. In total 2/3 of the council was purged by the coup. Guise represented himself as a leader of a more populist regime, however, few of those appointed to replace the purged councillors were 'new men'. Several of the new councillors were however those who had helped him in assuming control over the city, among them the commander of the gate that had afforded him entry. Among those purged from the council was d'Aubeterre, who had accompanied Guise on his forceful entry into the city. D'Aubeterre had been nominated by the king, and had relations with de Mesgrigny, making him an object of suspicion. De Mesgrigny was expelled from the city by Guise and many other residents left at this time for exile. The new regime expected the people of Troyes to toast to the health of the Guise, and not speak of Henri. Cardinal Guise arranged for the restoration of the water supply to Troyes, which he had previously cut off, and set about instilling fervour through regular religious processions. Bonfires were held where enemies of the ligue were burned. He reached out in letters to Châlons sur Marne, hoping to bring them into the fold of the Sainte Union. After several councillors were sent to meet with Guise, they stalled for time, claiming they could not come to a decision before convoking the three estates in Châlons to consider their grievances. Guise and his brother the duke were increasingly frustrated by Châlons' various stalling tactics, the city only making a tentative agreement with the ligue after the king had already conceded signing the Edict of Union on 21 July while staying in Rouen. Other cities were far more willing, and representatives from Chaumont, the Seize in Paris and Reims met in Troyes to affirm their allegiance to the ligueur Sainte Union. Guise was delighted with Chaumont, and dispatched the prince de Joinville to the city to congratulate them. While Cardinal Guise had achieved success in Troyes for the family, his cousin Charles, Duke of Aumale was having a more difficult time in Picardie. Unlike Guise he had failed to secure the city he desired, Boulogne.

1588 жылғы генерал-мемлекеттік штаттар

Эстас-генералды шақыру туралы хабармен Гиз Троядан кетуге дайындалды, кетер алдында қаланың Эстаста өкілдік етуі үшін лайықты лигуэр делегаттарымен бірге болатынын қамтамасыз етті: Ив Ле Тартриер, Филипп де Верд және Жак Ангеност. Өзінің қатысуы үшін ол Руан ассамблеясы арқылы сайланды. Қыркүйекте Блуада жиналған Эстаста Гиз бірінші эстаттың президенті лауазымын Карл I, кардинал де Бурбонмен бірге иеленді. Жалпы алғанда, лига бірінші эстаттың көпшілігін құрады, жиырма алты прелаттың он жетісі белгілі бір уақытта қозғалысқа қатысты. Дегенмен, роялистік прелаттар одан кейінгі мәселелерде әлдеқайда белсенді болды. Кардинал Анри оны көрген кезде: «Караңыз! Шампандықтың ресевер генералы», – деді, бұл Гиздің Троядан қаржы алуы туралы әзіл болды. Генри Эстасты жақсы сөзбен ашты. Ол өзінің патшалығында бұрын лига құрған «кейбір мәртебелі тұлғаларды» атады және ол өткенді кешіріп, ұмытатынын, бірақ мұндай ұйымдарға кірген кез келген азаматы сатқындық жасағанын мәлімдеді. Осы сөздерден кейін Гиз герцогы сарғышты, ал іс-шара аяқталғаннан кейін кардинал Гиз оны бөлек алып, Баррикадалар күнінен кейін оның кеңесін тыңдамағаны және жартылай іс жасағаны үшін сөккенімен кінәлады. Герцог пен кардинал де Бурбонмен кеңескеннен кейін Лион архиепискобы мен кардинал Гиз патшаны іздеуге барды. Екеуі оның сөйлеуінің осы бөлігі эстаттарды қатты мазалағанын және егер ол жарияланған нұсқадан алынып тасталмаса, эстаттар Блуадан кететінін түсіндірді. Генри бұл қаулыға көнді және сөздерді алып тастады. Бұл жаңа қорлық Генридің Гизге деген наразылығын арттырды. Теориялық түрде үшінші эстат депутаттарымен лигуэрлік одағына қарамастан, Гиз герцогы мен оның бауыры үшінші эстаттың келісімсіздігіне наразылық білдірді, Эстас-генералы жалғасты. Париж қаласының мэрі және үшінші эстаттың президенті Ла Шапель Мартомен кездесуде кардинал Гиз оны өзінің депутаттарының салық талаптарындағы бекемдігі француз мемлекетін құртатынына көндіруге тырысты. Генри болса үшінші эстаттың радикалды талаптарының артында Гиздің қолын көрді.

With news of the calling of an Estates General, Guise prepared to depart Troyes, ensuring before he left that he would be accompanied by suitably ligueur delegates to represent the city in the Estates: Yves Le Tartrier, Philippe de Verd and Jacques Angenoust. For his own participation, he had secured election through the assembly of Rouen. In the Estates that gathered at Blois in September, Guise secured for himself the position of Président of the first estate, alongside Charles I, Cardinal de Bourbon. In total the ligue held a majority among the first estate, with seventeen of the twenty six prelates being affiliated at some time with the movement. Despite this, the royalist prelates were far more active in the proceedings that followed. Upon laying sight on the Cardinal Henri allegedly remarked 'Look! The reçeveur général de Champagne, a joke about the financial extraction from Troyes Guise had undertaken. Henri opened the Estates with a polished speech. In it he mentioned 'some grandees' who in the past had formed ligues in his kingdom, and that while he would forgive and forget the past, any of his subjects who entered such organisations going forward were guilty of treason. At this the duke of Guise became pale, and after proceedings were finished for the day was pulled aside by Cardinal Guise, who chided the duke for not having followed his advice after the Day of the Barricades and having been content to do things by half. Having held council with the duke and the Cardinal de Bourbon, the Archbishop of Lyon and Cardinal Guise went to find the king. The two men explained that the presence of this portion of his speech had greatly distressed the estates, and that if it was not removed from the published version the estates would depart from Blois. Henri yielded to the threat and removed the offending phrases. This new humiliation added to Henri's grievances with the Guise. Despite their theoretical ligueur alliance with the Third Estate deputies, the duke of Guise and his brother were increasingly frustrated by the intransigence of the Third Estate as the Estates General continued. At a meeting with La Chapelle Marteau, the ligueur mayor of Paris and président of the Third Estate, Cardinal Guise tried to convince him that his deputies inflexibility in their fiscal demands, would destroy the French state. Henri for his part saw the hand of the Guise behind the Third Estates radical demands.

Құрлық

Осылайша Гиз бен Генри арасындағы жағдай одан әрі шиеленісіп кетті. 17 желтоқсанда өткен кешкі ас дастарқанында кардинал Гиз ағасына тост көтеріп, оны «патша» деп атады, ал герцогтың қарындасы Екатерина де Лотарингия оған «тез арада қайшысы керек болады» (Генриді шаштау үшін) деп әзіл айтты, мұғажанда кардинал Гиз патшаның басын ұстап тұратынын қосты. Кешкі оқиғалар туралы патшаға Венецианеллилер хабарлады. Өзінің билігінің әлсіреуін көтере алмай, Генри Гиз герцогы мен оның бауырын өлтіруге бел буды. 23 желтоқсанда кардинал Гиз король кеңесіне қатысу үшін ағасы Гиз герцогы және Лион архиепископымен бірге келді. Архиепископ пен кардинал бірінші келді, Генри кейбір сатқын герцогты жоспары туралы ескерткен деп ойлады, сондықтан ол қатыспады. Олар келгеннен кейін герцогты патшамен жеке бөлмеде кездесуге шақырды, ал Генриге бара жатқанда корольдің жеке күзетшілері – «Қырық бес» адамы оны өлтірді. Оның өлтірілуі үнсіз болған жоқ, Гиз бен Лион күресті естіп, ағасы мен серігіне көмектесу үшін асықты. Кардинал үрейлене, шотланд гвардиясының капитанынан өмірі үшін жалбарынып өтінді. Кардинал Гизді төрт кеңесші есікке жақындамау үшін тоқтатып қалды. Маршал Аumont қылышына қолын қойып, Гиз бен Лионға отырып қалуын ескертті. Екеуі де көп ұзамай тұтқындалды. Күндің қалған уақытында Гизді маршал Ретц лиганың «нағыз ниеттері» туралы сұраққа алып, қысым көрсетіп, лиганың Невер герцогы патшаны тұтқындауды жоспарлағанын мойындады. Түнде Лионмен бірге камерада қалған екеуі өлім жазасына кесіледі деп қорқып, бір-біріне кешірім берді. Бір-біріне кешірім берумен қатар, Гиз бен Лион түні бойы бір-бірін жұбатты және уланудан қорқып, оларға ұсынылған тамақты жеуден бас тартты. Генри 1588 жылғы 24 желтоқсанда кардинал Гизді өлімге кесуге шешім қабылдады, бастапқыда оның жоғары діни дәрежесіне байланысты оны кешіруді ойлаған болатын. Бірақ 17-сі күні кешкі ас кезінде кардинал өзі туралы айтқан сөздерін есіне түсіріп, Лион архиепискобын ғана кешіруге шешті. Кардиналды өлтірудің қасиетсіздігі тіпті оның жеке күзетшілеріне де ұнамады, және «Қырық бес» адамының тек біреуін ғана осы іске көндіруге мүмкіндік болды. Капитан Мишель де Гаст және олардың қатысқандығы үшін бірнеше жүз ливрден өтемақы алған бірнеше сарбаз оның камерасына кіріп, албердамен өлтірді. Оның және ағасының денелері көп ұзамай өртеліп, сүйектері қасиетті реліквия ретінде пайдаланылмауы үшін жанып кетті.

The situation between the Guise and Henri was thus increasingly strained. At a dinner party on 17 December, Cardinal Guise raised a toast to his brother, describing him as the king, meanwhile Catherine de Lorraine, the duke's sister joked that she would soon have need of her scissors (to tonsure Henri), to which Cardinal Guise added that he would hold the king's head still. The events of the evening were reported to the king by the Venetianelli. Unable to tolerate the continued erosion of his authority, as represented by this and the slights of the Estates, Henri resolved to kill the duke of Guise and his brother. Cardinal Guise arrived to attend the king's council on 23 December, alongside his brother the duke of Guise and the Archbishop of Lyon. The archbishop and Cardinal arrived first, worrying Henri that some traitor had warned the duke of his plan, causing him to stay away. Shortly after their arrival the duke was called off to meet the king in a side room, and on his way to Henri was murdered by several members of the king's bodyguard the Quarante Cinq. The sound of his murder was not quiet and Guise and Lyon could hear the struggle and rose to rush to their brother and compatriot. The Cardinal, in terror, cried out to the captain of the Scots guard for his life. Cardinal Guise had to be restrained by four councillors from moving to the door. At this, Marshal Aumont put his hand on his sword and warned Guise and Lyon to stay seated. The two men were arrested shortly thereafter. For the rest of the day Guise was interrogated by Marshal Retz as to the 'true designs' of the ligue. Under pressure, he confessed that the ligue had planned for the duke of Nevers to seize the king. Left in a cell for the night with Lyon, the two men feared they were to be put to death, and gave each other the necessary absolution to face their demises. Alongside offering each other absolution Guise and Lyon comforted each other through the night, and refused to eat any food offered to them out of fear that it might be poisoned. Henri made the decision to have Cardinal Guise executed on 24 December 1588, after initially considering sparing him due to his high ecclesiastical status. Upon remembering how the Cardinal had spoken of him during the dinner of the 17th he decided he would only spare the Archbishop of Lyon. The sacrilegious prospect of murdering a Cardinal did not appeal to even the members of his personal bodyguard and only one of the Quarante Cinq could be convinced to carry out the deed. Captain Michel de Gast and several soldiers who were each compensated several hundred livres for their participation entered his cell and butchered him with halberds. Shortly after his murder his body and that of his brother were burned, so that their bones could not become a tool of martyrdom.

Қылмыстың салдары

Осы екі кісінің өлтірілуінен кейін Париж бен Франция ашу-ызаға толы болды. Көшелерде «Қиянат!» деген ұранмен дауыс көтерілді, «Өрт!» деп айқай салынды, «Кек!» деп шу болды. Парижді билеген Сейз екі ханзаданың өлімі үшін соңғы тамшы қанға дейін кек алуға ант берді. 1589 жылдың басында Руан лигалық төңкеріске ұшырады, ал қайтыс болған кардиналдың қызметкерлері маңызды қалада жаңа лигалық кеңесті құрағандардың арасында болды. Париж халқы католик батыры Гиз герцогінің өлтірілуіне қатты ашуланып, бірақ заңды тактикалық лига үшін кардинал Гиздің өлтірілуі олардың ісіне стратегиялық тұрғыдан әлдеқайда пайдалы болды. Кардиналды өлтіру арқылы Генридің автоматты түрде шіркеуден шығарылуын жариялауға болады, тіпті Папаның сөзі де қажет емес. Олар заң бойынша оған қарсы көтеріліп, «христиандық билікті» қалпына келтіруге міндетті болды. Сорбоннаның теологтары осы пікірді қабылдады және корольді кардиналды өлтіргені үшін жақын арада шіркеуден шығаруды күтіп, Генриді тақтан түсірді, ал барлық француздың оған күшпен қарсы тұруы міндетті екенін мәлімдеді. Папа Сикст V осы күш-жігерге қолдау көрсетіп, Генридің кардинал Гизаны өлтіруі құдайға қарсы әрекет екенін, ол шіркеуден шығаруға әкелуі мүмкін екенін айтты. 24 желтоқсанда Генри өзінің әрекеттерін түсіндіру үшін Папаның легаты Морозинимен кездесуді сұрады. Ол Гиз ағайындарымен әдеттегі заңды тәртіп бойынша айналысуды қалағанын, бірақ олардың оның билігіне жасаған қауіптері тым тез болғанын мәлімдеді. Морозини қатты ашуланып, корольге кардиналды өлтіру арқылы In Cena Domini паптық бұйрығын бұзғанын және Пападан кешірім сұрауы керектігін айтты. Генри Францияның королі болғандықтан, ол шіркеуден шығарылмайды деп жауап берді. Морозини сол кездесуде оны шіркеуден шығаруға құқылы болғанымен, өзінің лауазымымен оны Папаның шешіміне қалдырды. 25 желтоқсанда Генри Блуадағы теологқа кардинал Гизаны өлтіргенін мойындады және ол оны ақтады. Қаңтар айының басында Генри Кардинал Жойезеді Римге жіберіп, Кардиналдың өлтірілуін Папаға ақтауға тырысты. Жойезе патшаның ақталуын Сикстке ұсынуға тырысты, бірақ ашуланған Папа кардинал Гизаны сот үшін Римге жіберуге тиіс екенін және «ең болмағанда король кардиналды өлтірген емес» деп ескертті. Сикст Генридің оған кешірім сұрап, жазбаша түрде өтініш жасауын күтетінін айтты. 9 қаңтарда Сикст кардиналдың өлімі туралы талқылаған консистория өткізді. Ол жаңалықты алған кездегі «шексіз қайғысын» және император Феодосий I-нің одан да аз қылмысы үшін қалай шіркеуден шығарылғанын түсіндірді. Егер Генриге оның қылмысынан құтылуға рұқсат берілсе, басқа кардиналдар да қауіпте болатынын ескертті. Келесі айда Ле-Манс епискобы Клод д'Анженн Папаға өтініш білдіруді жалғастыру үшін жіберілді, ол бірнеше рет Сикстің алдына қабылданды, бірақ корольге кешірім беруге қол жеткізе алмады. 1 тамызда жарақаттан қайтыс болған Генри өлім аузында жатқанда, ол өзінің мойындаушысынан кешірім сұрады. Бірақ мойындаушы Сикстен алған талаптарды орындамағандықтан, ол кардинал Бурбонды босатудан және кардинал Гизаны өлтіргені үшін тәубе етуден бас тартты. Генри, жақсы католик ретінде өлуге асыққан, Папаның барлық талаптарын орындауға уәде берді.

In the wake of the duel assassination Paris and France at large exploded in fury. The streets rang with cries of 'Murder!' 'Fire!' 'Vengeance!' The Seize which ruled Paris, vowed that they would expend every last drop of blood to avenge the two princes. In early 1589, Rouen would fall to a ligueur coup, and servants of the deceased Cardinal would be among those who composed the new ligueur council in the key city. While the population of Paris was largely upset about the murder of their Catholic hero, the duke of Guise, for the legally tactical ligueurs, the murder of Cardinal Guise was far more strategically advantageous to their cause. It was possible to declare that by killing a Cardinal, Henri had incurred an automatic excommunication, not even requiring the word of the Pope to establish. As such they were legally obligated to rebel against him to restore 'Christian rule'. The doctors of the Sorbonne certainly took this view and in anticipation of the imminent excommunication of the king for the murder of the Cardinal, they declared Henri deposed, and elaborated that it was the duty of all Frenchman to resist him forcefully. Pope Sixtus V was sympathetic to these efforts, and commented that Henri's murder of Cardinal Guise was a sacrilegious act that carried with it the possibility of excommunication. As early as 24 December Henri had requested a meeting with the Papal Legate Morosini to explain his actions, he asserted he would have preferred to deal with the Guise brothers via the normal legal process, but their threats to his authority were too immediate. Morosini was disgusted, and informed the king he had violated the Papal bull In Cena Domini through his murder of the Cardinal, and that he would need to seek absolution from the Pope. Henri retorted that he was exempt from excommunication by virtue of being king of France. While Morosini had the authority to excommunicate him in that meeting, through his office, he decided not to, leaving it to the Pope to decide. On 25 December, Henri confessed to the theologal of Blois for his murder of Cardinal Guise and was absolved by him. In early January Henri dispatched Cardinal Joyeuse to Roma to justify the assassination of the Cardinal to the Pope. Joyeuse tried to offer the king's justification to Sixtus, but was interrupted by the angry Pope who remarked that Cardinal Guise should have been sent to Roma for trial and that 'never before had a king killed a Cardinal'. Sixtus concluded by saying that he expected Henri to submit an appeal for absolution to him in writing. On 9 January Sixtus held a consistory in which he discussed the death of the Cardinal. He expounded upon the 'infinite pain' he had been in upon receiving the news, and how Emperor Theodosius I had been excommunicated for far less. He warned that if Henri was allowed to get away with the murder, other Cardinals would be vulnerable also. Claude d'Angennes the bishop of Le Mans was dispatched the following month to continue entreating with the Pope, he was received several times into Sixtus' presence, but failed to achieve absolution for the king. As Henri lay dying after he was stabbed on 1 August, he sought absolution from his confessor. The confessor refused, as he had yet to satisfy the demands made of him by Sixtus; releasing Cardinal Bourbon, and doing penance for the murder of Cardinal Guise. Henri, desperate to die a good Catholic promised that he would meet all the Pope's demands.