Кіріспе

XVII ғасыр француз өнері көбінесе барокко деп аталады, бірақ XVII ғасырдың ортасынан соңына қарай француз өнерінің стилі пропорция мен қарапайымдылықтың белгілі бір ережелеріне классикалық тұрғыдан қатаң бағынып, сол дәуірдегі Еуропаның көп бөлігіндегі барокко өнерінен өзгешеленеді.

Людовик XIII стилі

17 ғасырдың басында Мари де Медичи мен Людовик XIII сарайында кеш маньеризм және ерте барокко бағыттары гүлденуін жалғастырды. Осы кезеңдегі өнерде Солтүстік Еуропаның (голландиялық және фламанд мектептері) және Контрреформацияның римдік суретшілерінің ықпалы көрінеді. Франциядағы суретшілер Питер Пауль Рубенс (фламанд бароккосы, еңсемді сызықтар мен түстер) мен Николя Пуссен (рационалды бақылау, пропорция, рим классицизмі) арасындағы артықшылықтарды жиі талқылады. Бұл дәуірде Жорж де Ла Турдың шам жарығымен сомдалған суреттері арқылы танымал болған күшті Караваджо мектебі де болды. Үш Ле Нэн ағасының суреттерінде бейшаралар мен кедейлер дерлік голландиялық стильде бейнеленген. Филипп де Шампаньнің суреттерінде Людовик XIII-нің министрі кардинал Ришельедің үгіт-насихат портреттерімен қатар, ясеншілдер сектасының мүшелерінің терең ойлы портреттері де бар.

Тұрғын үй сәулеті

Алайда, XIV Людовик тұсында Италияда қалыптасқан барокко стилі француздық талғамға сай келмеді (Луврді қайта жобалау жөніндегі Бернинидің танымал ұсынысын XIV Людовик қабылдамады). XIV Людовик үгіт-насихат, соғыстар және ұлы сәулеттік құрылыстар арқылы Францияның және өзінің атын даңқтап, кең ауқымды бағдарламаны іске қосты. Әкесі салған шағын аң аулау үйі – Версаль сарайы XIV Людовик тұсында мерекелер мен кештерге арналған керемет сарайға айналды. Архитектор Луи Ле Во, суретші және дизайнер Шарль Ле Брун, ландшафт архитектор Андре Ле Нотр таңғажайып нәрселер жасады: фонтандар биледі, ал бақта серуендеушілер жасырын үңгірлерді ашты. Версальдің осылай өзгеруіне түрткіс болған бастапқы фактор XIV Людовик патшасының қаржы министрі Николя Фуке үшін салынған Vaux le Vicomte шатосы еді. 1661 жылы жаңадан аяқталған резиденцияда патшаға зәулім кеш ұйымдастырғаннан кейін (Ле Брун, Ле Во, Ле Нотр, ақын Ла Фонтен, драматург Мольердің бәрі Фуке қамқорлығында болды), министр қаражатты жымқыру айыбымен өмір бойына түрмеге жабылды. Оның қолдауындағы архитекторлар мен суретшілер Версальде жұмыс істеді.

Людовик XIV сарайы

Осы кезеңде Луидің министрі Жан Батист Колбер Францияда қолөнер өндірісіне патшалық бақылау орнатты; осыдан кейін Франция енді шетелден сән-салтанат тауарларын сатып алмады, бірақ сапа стандартын өзі белгіледі. Бұл бақылау сурет салу және мүсін жасау академиясын құруда да көрінді, ол суреттегі жанрлардың иерархиясын сақтады (Андре Фелибиеннің 1667 жылы айтуынша, «ең асылы» – тарихи суреттер), суретшілдік риториканы белсенді пайдалану және сюжеттерде әдептілік нормаларын қатаң сақтау. Осы кезеңдегі жиһаздар мен интерьер дизайны «Луи XIV стилі» деп аталады; стиль салмақты қызыл және алтын түсті брокаттармен, қалың алтын жалатылған гипс мүсіндерімен, үлкен ойылған буфеттермен және ауыр мәрмәрмен сипатталады. 1682 жылы Версаль корольдің ресми резиденциясына айналдырылды; соңынан Айналар залы салынды, кішкентай сарайлар, мысалы, Гранд Трианон, құрылыс алқабында бой көтерді, сондай-ақ Венециядан келген гондолалар мен гондолашылары бар үлкен канал жасалды. Соғыстары мен Версальдің шағылысуы арқылы Людовик белгілі бір дәрежеде Еуропадағы дәм мен биліктің сарапшысы болды, оның сарайы мен Версальдегі әдептілік ережелері басқа еуропалық сарайлармен бірге көшірілді. Дегенмен, оның ұзақ билігінің соңындағы қиын соғыстар және Нант эдиктының жойылғандығынан туындаған діни мәселелер оның соңғы жылдарын күңгірт етті.