Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалияның Инфанте Луис, Бежа герцогы (3 наурыз 1506 – 27 қараша 1555) – Португалия королі Мануэль I және оның екінші әйелі, Арагондық Марияның екінші ұлы. Ол Тунис тұңғыш рет басып алынуына қатысты.
Infante Luís of Portugal, Duke of Beja (3 March 1506 – 27 November 1555) was the second son of King Manuel I of Portugal and his second wife, Maria of Aragon. He participated in the Conquest of Tunis.
Ерте өмір
1506 жылғы 3 наурызда Абрантесте дүниеге келген Луис, Мануэль I мен Арагондық Марияның төртінші баласы болды. Оның крещеніе атасы (құдайы) – әпкесі Изабель Визеу, ал туыстары – Браганса герцогы Жами және Абрантес графы Жоао де Альмейда болды. Луис өте ерте жасынан ерекше зейін мен білімге деген құштарлық танытты. Педро Нунестің жетекшілігімен философия, математика және астрономия салаларында өте жақсы нәтижелер көрсетті. Ол Жоао де Кастромен бірге оқыды және олар өмір бойына жақын дос болып қалды. Луис ақылға қонымды мінезімен ақсүйектердің құрметіне және халықтың кең танылуына ие болды, білімді, мейірімді және көңілді ханзада ретінде өзінің ағасы Иоан III-тің салқын мінезінен ерекше көзге түсті.
Born in Abrantes on 3 March 1506, Luís was the fourth child of Manuel I and Maria of Aragon. His godparents were his aunt Isabel of Viseu, and his cousins Jaime, Duke of Braganza, and João de Almeida, 2nd Count of Abrantes. Luís displayed exceptional intelligence and enthusiasm for learning from a young age. Under the guidance of Pedro Nunes, he excelled in philosophy, mathematics, and astronomy. He was educated alongside João de Castro and the two became life long intimate friends. Luís's amiable nature earned him both admiration among the nobility and widespread popularity among the people, standing out as an educated, affable, and jovial prince in stark contrast to his more somber older brother, John III.
Беханың герцогы
1527 жылы 5 тамызда Луиске Бежа герцогы атағы берілді, сондай-ақ Бейра және Алентежу аймақтарындағы бірнеше приходтар мен муниципалитеттерге иелік құқығы берілді. Ол сонымен қатар Корольдік констеблі (португалша: Condestável do Reino) және Иерусалимнің Сент-Джон орденінің преоры лауазымдарын атқарды, оның португалдық бас кеңсесі Крато қаласында орналасқан. Бұрын патшаға тәуелді болған Луис, енді өз аумақтарының арқасында экономикалық дербестікке қол жеткізді. 1537 жылы Мариальва графинесінің қайтысынан кейін оның иеліктері кеңейді, нәтижесінде оның үй шаруашылығы Португалиядағы ең ірісіне айналды, кірістері мен қараулыларының саны бойынша ғана III Жоаодан кейін қалып қойды.
Luís was granted the title of Duke of Beja on 5 August 1527, as well as possession of several parishes and municipalities that spanned Beira and Alentejo. He also held the titles of Constable of the Kingdom (Portuguese: Condestável do Reino) and Prior of the Order of Saint John of Jerusalem, with its Portuguese headquarters in the town of Crato. Previously reliant on the crown, Luís's newfound territorial holdings afforded him a measure of economic autonomy. His estates expanded following the death of the Countess of Marialva in 1537, making his household the most extensive in Portugal, in terms of revenues and dependents, second only to John III's.
Тунисті жаулап алу
Тунисті жаулап алуда (1535) Луис өзінің күйеу інісі Карл V-нің қасында соғысты. Карл португалдық «Сан-Жуан-Баптиста» галеонын, сондай-ақ «Ботафого» деп белгілі, оны арнайы сұрады, ол сол кездегі ең қуатты кеме болды және 366 қола зеңбірегіне ие болды. Луис «Ботафого» тарауымен стратегиялық маневрді ұйымдастыру арқылы кампанияда шешуші рөл атқарды, бұл Ла Голеттадағы қорғаныс тізбектерін сәтті бұзып, христиандық одақтас флотына Туниске кіруге және оны жаулауға мүмкіндік берді. Оның әрекеттері оған халықаралық даңқ әкелді.
In the Conquest of Tunis (1535), Luís fought at the side of his brother in law Charles V. Charles specifically requested the Portuguese galleon São João Baptista, also known as Botafogo, which was the most powerful ship in the world at the time, boasting 366 bronze cannons. Luís played a crucial role in the campaign by orchestrating a strategic maneuver with the Botafogo spur ram that successfully broke the defensive chains at La Goletta, allowing the Christian allied fleet to access and conquer Tunis. His actions gained him international eminence.
Қамқорлық
Луис, өзі де ақын болғандықтан, өнер мен әдебиеттің белгілі қолдаушысы болды, зиялыларға демеушілік көрсеткенімен және әсіресе поэзия мен театрға деген құштарлығымен танылды. Өмірінің кейінгі жылдарында Инфанте діни мәселелерге берілді. Иезуиттерге демеушілік жасаумен қатар, ол бірнеше монастырь мен шіркеулер құрды. 1542 жылы ағасынан Салватерра-де-Магос алғаннан кейін Луис сәнді бақтары бар сарай салдырды.
Luís, a poet himself, was a prominent supporter of the arts and literature, recognized for his patronage of intellectuals and a particular affection for poetry and theater. In later life, the Infante dedicated himself to religious matters. In addition to acting as a patron for the Jesuits, he founded several convents and monasteries. In 1542, after receiving Salvaterra de Magos from his brother, Luís constructed a palace with sumptuous gardens.
Отбасы
Авиз әулетінің ұзақ ғұмырлы болуына қатысты үлкен алаңдауларына қарамастан, Луис ешқашан үйленбеді. Бірнеше жыл бойы оны Генрих VIII және Арагондық Екатеринаның қызы Мэримен, болашақ Англия королевасы Мэри I-мен үйлендіруге әрекеттер жасалды, бірақ принцесса оның орнына Филип II-ге тұрмысқа шықты. Тағы да ұсынылған келіндердің ішінде Даниялық Кристина, Гедвиг Ягеллон және оның қызы Португалиялық Мария Мануэла бар еді. Луистің Виоланте Гоместен Пеликана лақап атымен танымал, жаңа христиан дініне өткен ұлы болды. Олардың ұлы Антонио, Крат абаты, Португалия королі Себастьянның Алькасер-Кибир шайқасында қаза болғаннан кейін таққа талапкерлердің бірі атанды және кейбір тарихшылардың пікірінше, Иберия одағына дейінгі Португалияның соңғы королі болды.
Despite his grave concerns about the longevity of the House of Aviz, Luís never married. For years there were efforts to arrange his marriage with Henry VIII and Catherine of Aragon's daughter Mary, the future Mary I of England, but the princess instead married Philip II. Other suggested brides included Christina of Denmark, Hedwig Jagiellon, and his niece Maria Manuela of Portugal. Luís had a natural son by Violante Gomes, nicknamed Pelicana, a New Christian. Their son António, Prior of Crato, would be one of the claimants to the throne after the death of King Sebastian of Portugal in the disastrous Battle of Alcácer Quibir and the subsequent dynastic crisis that followed, and, according to some historians, the last King of Portugal before the Iberian Union.
Өлім
1555 жылдың қараша айында Луис Салватеррада ауыр сырқатқа шалдығып, сарайға жеткізілді. Ол бірнеше күннің ішінде, 27 қарашада 1555 жылы қайтыс болды және Белем монастырында ағасы, Инфанте Афонсоның қасына жерленді.
In November 1555, Luís fell seriously ill in Salvaterra and was brought to court. He died within a few days, on 27 November 1555, and was buried in the Convent of Belém next to his brother, Infante Afonso.