Кіріспе

1980 жылы Мэрилин Робинсонның романы

"Үй шаруасы" – Мэрилин Робинсонның 1980 жылы жазылған романы. Роман Пулитцер сыйлығына үміткер болып, алғашқы роман үшін берілетін ПЕН/Хемингуэй сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы Guardian Unlimited "Үй шаруасы" романын барлық уақыттың ең ұлы 100 романының қатарына қосып, оны "Су мен жарыққа тонып, үш буын әйелдер туралы әсерлі, поэзиялық әңгіме" деп сипаттады. Time журналы да осы романды 1923 жылдан 2005 жылға дейінгі ағылшын тіліндегі 100 үздік романның тізіміне енгізді.

Сюжет

Рути өзінің және кіші әпкесі Люсильдің Айдахо штатының Фигербоун қалашығында түрлі туыстардың күтімінде өскенін баяндайды (кейбір егжей-тегжейлер Робинсонның туған қаласы Сэндпойнтқа, Айдахоға ұқсас, әсіресе үлкен теміржол көпірінің болуы және Спокан мен Монтанаға тікелей теміржол қатынасы). Соңында, олардың әпкесі Сильвия (бұрын көшпенді өмір салған) оларға қамқорлық ету үшін келеді. Бастапқыда үшеуі жақын болады, бірақ Люсиль өскен сайын олардың ерекше өмір салтын ұнатпай, үйден шығып кетеді. Рутидің жағдайы сотта күмәндалғанда, Сильвия тағы да жолға шығып, Рутиді өзімен бірге алып кетеді. Роман үй шаруашылығы тақырыбын қамтиды, ғана емес, үйді тазалау тұрғысынан, сонымен қатар, жоғалтуларға қарамастан, өзің мен отбасың үшін рухани ошақты сақтаудың кең мағынасында қарастырылады, себебі қыздар бойжеткен кезде бірнеше рет тасталып қалады. Романды Рут «мөлдір көз» перспективасынан баяндайды. Бұл баяндау стилі Робинсонға әсер еткен трансценденталист жазушылар, оның ішінде Ральф Уолдо Эмерсон қолданған.

Уақыт аралығы

Деректер нақты көрсетілмегенмен, роман 1950-ші жылдарда болған болуы мүмкін: Рути 1954 жылы жарық көрген, бестселлер атанған "Бейтаныс емес" романын оқиды; ал Сильвияның күйеуі "Тынық мұхитында соғысқан". Рути мен Люсиль сияқты, Робинсон (1943 жылы туған) 1950-ші жылдардың аяғында жасөспірім болған. Foster әпкелерінің үшеуі 1910-шы жылдардың соңында дүниеге келген болуы керек (немесе басты сюжет басталғанда Сильвия отыз жасқа жуық болғандықтан) және пойыз апаты шамамен 1930 жылы болған (сол кезде үш әпке де жасөспірім шақта болған). Романнан берілген пойыз апаты 1938 жылы болған Кустер-Крик пойыз апатына ұқсас, онда жолаушылар пойзы Монтана штатындағы (Айдахо штатымен шектес) көпірден өзенге құлап, 47 адам қаза тапқан. Бұл Монтана штатының тарихындағы ең ауыр теміржол апаты болып саналады.

Бала асырап алған отбасы: Жас ұрпақ

Рут "Рути" Стоун – әңгіменің баяндаушысы. Ол Киелі кітаптағы Рут есімді әйелмен бірдей есімді, ол да үлкен туысымен (әйелінің анасы Нағимамен) бірге сапарға шыққан. Люсиль Стоун – Руттың кіші қарындасы, ол тұрақты өмірге ұмтылады.

Асыраушы отбасы: орта буын

Молли Фостер – үш Фостер әпкелерінің ең үлкені, ол Қытайдағы "Хонан провинциясында" бухгалтер ретінде миссионерлік жұмыс істеу үшін Фингербондан кетеді. Хелен Стоун (туған есімі Фостер) – үш Фостер әпкелердің ортаңғысы. Ол Рути мен Люсильдің анасы. Ол күйеуімен Сиэтлге көшіп, бірнеше жылдан кейін Фингербонга оралып, өз-өзіне қол жұмсайды. Сильвияның айтуынша, Хелен әкесімен жақын болған емес. Реджинальд Стоун – Хеленнің күйеуі және Рути мен Люсильдің әкесі, ол олар өте кішкентай кезінде олардың өмірінен кетуге мәжбүр болады. Ол "кейбір шаруашылық жабдықтарын" сатумен айналысады. Сильвия Фишер (негізі Фостер) – үш Фостер әпкелерінің ең кішісі, ол анасы/әжесі қайтыс болғаннан кейін Рути мен Люсильге қарау үшін Фингербонга келеді. Ол Фингербонга оралғанда "шамамен отыз бесте" болады. Фишер мырза – Сильвияның күйеуі, ол Екінші дүниежүзілік соғыста Тынық мұхитындағы майданда моторларды жөндеген. Оның аты ешқашан айтылмайды.

Асыраушы отбасы: Үлкен буын

Сильвия Фостер - Рут пен Люсильдің әжесі және Молли, Хелен мен Сильвияның анасы. Сильвия өмірін Фингербонда өткізіп, өлімнен кейінгі өмір туралы діни догманы қабылдады және соған сәйкес өмір сүрді. Эдмунд Фостер - Рут пен Люсильдің атасы, Сильвияның күйеуі, Молли, Хелен мен Сильвияның әкесі ("әке"). Ол "Орталық Батыста" жерге қазылған үйде өскен. Ол саяхаттауға құштар және тауларды суретке түсіруді армандайды. Осы құштарлығы оны пойызға жұмысқа орналастырады, ал осыған байланысты оқиғалар романның негізін құрайды. Пойзда жұмыс істеген кезде ол Фингербоун көліне құлап, қаза табады. Лили мен Нона Фостер - Сильвия Фостердің қарындастары (яғни, Эдмундтың қарындастары), ағаларына жақын болу үшін Орталық Батыстан Споканға көшіп келді. Сильвия қайтыс болғаннан кейін, олар Рути мен Люсильге күтім жасау үшін Споканнан Фингербонға уақытша көшіп келеді. Бұл оларға тым ауыр болғандықтан, Сильвияны шақырады.

Фильмге бейімделу

1987 жылы "Үй шаруашылығы" фильмі жарық көрді. Басты рөлдерді Кристин Лахти сомдады, ал режиссері – Билл Форсайт. Фильм Британдық Колумбия провинциясының Нельсон қаласы мен оның төңірегінде түсірілді.