Кіріспе

Viking Eggeling (21 қазан 1880 – 19 мамыр 1925) – швед авангардты суретшісі және кинорежиссері. Ол дадаизм, конструктивизм және абстрактты өнермен байланысты болды, сонымен қатар абсолютті фильм және визуальды музыканың пионері болған. Оның 1924 жылғы "Диагональ симфония" фильмі – тәжірибелік кино тарихындағы маңызды абстракт фильмдердің бірі.

Өмірбаян

Эггелинг 1880 жылдың 21 қазанында Лунд қаласында туған.

Ерте мансап

Он алты жасында жетім қалған Эггелинг өнер мансабын ілгерілету үшін Германияға көшті. 1901-1907 жылдары Миланда өнер тарихын оқыды, бухгалтерлік жұмыспен өзін асырады. 1907-1911 жылдары Швейцариядағы Зуоз/Институт Энгиадинадағы (қазіргі Альпинум Зуоз лицейі) Хохалпиний лицейінде өнер сабақтарын берді. 1911-1915 жылдары Парижде тұрды, онда Амедео Модильяни, Ханс Арп, Леопольд Сурваж және сол заманғы басқа суретшілермен танысты. Оның өнері бұл кезде кубизмнің ықпалында болды, бірақ тез арада абстрактілірек бола бастады. 1915-1917 жылдары, әсіресе Сурваждың "Rythmes colorés" еңбектерінің ықпалымен, ол орамаларға эскиздер жасап, кейін "сурет орамалары" деп атады, оларды "Горизонтальды-Вертикальды Messe" (қазір жоғалған) және "Диагональды симфония" атты абстрактілі фильмдеріне айналдырды.

Цюрих пен Дада

1918 жылы Цюрихте Ханс Арппен қайта байланысып, бірнеше Дада шараларына қатысып, Марсель Янко, Ричард Хюльсенбек, Софи Таубер және «Кабаре Вольтер» тобының басқа дадашыларымен дос болып кетті. 1919 жылы ол Базельде орналасқан және Марсель Янко, Ханс Арп, Софи Таубер, Аугусто Джакометти және басқалар қатысқан «Das Neue Leben» («Жаңа өмір») тобына қосылды. Топ социалистік идеялармен және конструктивистік эстетикамен үйлесімде заманауи өнерге білім беру жолын қолдады. Өнер манифестінде топ капитализмнің соңына дайындық ретінде «адамзат қоғамын қайта құру» идеалын жариялады. Сол жылы Эггелинг «Artistes Radicaux» («Радикалды суретшілер») ұқсас тобының негізін қалаушысы болды, бұл «Neue Leben» тобының көбірек саяси бағытталған бөлімі еді. Осы кезеңде, 1918 жылы Тристан Цара оны Ханс Рихтермен таныстырды, ол онымен бірнеше жыл тығыз жұмыс істеді, ал 1919 жылы екеуі Швейцариядан Германияға кетті. Рихтер кейіннен былай деп жазды: «Біздің арамыздағы айырмашылық – әдіс пен спонтандық арасындағы қарама-қайшылық – үш жыл бойы біздің өзара тартымдылығымызды күшейтті, біз бөлек майданда күрескенмен, қатар жүрдік».

Берлин

Германияда оның алғашқы аялдамасы Берлин болды, онда ол Рауль Хаусманмен, Ханна Хёхпен және басқа да радикалды суретшілермен кездесті. Мұнда ол сондай-ақ Дада, Баухаус және Конструктивизммен байланысы бар көптеген суретшілерді біріктірген радикалды саяси топ – «Ноябрь тобы» («Novembergruppe») құрамына қосылды. Рихтермен бірге Кляйн-Кёльцигке көшкеннен кейін ол «суреттік орамдармен» тәжірибелерін жалғастырды. Бұл орамдар – геометриялық пішіндердің өзгеруін зерттейтін, ұзын қағаз орамдарына салынған суреттер тізбегі болды және ұзындығы 15 метрге дейін жете алатын. Оларды солдан оңға қарай «оқуға» болатындықтан, бұл жақын арада кинолентадағы кинематографиялық тәжірибеге ұласты. 1920 жылы Эггелинг шамамен 5000 суреттен тұратын «Горизонтальді-вертикальді көрмеге» негізделген өзінің алғашқы фильмін жасады. 1921 жылы ол Рихтермен ынтымақтастығын тоқтатып, «Горизонтальді-вертикальді көрме» жұмысын кейінге шегерді. 1923 жылы ол Эрна Нимейермен бірлесіп, бейне, ырғақ, қозғалыс және музыка синтезінен тұратын «Диагональді симфония» фильмінде жұмыс істеді, ол геометриялық пішіндер қиылған қара қағаз парақтарынан жасалған. Бұл фильм 1924 жылы аяқталды және сол жылдың қарашасында алғаш рет көрсетілді. Оның алғашқы көрсетілімі 1925 жылдың мамыр айында Берлинде «Ноябрь тобы» ұйымдастырған «Der absolute Film» кинобағдарламасында өтті. 16 күннен кейін Эггелинг қан улануынан қайтыс болды.