Кіріспе

Ежелгі Мысырдағы қабір жазуы Хархуфтың автобиографиясы – ежелгі Мысырдағы жеке қабір жазуы. Ол египтологияда Ежелгі Мемлекет кезеңінің шенеуніктерінің екі ең маңызды және ең танымал автобиографиялық жазуларының бірі ретінде ерекше маңызға ие. Оның есімі кейде Герхуф, Хорхуф немесе Хирхуф деп жазылады, оның өмірі туралы барлық мәліметтер Нилдің бірінші шарғысына жақын Асуандағы Нилдің батыс жағалауындағы Куббет-эль-Хавадағы қабіріндегі жазулардан алынған. Ол Элефантиннің тумасы. Хархуф VI династияның төртінші патшасы Меренре I (шамамен б.з.б. 2255–2246 ж.ж.) және VI династияның соңғы қуатты патшасы Пепи II (шамамен б.з.б. 2246–2152 ж.ж.) тұсында қызмет етті, жергілікті басшылармен саяси байланыстар орнатып, қазіргі Хартумның оңтүстігінде, Көк Нилдің Ақ Нилге қосылатын жеріне сәйкес келетін Иям деген жерге ұзақ сапар жасады. Алайда Жан Йойотт Иямды Ливия шөлінің солтүстігінде орналасқан деп санайды. Хархуфтың қабіріндегі жазулар Ежелгі Мемлекеттің соңы мен Бірінші аралық кезеңде египеттік дүниетанымында болған өзгерістерді көрсетеді, патшаның бейнесі көбірек адамгершілікке ие болып, эмоциялар мен қызығушылықтарды білдіреді, сонымен қатар көршісіне көмектесу арқылы ізгілікпен өмір сүруді былай баяндайды: «Ашқандарға нан бердім, жалаңаяқтарға киім бердім, қайығы жоқ адамды жеткіздім».

Мазар жазуы

Хархуфтың мансабын баяндау, құрбандықтар мен жақсы жерлеу тілегімен, сондай-ақ қабірлік автобиографияның стандартталған элементтерінің тізімімен бұрын айтылған. Қабірдің сыртындағы жұмсақ, қабыршақтанған тасқа 58 жол қашалған. Төменде қабірдің әр жағындағы жазулардың сипаттамалары келтірілген.

Кіреберіс үстінде (Сегіз жол)

Хархуфқа құрбандықтар мен жақсы жерлеу үшін дұғалар айтылады. Ол "патшаның және Анубияның сыйлықтарын" еске алады. Бұл оның Мысырдағы мәртебесі мен іерархиялық орнын көрсетеді. Тіпті патша да сыйлық беру арқылы одан да көп нәрсені аңғартады. Хархуф Жоғарғы Мысырдың басшысы сияқты лауазымдарын тілге алады, өлімнен кейінгі өмірде тыныш сапар тілейді және көптеген тойларды, оны құрметтеуді сұрайды. Соңында оның ізгі қасиеттерінің тізімі келтіріледі, мысалы, екі адамның арасындағы дауды шешпеу, қарапайым халыққа көмектесу және үй салу. Бұл патшаның міндеттеріне өте ұқсас, ал Хархуф – жоғары құрметке ие дін қызметкері, оның бойында патшаға тән қасиеттер бар.

Кіреберісінің оң жағы (он төрт жол)

Хархуф өзінің әкесімен бірге Ямға (Жоғарғы Нубияда орналасқан) алғашқы сапарын, сыйлықтар мен өнімдер алып барғанын баяндайды. Екінші сапарында ол жалғыз жүріп, басқа шетелдер арқылы қайтқан, бұрын ешкім осылай сапар шекпегенін атап өтеді, және тағы да әдемі сыйлықтар әкелді. Үшінші сапарында Ям билеушісінің Цемх еліне Цемхты жазалау үшін кеткенін білді. Алайда Хархуф Ям билеушісін риза қыла алды, ал Ям билеушісі барлық құдайларды мақтады.

Кіреберісінің сол жағы (он жол)

Ям билеушісін қанағаттандырғаннан кейін Хархуф Ирджеттің оңтүстігі мен Сетжудың солтүстігі арқылы түсті. Ол олардың билеушісін тапты, ол оның барлық тауарлары мен өнімдеріне, сондай-ақ онымен бірге келген Ям әскерлерінің көптігіне әсерленді және оны күзетпен бірге Ирджетке апаратын таулы жолға жетектеді.

Оң жақ шетінде (жиырма алты жол)

Хархуфтың қабірінде патша Неферкареден келген хаттың мәтіні баяндалған, онда ол Хархуфпен бірге алып келген кішкентай адамды көруге өте құштар екенін айқын білдіреді. Хархуфтың табысы үшін патша оған көптеген құрметті наградалар уәде етеді. Хархуфтың сапарларының жалғыз мақсаты – Ямға жетіп, қажетті тауарларды алып, Мысырға оралу еді.