Кіріспе
Ежелгі Мысырдағы қабір жазуы Хархуфтың автобиографиясы – ежелгі Мысырдағы жеке қабір жазуы. Ол египтологияда Ежелгі Мемлекет кезеңінің шенеуніктерінің екі ең маңызды және ең танымал автобиографиялық жазуларының бірі ретінде ерекше маңызға ие. Оның есімі кейде Герхуф, Хорхуф немесе Хирхуф деп жазылады, оның өмірі туралы барлық мәліметтер Нилдің бірінші шарғысына жақын Асуандағы Нилдің батыс жағалауындағы Куббет-эль-Хавадағы қабіріндегі жазулардан алынған. Ол Элефантиннің тумасы. Хархуф VI династияның төртінші патшасы Меренре I (шамамен б.з.б. 2255–2246 ж.ж.) және VI династияның соңғы қуатты патшасы Пепи II (шамамен б.з.б. 2246–2152 ж.ж.) тұсында қызмет етті, жергілікті басшылармен саяси байланыстар орнатып, қазіргі Хартумның оңтүстігінде, Көк Нилдің Ақ Нилге қосылатын жеріне сәйкес келетін Иям деген жерге ұзақ сапар жасады. Алайда Жан Йойотт Иямды Ливия шөлінің солтүстігінде орналасқан деп санайды. Хархуфтың қабіріндегі жазулар Ежелгі Мемлекеттің соңы мен Бірінші аралық кезеңде египеттік дүниетанымында болған өзгерістерді көрсетеді, патшаның бейнесі көбірек адамгершілікке ие болып, эмоциялар мен қызығушылықтарды білдіреді, сонымен қатар көршісіне көмектесу арқылы ізгілікпен өмір сүруді былай баяндайды: «Ашқандарға нан бердім, жалаңаяқтарға киім бердім, қайығы жоқ адамды жеткіздім».
The Autobiography of Harkhuf is a private tomb inscription from ancient Egypt. It is significant in Egyptology as one of the two most important, and the most famous, autobiographical inscriptions of Old Kingdom officials. His name sometimes spelled as Herkhuf, Horkhuf, or Hirkhuf, all that is known of his life comes from the inscriptions in his tomb at Qubbet el Hawa on the west bank of the Nile at Aswan, near the First Cataract of the Nile. He was a native of Elephantine. Harkhuf served under kings Merenre I, fourth king of the 6th Dynasty (ca. 2255–2246 B. C.), and Pepi II, the last powerful king of the 6th Dynasty (ca. 2246–2152 B. C.). forging political bonds with local leaders,
He travelled a considerable distance to a land called Iyam, which probably corresponds to the fertile plain that opens out south of modern Khartoum, where the Blue Nile joins the White. However, Jean Yoyotte thought Iyam was located further north in the Libyan Desert. The inscriptions in Harkhuf's tomb reflect changes in the Egyptian world view that were occurring during the Late Old Kingdom and the First Intermediate Period, with the person of the king becoming more human and displaying emotions and interests, while commenting on a person leading a moral life by helping his neighbour: "I gave bread to the hungry, clothing to the naked, I ferried him who had no boat."
Мазар жазуы
Хархуфтың мансабын баяндау, құрбандықтар мен жақсы жерлеу тілегімен, сондай-ақ қабірлік автобиографияның стандартталған элементтерінің тізімімен бұрын айтылған. Қабірдің сыртындағы жұмсақ, қабыршақтанған тасқа 58 жол қашалған. Төменде қабірдің әр жағындағы жазулардың сипаттамалары келтірілген.
Кіреберіс үстінде (Сегіз жол)
Хархуфқа құрбандықтар мен жақсы жерлеу үшін дұғалар айтылады. Ол "патшаның және Анубияның сыйлықтарын" еске алады. Бұл оның Мысырдағы мәртебесі мен іерархиялық орнын көрсетеді. Тіпті патша да сыйлық беру арқылы одан да көп нәрсені аңғартады. Хархуф Жоғарғы Мысырдың басшысы сияқты лауазымдарын тілге алады, өлімнен кейінгі өмірде тыныш сапар тілейді және көптеген тойларды, оны құрметтеуді сұрайды. Соңында оның ізгі қасиеттерінің тізімі келтіріледі, мысалы, екі адамның арасындағы дауды шешпеу, қарапайым халыққа көмектесу және үй салу. Бұл патшаның міндеттеріне өте ұқсас, ал Хархуф – жоғары құрметке ие дін қызметкері, оның бойында патшаға тән қасиеттер бар.
Кіреберісінің оң жағы (он төрт жол)
Хархуф өзінің әкесімен бірге Ямға (Жоғарғы Нубияда орналасқан) алғашқы сапарын, сыйлықтар мен өнімдер алып барғанын баяндайды. Екінші сапарында ол жалғыз жүріп, басқа шетелдер арқылы қайтқан, бұрын ешкім осылай сапар шекпегенін атап өтеді, және тағы да әдемі сыйлықтар әкелді. Үшінші сапарында Ям билеушісінің Цемх еліне Цемхты жазалау үшін кеткенін білді. Алайда Хархуф Ям билеушісін риза қыла алды, ал Ям билеушісі барлық құдайларды мақтады.
Кіреберісінің сол жағы (он жол)
Ям билеушісін қанағаттандырғаннан кейін Хархуф Ирджеттің оңтүстігі мен Сетжудың солтүстігі арқылы түсті. Ол олардың билеушісін тапты, ол оның барлық тауарлары мен өнімдеріне, сондай-ақ онымен бірге келген Ям әскерлерінің көптігіне әсерленді және оны күзетпен бірге Ирджетке апаратын таулы жолға жетектеді.
Оң жақ шетінде (жиырма алты жол)
Хархуфтың қабірінде патша Неферкареден келген хаттың мәтіні баяндалған, онда ол Хархуфпен бірге алып келген кішкентай адамды көруге өте құштар екенін айқын білдіреді. Хархуфтың табысы үшін патша оған көптеген құрметті наградалар уәде етеді. Хархуфтың сапарларының жалғыз мақсаты – Ямға жетіп, қажетті тауарларды алып, Мысырға оралу еді.