Кіріспе

Эворадағы дольмен, Португалия. Замбуджейроның Ұлы дольмені (Анта Гранде до Замбуджейро) – Эвора муниципалитеті, Вальверде маңындағы Носса Сеньора да Турегада орналасқан мегалитикалық ескерткіш, бұл Иберия түбегіндегі ең ірі құрылымдардың бірі саналады.

Тарих

Зерттеулер бұл дольмен құрылысын б.з.д. 4000-3000 жылдар аралығында, Эвора аймағымен байланысты мегалитикалық құрылыстармен бірдей кезеңде салынған деп санайды. Ол Монтемор-о-Ново муниципалитетіндегі Анта Гранде да Коменда-да-Игрежа дольмен мәдениетімен байланысты. 1965 жылы Хенрике Леонор Пина археологиялық қазба жүргізіп, оның нәтижесінде Эвора мұражайына жеткізілген бірнеше артефакттар табылды. Бұл қазба жұмыстары (құрылымды зерттеу әдістеріне байланысты) қызу пікір-таластарға себеп болды, нәтижесінде тақташалар, әшекейлер, крозьелер, мыс заттар, керамика және қабырғалы ыдыстар табылған. Маңыздылығы жоғары болғандықтан, Замбуджейроның Үлкен Дольмені (Анта Гранде до Замбуджейро) 1971 жылы Португалия үкіметі тарапынан ұлттық ескерткіш деп жарияланды (Заң №516/71, 22 қараша 1971 жыл). Археологиялық ескерткіштің нашарлауынан қауіптеніп, оны қорғау үшін 1983 жылы металл қоршау салынды. 1989-1990 жылдары Карлос Таварес да Силва басшылығымен қосымша қазба жұмыстары жүргізілді (бірақ оның нәтижелері жарияланбады).

Сәулет

Ұлы Дольмен Вальвердедегі Бом Исаның тарихи монастырының солтүстігіне қарай, Хердаде да Митра (Вальверде) маңындағы Носса Сеньора да Турега азаматтық округінде орналасқан. Бұл ескерткіш неолит дәуіріндегі елді мекендер мен мәдени топтардың ұйымдастыру және техникалық қабілеттерін көрсетеді. Ол тұрақты емес, дербес тұрған жоспардан тұрады, құрамында бір камера, көлденең корпусы, көпбұрышты камерасы және тікбұрышты дәлізі бар. Жерлеу камерасы мен кіреберіс дәлізі өлшемге сәйкес тас плиталармен жабылған: жерлеу камерасының үстінде ірі гранит плиталар, ал кіреберіс дәлізінде кішірек тас плиталар орналасқан. Басты жағы шығысқа қарап тұрады және камера жағына қараған дәліздің проекциясынан тұрады. Қалған қасбеттері бақылау төбесімен жабылған, ол шығыс жағын қоспағанда, құрылымның көбін жабады. 8 метрлік биіктіктегі жеті тіректен тұратын көпбұрышты камерадан кейін 12 метрлік (1,5 метрлік ені бар) дәлізді құрайтын 2 метрлік кіші плиталар орналасқан. 7 метрлік жабын плитасы (шатыр қызметін атқарады) батыс жағынан құлап, төменге иілген. Кіреберіс қақпақтармен әшекейленген үлкен менгирмен белгіленген, ол қазір жерде жатыр.