Ресейдің Ұлы Князі Владимир Александрович

Кіріспе

Ресейдің Ұлы князі Владимир Александрович (Влади́мир Александрович; 22 сәуір 1847 – 17 ақпан 1909) – Ресей императоры Александр II-нің ұлы, Ресей императоры Александр III-нің інісі және император Николай II билік құрған кезде Романовтар әулетінің аға Ұлы князі болды. Владимир Ұлы князь әскери мансапты таңдап, соңғы үш ресейлік императордың тұсында маңызды әскери лауазымдарды атқарды. Ол өнер мен ғылымға қызығушылық танытып, Көркемсурет академиясының президенті болып тағайындалды. Көптеген суретшілерге демеушілік етіп, императорлық балеттің қолдаушысы болды. Әкесі, император Александр II билік құрған жылдары 1868 жылы генерал-адъютант, сенатор, ал 1872 жылы Мемлекеттік кеңес мүшесі болды. Ағасы Александр III де оның мансабын дамытуға көмектесті. Ол Министрлер кеңесінің мүшесі, императорлық гвардия корпусының қолбасшысы және Санкт-Петербургтің әскери губернаторы болды. Владимир өзінің немере інісі Николай II-ге әсер етуге тырысты, бірақ Санкт-Петербургтегі сарайында әйелі, Ұлы герцогиня Мария Павловнамен бірге қарсы сарай ұйымдастыруға мәжбүр болды. 1905 жылы Санкт-Петербургтің әскери губернаторы қызметін атқарып тұрғанда болған Қанды жексенбі оқиғасы оның беделін түсірді. Өмірінің соңғы жылдарында оның отбасы мен Николай II отбасы арасындағы жарыс күшейді. 1909 жылы инсульттан қайтыс болды.

Ерте өмір

Ұлы князь Владимир Александрович 1847 жылдың 22 сәуірінде Санкт-Петербургтегі Қысқы сарайда дүниеге келді. Ол Ресей императоры Александр II және оның әйелі Мария Александровнаның (Гессен және Рейн принцессасы Мари болған) сегіз баласының төртіншісі еді. Ол әкесі Николай I қайтыс болғанда сегіз жаста болды, содан кейін әкесі Ресей императоры атанды. Екі бауырдың қарым-қатынасы сыпайы болғанымен, олар ешқашан жақын болған емес.

Ресейлік ұлы князь

1867 жылы Ұлы князь Владимир Ресей этнографиялық қоғамының құрметті президенті болып тағайындалды, сол жылы ол әкесі мен ағасы Александрды Париждегі әлемдік көрмеге ертіп барды, онда оның әкесі поляк ұлтшылының қолынан қаза тапты. 1871 жылғы маусымда отбасымен Германияда саяхаттап жүргенде, Ұлы князь Владимир Мекленбург-Шверин герцогинясы Мариямен (14 мамыр 1854 – 6 қыркүйек 1920), Мекленбург-Шверин герцогі Фридрих Франц II және Реус-Кёстриц герцогинясы Аугустаның қызымен танысты. Ол он жеті жаста болды және бұрыннан алыс туысы, Шварцбург князі Георгийге келісім шарт жасасқан еді. Бұл олардың некелесуінге шамамен екі жыл кешіктірді. Ақырында император Александр II Марияның лютеран дінін сақтауына келісімін берді, бұл Владимирге Ресей тағына мұрагерлік құқығынан айырылмай, оған үйленуге мүмкіндік берді. Құдалық туралы жариялау 1874 жылғы сәуірде жасалды. 13 сәуір 1908 жылы император Николай II оны «православ Ұлы герцогиня» деп атауды бұйырды: «Его Императорское Высочество Благоверною Великою Княгинею» деп атау керек.

Ұлы князь Владимир мен оның әйелі екеуі де зиялы және жоғары мақсатты болды. Олар той-думандарды ұйымдастыруды ұнатты және Санкт-Петербургтағы олардың резиденциясы императорлық астананың қоғамдық өмірінің орталығына айналды. Бір-біріне сай келіп, олар ұзақ және бақытты некеде өмір сүрді.

Владимир сарайы

Үйленгенге дейін Владимирдің жеке резиденциясы салынып біткен еді, ол әйелімен бірге сонда көшіп өтті. Резановқа архитекторлар тобы көмектесті: Василий Кенел, Гун, Андрей Леонтьевич, Китнер, Иероним Севастьянович және Владимир Шретер. Іргетасы 1867 жылдың 15 шілдесінде қаланды. Құрылыс жұмыстары бес жылға созылды, 1867 жылдан 1872 жылға дейін. Жиһазды архитектор Виктор Шротер жобалады. Сарай орналасқан жер – Санкт-Петербургтің орталығындағы Қысқы сарайға жақын Ембанкмент. Фасады, бай безендірілген, штукатурлық рустикациямен әшекейленген, Флоренциядағы Леон Баттиста Альбертидің сарайларынан үлгі алған. Басты кіреберіс Бремен құмтасынан салынған және гриффтермен, гербтермен, сондай-ақ құйма темір шамдармен безендірілген. Басқа да бөлшектері Портленд цементінен құйылған. Сарай мен шаруашылық ғимараттарында барлығы 360-қа жуық бөлме бар, олардың барлығы эклектикалық тарихи стильдерде безендірілген: нео-Ренессанс (қабылдау бөлмесі, қонақ бөлмесі), готикалық жаңғыру (асхана), орыс жаңғыруы (Емен залы), рококо (Ақ зал), византиялық стиль (кабинет), Людовик XIV, түрлі шығыс стильдері және т.б. Бұл интерьерлік безендіру 1881–1891 жылдары Максимилиан Мессмахер тарапынан одан әрі толықтырылды және Николай Пунин сияқты өнер тарихшылары тарапынан 19 ғасырдағы тарихилыққа құштарлықтың маңызды ескерткіші деп есептеледі. Ұлы князь Владимир өз пәтерлерін өз заманының ең көрнекті суретшілерінің орыс картиналарынан тұратын жинағымен безендірді, мысалы…

Үш патшалық кезінде

Ұлы князь Владимир үш патшалық кезінде маңызды әскери лауазымдарды атқарды. Ол 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысында қатысып, әкесі мен ағалары Александр мен Сергеймен бірге науқанға шықты. Ол орыс армиясының XII корпусының қолбасшысы ретінде түрік әскерлерімен шайқасты. Дегенмен, әскери мансабы оған өнер мен әдебиеттен гөрі аз қызығушылық тудырды. 1880 жылы әкесі оны Императорлық Көркемсурет академиясының президенті етіп тағайындады. Ұлы князь Владимир әкесі өлтіріліп, 1881 жылы Александр III таққа отырған кезде императорлық астанада болды. Владимир ағасынан тезірек еңбеге келген соң, әкесінің қазасын халыққа жеткізді. Владимир әкесінің жеке кітапханасын мұра етіп алды, оны Владимир сарайындағы үш кітапханада сақталған өзінің үлкен кітап жинағына қосты. (Орыс революциясынан кейін бұл кітаптар салмағы бойынша кездейсоқ сатылып, қазір бірнеше американдық университеттердің кітапханаларында сақталады. Кейіннен ол балетке қызығушылық танытты және Диагилевтің «Орыс балеттері» турнесін қаржылады. 1894 жылы Александр III қайтыс болғаннан кейін, әскер оның немере інісі Николай II орнына Ұлы князь Владимирді император етіп жариялауға ниеттенген деген негізсіз әңгімелер тарады. Владимир жаңа императорға, әсіресе Николай II билігінің басында, ықпал етуге тырысты. Ұлы князь саяси көзқараста консервативті болғанымен, адамдық ізгілікке сенбеді. Өзінің мінезімен қызық адамдардың арасында болуды ұнатты, олардың идеологиясы мен тегіне қарамастан. 1905 жылдың қаңтар айында Санкт-Петербургте ереуілдер толқыны басталды. 9 қаңтарда (ескі стиль) / 22 қаңтарда (жаңа стиль) діни қызметкер Георгий Гапон басқарып келген жұмысшылардың бейбіт шеруі қаланың әртүрлі жерлерінен Қысқы сарайға қарай бағытталды, олар император Николай II-ге реформалар туралы тікелей өтініштерді ұсынуды үміттенеді. Алайда, патша сол кезде астанада болған жоқ. Санкт-Петербург губернаторы генерал Иван Фуллон шеруді тоқтатуға тырысты. 1905 жылдың қазанында Владимирдің үлкен ұлы және мұрагері, Ресейдің Ұлы князі Кирилл Владимирович, Владимирдің қарындасы Марияның қызы Виктория Мелита Саксен-Кобург-Готамен үйленді. Николай II бұл некенің өзінің рұқсатынсыз жасалғанына және орыс православиелік шіркеуінің туысқандардың некелесуіне тыйым салғанына ашуланды. Николай Кириллді императорлық атағынан айырып, елден қуды. Владимир ұлына жасалған қатысуға наразылық білдіріп, наразылық ретінде барлық лауазымынан бас тартты. Владимир інісіне қатты айқайлап, есік алдында күтіп тұрған сарай қызметкері қожайынының қауіпсіздігі үшін қорқып, император сақшыларын шақыруға асықты. Владимир Николайдың үстеліне жұдырықтап соғып, әскери наградаларын киімінен жыртып алып, «Мен сіздің әкеңізге, сіздің атаңызға және сізге қызмет еттім. Бірақ енді сіз ұлымды қорлағандықтан, сізге қызмет етуге ниетім жоқ», – деп айғайлады. Ақырында Николай II кешірімге келді және туыстарын оның рұқсатынсыз үйленгені үшін кешірді, бірақ оларға Ресейге оралуға рұқсат бермеді. Владимирдің жесірі мен төрт баласы 1917 жылғы революциядан аман қалды. 1924 жылы эмиграцияда Кирилл өзін заңды император деп жариялады, осылайша Владимир әулеті императорлық үйдің басшылығын талап етті. Владимир 1917 жылы туған болашақ талапкер, Ұлы князь Владимирдің Ресейдің әкесі және аты болды. Оның немересі Грекия мен Дания ханшайымы Марина 1934 жылы король Георг V мен королева Мэридің төртінші ұлы, Кент герцогы Джорджқа үйлену арқылы британдық ханшайымы атанды. Ұлы князь Владимир Александровичтің шөбересі, Ұлы князь Мария Владимировна қазіргі талапкер, ал оның шөбересі Михаил Романовтар отбасы қауымдастығының құрметті мүшесі.

Grand Duke Vladimir occupied important military positions during three reigns. He experienced battle in the Russo Turkish War of 1877–1878, taking part in the campaign alongside his father and his brothers Alexander and Sergei. He fought against the Turkish troops as the commanding officer of the XII Corps of the Russian army. However, his military career interested him less than art and literature. In 1880 his father appointed him President of the Imperial Academy of Fine Arts. Grand Duke Vladimir was in the Imperial capital when his father was assassinated and succeeded by Alexander III in 1881. It fell upon Vladimir, who regained his composure more quickly than his brother, to announce their father's death to the public. Vladimir inherited his father's personal library, which the Grand Duke added to his large book collection that was arranged in three libraries at the Vladimir Palace. (After the Russian Revolution of 1917 these books were sold off randomly by weight and currently form part of several American university collections. He later took a great interest in ballet. He financed the tour of Diaghilev's Ballets Russes. At Alexander III's death in 1894 there were unfounded rumors that the army intended to proclaim Grand Duke Vladimir emperor in place of his nephew Nicholas II. Vladimir tried to influence the new Emperor, particularly at the beginning of Nicholas II's reign. Although the Grand Duke was conservative in his political views, he did not believe in human virtues. Something of a rascal himself, he preferred the company of amusing witty people regardless of their ideology or background.]] In January 1905 a wave of strikes broke out in St. Petersburg. On 9 January (O. S.)/22 (N. S.) a peaceful procession of workers led by a priest, Father Georgy Gapon, marched towards the Winter Palace from different points in the city hoping to present requests for reforms directly to Emperor Nicholas II. The Tsar, however, was not in the capital. General Ivan Fullon, St Petersburg Governor, tried to stop the march. In October 1905, Vladimir's eldest son and heir Grand Duke Kirill Vladimirovich of Russia married his first cousin Victoria Melita of Saxe Coburg and Gotha, daughter of Vladimir's sister Maria. Nicholas II was enraged by the marriage, which was contracted without his permission and was in violation of the Russian Orthodox ban on marriages between first cousins. Nicholas stripped Kirill of his imperial titles and banished him. Vladimir protested the treatment given to his son and resigned from all his posts in protest. Vladimir “shouted so violently at his nephew that the court chamberlain, waiting outside the door, feared for his master’s safety and almost ran off to summon the imperial guards.” Vladimir slammed his fists on Nicholas' desk and ripped off the military decorations from his uniform, shouting, "I have served your father, your grandfather and you. But now as you have degraded my son I no longer wish to serve you.” Eventually, Nicholas II relented and forgave his cousins for marrying without his consent, but he did not allow them to return to Russia. Vladimir's widow and their four children survived the Russian Revolution of 1917. In 1924 in exile, Kirill proclaimed himself Emperor de jure, Vladimir's line thereby claimed headship of the Imperial House. Vladimir was the paternal grandfather and namesake of the future pretender claimant Grand Duke Vladimir of Russia, born 1917. His granddaughter Princess Marina of Greece and Denmark became a British princess by marriage to Prince George, Duke of Kent, fourth son of King George V and Queen Mary, in 1934. Grand Duke Vladimir Alexandrovich's great granddaughter, Grand Duchess Maria Vladimirovna, is the current claimant and his great grandson Prince Michael is an honorary member of the Romanov Family Association.