Кіріспе

Маххан Сингх Джаббал (1913 жылдың 27 желтоқсаны – 1973 жылдың 18 мамыры) – Кениядағы кәсіподақ қозғалысының негізін қалаушы кениялық еңбек одағының жетекшісі. Ол Кенияның тәуелсіздік күресінде маңызды рөл атқарды. 1950 жылдан 1961 жылға дейін 11 жыл бойы британдық отаршылдар тарапынан ұсталды, бұл Кения тарихындағы ең ұзақ саяси тұтқындау болып табылады.

Ерте өмір

Махан Сингх Пунджаб облысының Гуджанвала ауданындағы Гарджах ауылында сикх отбасында дүниеге келген. 1927 жылы, 13 жасында ол отбасымен Найроби қаласына көшіп барды, бұл қала 1905 жылдан бері Британ Шығыс Африка протекторатының әкімшілік орталығы қызметін атқарып келген.

Үндістанның азаттық қозғалысы

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол Кениядан Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына қатысты, онда Гуджарат түрмесінде тұтқындалды. Бірнеше аштықтан кейін ол босатылды. Үндістанның кәсіби одағы 1934 жылы құрылды, ал Махан Сингх 1935 жылдың наурыз айында оның хатшысы болып сайланды. Көп ұзамай Махан Сингх шамамен 500 әріптесін өздерінің бірлестігінің атын Кения еңбек кәсіподақтары деп өзгертуге және нәсіліне қарамастан, барлық мүшелерге қабылдауға көндірді. Сингхтың әрекеті негізгі, семантикалық және кең ауқымды ұйымдық деңгейде отарлық Кениядағы күнделікті өмірдің саяси және нәсілдік шектеулерінен арылу ниетін көрсетті. Өмірбаяншы Назми Дурранидың айтуынша, осы мақсатта одақ өзінің құжаттарын панджаби, гуджарати және урду тілдерімен қатар суахили тілінде де жариялады. Бұл Махан Сингхтің өзінің кәсіби одақ қызметіне африкалықтарды қосуының тек символдық емес екенін және ол мүмкіндігінше көптеген қанағаттандырылмаған ұлттарға жетуге беделді болғанын көрсетеді. 1943 жылы тұтқындалып, 1945 жылдың қаңтарында босатылды. Ол уақытын бос өткізбей, Коммунистік партияның Пенджаб комитеті шығаратын "Жанг и Азади" апталық газетінде редактордың орынбасары болып жұмысқа кірісті. Кения 1947 жылға дейін Гадр партиясының орталығы болды. 1915 жылдың желтоқсанында Гахал Джаландхар ауылының Бишан Сингх, Равалпиндидің Ганеш Дас және Йог Радж Бали атты үш пенджабты Гадрды иеленгені және таратып бергені үшін сотталып, жұрт алдында дарға асылды.

Кенияның азаттық қозғалысы

Кенияда ол бұрын-соңды болмаған нәрсені жасады. Сәуір айында Махан Сингх Найробиде "Uhuru Sasa" деп шақырды, бұл суахили тілінде "Азаттық қазір" деген мағына береді. Бірінші рет біреу британдықтарға Шығыс Африкадағы өз территорияларына толық тәуелсіздік беруді талап етті. 1935 жылы ол Кенияның Еңбек кәсіподағын құрды, ал 1949 жылы Фред Кубаймен бірге Кениядағы кәсіподақтардың алғашқы орталық ұйымы – Шығыс Африка кәсіподақ конгресін құрды. 1950 жылдың 23 сәуірінде Найробидің Калолени залында британдықтардың Кенияны басып алуына және отаршылдық үкімшілігіне қарсы анық және қатаң сөйлегеннен кейін Махан Сингх 15 мамырда 21 күн ішінде тұтқындалды. Ол британдық отаршылдарға оны үнсіз қалдыруға мүмкіндік берді. Ньеридегі сотта Чаннан Сингх (кейіннен судья Чаннан Сингх) оны шеберлікпен және қатаңдықпен қорғады. Ол ақталды. Түрмеде ол ереуілдер мен оразалар ұйымдастыруын жалғастырды. Оның ең үлкен жетістігі 1951 жылдан 1955 жылға дейін болды, ол "Сектор Найроби, Кения кәсіподағын" шығарды, ол Ұлыбританиямен сауданы толығымен тоқтатуға шақырды. 1961 жылы түрмеден шыққаннан кейін ол өзінің кәсіподағын қайта құра алды, бірақ Джомо Кениата мен ол, сол кезде қоғамда бірдей құрметке ие болған серіктестер, Кенияны демократиялық мемлекет ретінде құру үшін британдықтармен келіссөздер жүргізе алды, бірақ ол оның коммунистік мемлекет болуын қалады.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі өмір

Тәуелсіздік алғаннан кейін Махан Сингхтің ұлттық өмірге қатысуына мүмкіндік болмады. Көңілі қалған ол қоғамнан жалтарып, өмірін Кенияның кәсіподақ қозғалысының тарихын жазуға арнады. Ол 1973 жылдың 18 мамырында 59 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.