Кіріспе

Американдық журналист Этель Лоис Пэйн (14 тамыз 1911 – 28 мамыр 1991) – американдық журналист, редактор және шетелдік тілші. "Қара баспасөздің бірінші ханымы" деп танылған ол өмірі бойында түрлі қызметтер атқарды: жазба авторы, саралаушы, лектор және тілші. Ол журналистиканы қоғамдық қызметпен үйлестіріп, 1950 және 1960 жылдары азаматтық құқықтар қозғалысы туралы хабарлады. Африка-американдық әйел ретіндегі оның көзқарасы жұмысына әсер етті және ол басқалардың қоюға батылмаған сұрақтарымен танылды. 1950 жылы "The Chicago Defender" газетінде алғаш рет жарияланған ол 1970 жылдарға дейін сол газетте жұмыс істеді, газеттің Вашингтондағы тілшісі және 25 жылдан астам уақыт бойы редакторы болды. 1972 жылы CBS оны жұмысқа алғанда, ол ұлттық телеарнада жұмыс істеген алғашқы афроамерикандық әйел саралаушысы болды. Американдық ішкі саясат туралы хабарлаудан өзге, ол халықаралық жаңалықтарды да жариялады және синдикаттық жазбалар авторы ретінде жұмыс істеді. 2022 жылы Ақ үй тілшілерінің қауымдастығы Пэйн мен оның әріптесі Ақ үй тілшісі Элис Дунниганның құрметіне арнап, Дунниган-Пэйн өмірлік жетістіктері сыйлығын тағайындады.

Ерте өмір және білім

Пейн Иллинойс штатының Чикаго қаласында Уильям А. Пейннің, Теннессидегі бұрынғы құл егіншілерінің ұлы, Пуллман вагонындағы қызметкер және Бесси Пейннің (құрметті аты Остин), Огайодан шыққан бұрынғы латын тілінің мұғалімі, Кентуккидегі бұрынғы құлдардың қызы отбасында дүниеге келді. Алты баланың бесіншісі болған Пейннің бауырлары – Алиса Вильма, Тельма Элизабет, Алма Жозефина, Лемуэль Остин және Авис Рут. Ол Чикагоның оңтүстік жағында өсті. Сол кездегі екі мектепте де афроамерикалық студенттер өте сирек болды, ал көбінесе ақ нәсілді тұратын аудандар арқылы мектепке бару кейде қиындық тудыратын. 1940 жылдары Пэйн үш жылдық сертификат алды. 1940-1942 жылдары ол түнгі мектепке қатысты. 1948 жылдың мамыр айында Пэйн Чикаго қалалық кітапханасындағы аға кітапханашының көмекшісі қызметінен кетіп, Токиоға көшіп барды. Жапонияда жүргенде ол журналистік мансабын күтпеген жерден бастады. Ол өзінің және афроамерикалық солдаттардың өмірлік тәжірибелерін баяндаған "Чикаго Defender" газетінің тілшісіне өзінің күнделігін оқуға рұқсат берді. Тілші таңғалып, күнделікті Чикагоға алып кетті, жақын арада Пейннің байқаулары ұлттық оқырмандары бар афроамерикалық газет "The Defender" үшін алдыңғы беттегі мақалалардың негізі ретінде пайдаланылды. 1951 жылы Пэйн Чикагоға оралып, "The Chicago Defender" газетінің баспагері "Sengstacke Newspapers" компаниясында толық жұмыс істеді. 1951 жылдан 1978 жылға дейін редактор және тілші болып жұмыс істеді. Екі жыл жұмыс істегеннен кейін, 1953 жылы Пэйн газеттің Вашингтондағы жеке бюросын басқарды және 1973 жылға дейін "Sengstacke Newspapers" компаниясының Вашингтон тілшісі болды. Осы лауазымда Пэйн Ақ үйдің баспасөз корпусында аккредиттелген үш афроамерикалық журналистің бірі болды. Ол және афроамерикалық жазушы Ричард Райт 1955 жылғы Бандунг конференциясына қатысты, ал Райт 1956 жылы жарық көрген "The Color Curtain: A Report on the Bandung Conference" кітабында онымен болған әңгімелерінің бір бөлігін көрсетті. Пэйн қатал сұрақтар қоятын, белсенді журналист ретінде танымал болды. Ол бірде президент Дуайт Д. Эйзенхауэрден мемлекетаралық қатынастардағы сегрегацияны қашан тоқтатуды жоспарлап отырғанын сұрады. Президенттің ашулы жауабы, ол ерекше мүдделерді қолдамайтынын айтуы, жаңалықтардың басты бетінде жарияланды және азаматтық құқықтар мәселесін ұлттық пікірталасқа шығаруға көмектесті. 1964 жылы Пэйн президент Джонсонның 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға қол қоюына қатысты, онда президент оған қол қою үшін қолданған қаламдардың бірін сыйлады. WIFP – американдық коммерциялық емес баспа ұйымы. Ұйым әйелдер арасындағы байланысты күшейту және жұртшылықты әйелдерге қатысты БАҚ түрлерімен байланыстыруға жұмыс істейді. Пэйн бір жыл бойы Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Фиск университетінің журналистика мектебінде профессор болып қызмет етті. Пэйн жазуын жалғастырып, Нельсон Манделаның босатылуын талап етті. Өліміне бірнеше жыл қалғанда берген сұхбатында Пэйн: "Мен қара баспасөздің жақтаушы баспасөз екендігіне және мен, осы баспасөздің бір бөлігі ретінде, бейтарап болудің мүмкіндігіне ие емеспін деп сенемін. Менің халқыма қатысты мәселелерде мен кінәлімін деп мойындаймын, себебі мен өзгерістердің құралымын деп санаймын". 2022 жылы Ақ үй тілшілерінің қауымдастығы Пэйннің және оның әріптесі Ақ үй тілшісі Элис Дунниганның есімімен Дунниган-Пэйн өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық тағайындады. Африкадағы шетелдік тілші ретіндегі жұмысы және жеті АҚШ президенті туралы жазған және соғыс тілшісі болған журналистің есімін құрметтеу үшін, Ұлттық қара журналистер қауымдастығы (NABJ) Африкадағы тапсырмалар арқылы халықаралық хабарлау тәжірибесін алуға қызығушылық танытқан журналистерге "Этель Пэйн стипендиясын" тағайындайды. Этель Пейннің бірнеше заттары мен марапаттары Вашингтондағы Анакостиа қоғамдық мұражайында қойылған.