Кіріспе

Орехово Зуево (Оре́хово Зу́ево) – Ресейдің Мәскеу облысындағы өнеркәсіптік қала. Ол Мәскеудің шығысында, Клязьма өзенінің (Ока өзенінің саласы) жағасында, орманды аймақта орналасқан. Орехово (Оре́хово) сөзі, көбінесе Орех деп айтылады, орыс тілінде "жаңғақ" деген мағынаны білдіреді. Қала 1917 жылы үш ауылдың (Орехово, Зуево және Никольское) бірігуі нәтижесінде құрылған, сол себепті оның аты осылай аталады. Халық саны:

Тарих

Қазіргі Орехово-Зуево туралы алғашқы мәліметтер 1209 жылға дейін жетеді. Бұл жер "Мәскеу жылнамаларында" "Волочок" деп аталып, Владимир князі Юрий мен Рязань князі Изяслав арасындағы шайқас болған орын ретінде тіркелген. "Волочок" атауы (немесе кейін "Зуев Волочок" деп аталған) славян тілінде "портяж" деген сөзден шыққан – ағаш кемелерді бір өзеннен екіншісіне құрлықпен тасымалдайтын жер. Атап айтқанда, кемелер Клязьма және Нерская өзендері арасында құрлықпен жылжытылған. Орта ғасырларда Орехово және Зуево ауылдары жылнамада бірнеше рет еске алынған. 1797 жылы крепостной шаруа Савва Васильевич Морозов Зуевода алғашқы жібек фабрикасын ашты. Кейіннен ол жібектен жүнге көшті. 1823 жылы бизнестен түскен табыс оған өзі мен ұлдарын крепостнойлықтан босатуға мүмкіндік берді. Оның отбасы – Морозовтар, Ресей империясының соңғы кезеңіндегі ірі кәсіпкерлік әулеттерінің біріне айналды. 1830 жылы ол фабрикаларын Клязьма өзенінің қарсы жағалауына, кейін Никольское деп аталған жерге көшірді. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Орехово мен Зуево Мәскеу және Санкт-Петербургтен кейін Ресейдегі үшінші ірі тоқыма өндіріс аймағы болды. 1885 жылы Орехово-Зуеводағы Морозовтың тоқыма фабрикаларында Ресейдегі алғашқы және ең ірі ереуіл болды. 1885 жылдың 7 қаңтарында сағат 10-да Василий Волков қол көтеріп, жұмысшылардың және оларды қолдайтындардың жеңісін символдайтын қызыл ту көтерді. Ереуілдің бесінші күні, солдаттар штыктарымен келді және көшбасшылар Волков пен Ф. Шелюхинге тұтқындау жасады. Сол сәтте олар өз әріптестері мен бауырларына: "Есіңізде болсын, бірі – барлығы үшін, барлығы – бірі үшін!" – деп айғайлады. Бұл ереуіл бірнеше аптаға созылды және Ресейдегі революциялық қозғалысқа күш берді. Кейде Орех (Оре́х) деп қысқартылатын жаңғақ немесе Орехово (Оре́хово) дәмді бренді 1885 жылғы ереуілшілердің бүкіл әлемдегі жұмысшылардың өмірін жақсарту үшін жасаған құрбандықтарын еске алу үшін ішіледі. Әкімшілік бөлініс ретінде ол Орехово-Зуево қаласы ретінде жеке құрылған – облыстың қарауындағы қала, аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік.

Экономика

Шамамен екі ғасыр бойы Орехово-Зуево қаласының экономикасы тоқыма өнеркәсібіне негізделіп дамыды, бұл Савва Васильевич Морозовтың тоқыма өндірісінің арқасында болды. Орехово-Зуеводағы мақта өндірісі 20-ғасырдың басында қаланы Ресейдегі үшінші ірі өнеркәсіптік орталыққа айналдырды. 1917 жылғы революциядан кейін Морозовтың тоқыма фабрикалары мемлекеттік меншікке алынып, "Орехово-Зуевский Хлопчатобумажный Комбинат" (Орехово-Зуево Мақта комбинаты) деп аталды. Тоқыма өндірісі 1990-жылдарға дейін жалғасты, бірақ нашар басқару және импорттық тоқымалардың – олардың сапасы жоғарырақ және бағасы төмен болғандықтан – бәсекелесе алмауынан Кеңес тоқыма өнеркәсібі құлдырап кетті. Көптеген өндірістер тоқтатылып, фабрика ғимаралары базарлар мен сауда орталықтарына айналды.

Қауымдастық футболы

Қалада Ресейдегі ең көне футбол командасы орналасқан. Орехово-Зуеводағы алғашқы футбол командасын Мәскеу футбол лигасының вице-президенті, ағылшын инженері Клемент Чарнок құрды. Команда бірнеше рет атын өзгерткен. Бастапқы жылдары ол "Морозовцы" (қаладағы тоқыма өндірісіне ие болған Морозовтар отбасының құрметіне) деп аталды. Кеңес кезеңінде команда "Znamya Truda" (Еңбек туы) деген атпен ойнады. Кеңес Одағы тарағаннан кейін команданы "Спартак" Мәскеу сатып алып, "Спартак Орехово" деп аталған "Спартак" клубының фермалық командасы болды. 2003 жылы команда тағы да "Znamya Truda" деп аталды. 1962 жылы "Znamya Truda" КСРО кубогының финалына шығып, Донецк "Шахтерінен" 0:2 есебімен жеңіліс тапты. 2007 жылғы маусымда "Znamya Truda" екінші лиганың орталық аймағында өнер көрсетті.

Гимнастика

Олимпиада жүлдегері және жасөспірімдер арасындағы Еуропа чемпионы Анна Павлова Орехово-Зуево қаласында туған.

Бадминтон

Орехово-Зуево бадминтон мектебімен әйгілі. Қала көбінесе жалқылаушылық бадминтон чемпионатын қабылдайды.

Спорттық нысандар

Қалада үш атлетикалық/футбол стадионы бар: "Знамя Труда", "Торпедо" және "Химик". "Нептун" жүзу кешені "Знамя Труда" стадионының жанында орналасқан. Бассейнде қатарлар бар. 2007 жылы Мәскеу облысының губернаторы Борис Громов "Восток" жаңа спорт кешенін ашты.