Кіріспе

Батыс Австралиядағы көл

Грегори көлі, немесе Валмаджарри тілінде Параку – Батыс Австралияның Кимберли аймағында орналасқан тұрақты, сортап сулы көл. Ол Ұлы Құмды Шөл мен Танами Шөлі арасында жатыр. Жаңбырлы маусымда тұщы суға толуы мүмкін, бірақ бірнеше құрғақ жылдан кейін суы тұзды болады.

Орналасқан жері

Көл шамамен Холлс-Крикке оңтүстікте қарай, Танами шөлі мен Ұлы Құмды шөлдің қосылатын жерге жақын орналасқан. Ең жақын елді мекен – көлдің шығыс жағалауынан солтүстікке қарай орналасқан Мулан қауымы. Көлдің аумағының бір бөлігі екі мал шаруашылығына жалға берілген жердің шекараларында орналасқан: солтүстікте Биллилуна станциясы, оңтүстікте Грегори көлі станциясы.

Сипаттама

Көл теңіз деңгейінен шамамен жоғары орналасқан. Жүйеге шамамен 500 км² жер кіреді, ол әлдеқайда үлкен, шамамен 600 км² палео-көл төсегінде жүйелі түрде су басуға бейім. Ол Австралияның Танами аралық биогеографиялық аймақтарының Танами субөңірінің оңтүстік-батыс шетінде жатыр. Танами субөңірі негізінен қызыл төртіншілік кезеңнің құмды жазықтарынан тұрады, олар Перм және Протерозой шөгінділерінің үстінде орналасқан, бұл шөгінділер айналасындағы төбелер мен жоталар түрінде көрінеді. Алувиалды және көлдік әктасты шөгінділер субөңірдің барлық бөлігінде кездеседі. Солтүстікте олар Стурт-Крик су желісімен байланысты, ал оңтүстікте көл төсегінің бір бөлігін құрайды. Көл және өзен жүйелерінің маңындағы жер 1900 жылдардың басында мал шаруашылығының назарын аударған, өсімдік және жануарлар әлемінің мол көзі болып табылады. 1910 жылы Холлс-Криктен Вилунадағы теміржол станциясына дейін, шығыс Кимберлиден мал айдау үшін салынған Консервілеу жолы көл жүйесінің батыс жағымен өтеді. 2001 жылы Австралияның Жоғарғы соты Вальмаджарри халқын аймақтың дәстүрлі иелері деп ресми мойындады және оларға жерге құқық берді. Көл жағасында салтанатты тапсыру рәсімі өтті. 2008 жылы Грегори көліндегі Парнкупирти орнындағы археологиялық қазбадан алынған шөгінділердегі тас артефактілердің оптикалық стимуляцияланған люминесценциясының нәтижесінде кем дегенде 37 000 жыл екені анықталды, бұл Грегори көлін Австралиядағы ең ежелгі қоныстанған жерлердің біріне айналдырады.

Флора

Көлдің айналасындағы құмды жазықтар Хакея түрлерінің аралас бұталы далаларын, шөлді қан ағаштарын, түрлі Акация және Гревилея түрлерін, сондай-ақ жұмсақ шпаналы шөптесін жайылымдарды қолдайды. Аймақтың жоталарында жұмсақ шұңқырлы шөптердің арасында во́тл бұталары кездеседі. Ағын сулар ленталы және Флиндерс шөптерін, сондай-ақ басқа қысқа шөптесін жайылымдарды қолдайды, көбінесе өзен қызыл жаңғақтарының тоғайларымен саванна ретінде кездеседі. Көлде тұрақты түрде 100 000-нан астам су құсы болады, бұл Австралиядағы басқа ішкі тұщы сулы көлдерден көп. 1988 жылы көлде кем дегенде 67 түрлі түрді қамтитын жарты миллионнан астам су құсы тіркелді.