Кіріспе

Макклсфилд Забуршысы – шамамен 1320-30 жылдар аралығында Шығыс Англияда жасалған, аса көркем безендірілген қолжазба. Бұл псалтыр, немесе Забур кітабы, 252 әдемі суреттермен безендірілген беттен тұрады және соңғы иесі, Макклсфилд графының атымен аталады.

Тарих

Бірнеше ғасыр бойы Ширберн қамалының сөрелерінде танылмай жатқан, кітапхана сатылымға дайындалған кезде ғана ашылған Макклсфилд Забур жыршысы 2004 жылы Sotheby's аукционында сатылымға қойылды. Кембридж университетінің Фицвильям мұражайы Забур жыршысын сатып алуға тырысты, бірақ бастапқы ұсынысты Калифорния штатының Малибу қаласындағы Гетти мұражайы 1.7 миллион фунт стерлингке жеңіп алды. Бұл кітап британдық заң бойынша американдық мұражай Забур жыршысын экспорттауға рұқсат алуға тиіс болғандықтан, көп шуға түсті. Көркем туындыларды экспорттау жөніндегі комиссия Забур жыршысына ең жоғары баға берді және 2005 жылдың 10 ақпанына дейін оның экспортына уақытша тыйым салынды. Оған жауап ретінде Фицвильям мұражайы, Ұлыбритания үкіметінің Ұлттық мұра мемориалдық қорынан алған 860 000 фунт стерлинг көмегімен, Забур жыршысын елде қалдыру үшін қажетті 1.7 миллион фунт стерлинг жинады. Қазір Фицвильям мұражайына тиесілі Забур жыршысы қалпына келтіріліп, қайта жабылғаннан кейін 2008 жылдан бері көрмеге қойылды.

Мазмұны

Макклсфилд Забур кітабы "Шығыс Англия қолжазбаларының орталық дәстүріне жатады, оған Горлестон Забур кітабы мысал бола алады". Басқа да сәнді псалтырлар сияқты, Макклсфилд Забур кітабы да, шіркеуде көпшілік оқуға емес, жеке оқылуға арналған болуы мүмкін. Осы қолжазба авторы, Шығыс Англия тобына жататын тағы екі псалтыр – Стоу Бревиарийі мен Дуай псалтырын жазған деп саналады. Дегенмен, Псалтирь кітабының ең бағалысы – оның ерекше кескіндері, олар тым көп. Кітаптың басында бірнеше толық беттік миниатюралар бар, ал кітаптың ішінде әрбір жаңа тармақ, қызғылт және күлгін түсті әшекейлі фондағы кішкентай алтынмен жазылған әріппен басталады. Псалтирьдің дәстүрлі үлкен бөлімдерінің әріптері беттің көп бөлігін алып жатыр, әдеттегідей, 1-ші псалмының басындағы "Beatus vir" сөзінің "B" әрпі ең ірісі, керемет Есей ағашы бейнеленген. Басты әріптерде Дәуіт патшаның өмірінен немесе Мәсіхтің өмірінен алынған діни көріністер бейнеленген, өйткені псалтирлер осы оқиғаларды алдын ала болжаған деп есептелген. Кішкентай әріптерде патшалар, патшайымдар, шаруалар және епископтардың түрлі суреттері бар. Көптеген беттердің жиектері абстрактілі суреттермен тығыз безендірілген, олар тұрақты түрде өсімдік пішіндеріне айналады, сонымен қатар діни мағынасы жоқ көптеген кішкентай "шекаралық гротесктерді" қамтиды. Псалтирь (оның жарқын, айқын суреттерімен және оның қарапайым, Питониктік юморымен танымал) гротесктер мен әзіл-қалжыңдарға толы. Осы суреттерге аяқтарында беті бар гротесктер, үш басты, түкті мұрыны бар монстрлар, епископ киімін киген ит, аюға жалған диагноз қойған маймыл дәрігер, құйрықтарға мініп, итті айдау және адамды қорқытып жүрген алып шағалалар кіреді. Sotheby's үйінен Кристофер де Хамель осы кескіндерді Дуай псалтирінің суретшілерінің біріне жатқызады. Стелла Панайотова Макклсфилд Забур кітабының дизайнындағы жан-жақтылық бірнеше суретшінің қатысқандығын көрсетеді және "кем дегенде екі көмекші шекараларды безендірген және шебер суретші салған эскиздерді бояған болуы мүмкін" дейді. Псалтирьдің бастапқы тапсырыс берушісі белгісіз, өйткені псалтирьдің әртүрлі жерлерінен гербтер кесілген сияқты. Алғашқы иесі Суррейдің 7-ші графы Джон де Варрен болуы мүмкін, ол Горлестон псалтирінің де тапсырыс берушісі болуы мүмкін. Псалтирьде доминикан монахының суреті де бар, ол иесінің мойындаушысы болған және псалтирьді жасауға қатысқан болуы мүмкін.