Кіріспе

Керман сұлтаны

Арслан Шах I – 1101–1142 жылдары Керман провинциясының орталығында орналасқан Иранның Селжұқ сұлтаны болған. Иран астанасы Тегераннан оңтүстікке қарай 1076 км (669 миль) қашықтықта, кең және жазық жазықта орналасқан қала.

Билік

Арслан 1101 жылдан билік құрған. Мұхаммед ибн Ибрахимнің шектеулі баяндамасына қарамастан, Арслан Шаһтың билеуі салыстырмалы түрде бейбіт және көзге түспегендей көрінеді. Ол ғалымдар мен улемаларды қолдауымен белгілі, бұл кезеңде Керманның саудалық гүлденуіне үлкен үлес қосты. Парсы шығанағындағы тәртіпсіздік пен қақпайлық сауда жолдарын құрлыққа бұрып, астананың сауда маңындағы ауданын кеңейтті. Иранның шығыс-орталық бөлігіндегі тұрақты Сәлжұқ әмірлігі саяси қуғынға ұшырағандар мен әскери көмек іздегендерге пана болды. Арслан Шаһ, Мәсуд III-тің ұлы Бахрам Шаһқа көмек көрсетуде де маңызды рөл атқарды. Арслан Шаһтың дипломатиялық қатысы Яздка дейін жетті, онда ол аймақтағы иеліктерін сақтап тұрған Какуид әулетінің соңғы өкілдері үшін жақтап сөйледі. Содан кейін, оның араласуының куәсі ретінде және мүмкін, келіссөздер нәтижесінде Арслан Шаһқа Какуидтердің бірінен Язд иелігі берілді. Керманды билеген кезінде ол Ұлы Сәлжұқтармен стратегиялық байланыстарды сақтап келді. Өз тәуелсіздігіне қарамастан, Арслан Шаһ Хорасандағы Ахмад Санжардың билігіне құрмет көрсетіп, оның құқықтарын бұзудан аулақ болды. Бахрам Шаһ әскери көмек сұрағанда, Арслан Шаһ Санжарды Иранның шығысындағы Сәлжұқтардың ең жоғары өкілі деп мойындап, тікелей араласудан бас тартты. Оның орнына Бахрам Шаһқа Санжардан қолдау іздеуді ұсынды. Нәтижесінде, Санжардың көмегімен Бахрам Шаһ 1117 жылы Газнада таққа отырды, бұл сол заманғы күрделі жағдайлар мен дипломатиялық қиындықтарды көрсетеді.

Өлім

Керман Селжук әулетінің ең ұзақ билегені, Арслан Шахтың тыныш дамыған, ұзақ билігі 1142 жылы күрт және зорлықпен аяқталды. Мұрагерлік мәселесіне байланысты туған дау қауласып, Арслан Шахтың белсенді әрі қабілетті ұлы Мұхаммедтің шабуылына ұласты. Кенеттен Мұхаммед өз әкесін тұтқынға алып, оның қазасына себепкер болды. Одан кейін ол жиырмаға жуық аға-інісі мен туған ұлдарының көзін жойып, тұтқынға алды.

Отбасы

Оның бір әйелі Зайтун Хатун еді. Ол Харат әмірінің қызы болған және құлдыққа сатылған еді. Кейіннен ол Арслан Шахтың қолына түсіп, өзінің тегін айтқаннан кейін, ол оған үйленді. Ол Арслан Шахтың мұрагері Кирман Шахтың анасы және зиялы әйел болды. Ол Кирман қаласында көптеген медреселер мен рибаттар салып, олар үшін ауқафтар құрды. Оған Исмат әл-Дин лақабы берілді және оның ауқафтары ауқаф-и исматия деп белгілі болды. Оның тағы бір әйелі Мұхаммед I Тапардың қызы еді. Оның төрт ұлы болды: Мұхаммед, ол 1142 жылы оның орнына билікке келді, Тоғрыл, Кирман Шах және Салжұқ Шах. Кирман Шахтың қызы Селжұқ сұлтаны Мұхаммед II-ге, ал оның қайтысынан кейін оның туысы сұлтан Арслан Шахқа үйленді.