Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық сурет өнері қозғалысы
Japanese art movement
Сосаку ханга (創作版画) – 20 ғасырдың басында Жапонияда пайда болған ксилография (ағашқа қашап басу) өнерінің қозғалысы. Ол суретшіні өзін-өзі білдіруге ұмтылған, жалғыз шығармашыл ретінде бағалап, «өз қолымен суреттелген» (自画 jiga), «өз қолымен қашалған» (自刻 jikoku) және «өз қолымен басылған» (自摺 jizuri) өнер принциптерін жақтады. Бұл, дәстүрлі укийо-э өнеріндегі суретші, қашаушы, басушы және баспагер арасындағы еңбек бөлінісін сақтап қалған, параллельді «син ханга» («жаңа баспа») қозғалысына қарама-қарсы болды. Сосаку ханга қозғалысының пайда болуын 1904 жылы Канаэ Ямамотоның (1882–1946) «Балықшы» атты кішкентай гравюрасы хабарлады. Укийо-э өнеріндегі бірлескен жұмыс жүйесінен бас тартып, Ямамото бұл гравюраны өзі жасады: сурет салды, қашап, басып шығарды. «Өз қолымен суреттелген», «өз қолымен қашалған» және «өз қолымен басылған» принциптері соғысқа дейінгі Жапонияда өмір сүру үшін күрескен қозғалыстың негізіне айналды, ал соғыстан кейінгі Жапонияда укийо-э өнерінің нағыз мұрагері ретінде күш алып, дамыды. Дегенмен, іс жүзінде сосаку ханганың басқа қозғалыстардан айырмашылығы осыншалықты айқын болмады. Мысалы, жетекші суретшілердің бірі Косиро Ончи, өзінің жұмыстарын жасау үшін Ямагиси Казуэ сияқты қашаушыларды және оның шәкірті Джуничиро Секино сияқты басушыларды шақырды. 1951 жылғы Сан-Паулу өнер биенналесінде шығармашылық баспа қозғалысының сәттілігі байқалды. Екі жапондық жеңімпаз – Ямамото және Киёси Сайто (1907–1997) – жапондық суреттерден (нихонга), батыс стиліндегі суреттерден (йога), мүсіндерден және авангардтан озып кеткен баспагерлер болды. Косиро Ончи (1891–1955), Ун’ичи Хирацука (1895–1997), Садао Ватанабе (1913–1996) және Маки Хаку (1924–2000) сияқты басқа сосаку ханга суретшілері де Батыста жақсы танымал.
Sōsaku hanga (創作版画) was an art movement of woodblock printing which was conceived in early 20th century Japan. It stressed the artist as the sole creator motivated by a desire for self expression, and advocated principles of art that is "self drawn" (自画 jiga), "self carved" (自刻 jikoku) and "self printed" (自摺 jizuri). As opposed to the parallel shin hanga ("new prints") movement that maintained the traditional ukiyo e collaborative system where the artist, carver, printer, and publisher engaged in division of labor. The birth of the sōsaku hanga movement was signaled by Kanae Yamamoto's (1882–1946) small print Fisherman in 1904. Departing from the ukiyo e collaborative system, Yamamoto made the print solely on his own: drawing, carving, and printing the image. Such principles of "self drawn", "self carved" and "self printed" became the foundation of the movement, which struggled for existence in prewar Japan, and gained its momentum and flourished in postwar Japan as the genuine heir to the ukiyo e tradition. In practice, however, the distinction of sosaku hanga to other movements was not so distinct. For example, one of the leading artists, Kōshirō Onchi, commissioned carvers, such as Yamagishi Kazue, and printers, such as his student Jun'ichirō Sekino, to produce his work. The 1951 São Paulo Art Biennial witnessed the success of the creative print movement. Both of the Japanese winners, Yamamoto and Kiyoshi Saitō (1907–1997) were printmakers, who outperformed Japanese paintings (nihonga), Western style paintings (yōga), sculptures and avant garde. Other sōsaku hanga artists such as Kōshirō Onchi (1891–1955), Un'ichi Hiratsuka (1895–1997), Sadao Watanabe (1913–1996) and Maki Haku (1924–2000) are also well known in the West.
Шығуы және алғашқы жылдары
Шығармашылық баспа қозғалысы – ондаған жылдық модернизациядан кейін жеке тұлғаның қалыптасуының көптеген көріністерінің бірі болды. Өнер және әдеби ортада ғасыр басында «өзіндік сана» туды. 1910 жылы Котаро Такамураның (1883–1956) «Жасыл күн» атты еңбегі суретшілердің жеке өркендеуін ынталандырды: «Мен өнерде абсолютті еркіндікке ұмтыламын. Сондықтан мен суретшінің жеке басының шексіз құқығын мойындаймын. Егер екі-үш суретші «жасыл күнді» бейнелесе де, мен оларды сынамаймын, себебі мен өзім де жасыл күн көре аламын». 1912 жылы «Бунтен және шығармашылық өнер» (Bunten to Geijutsu) еңбегінде Нацуме Сосеки (1867–1916) «өнер өзін-өзі танудан басталады және өзін-өзі танумен аяқталады» деді. Бұл екі мақала «өзіндік сана» туралы зияткерлік пікірталас бастауын белгіледі, ол дереу өнер әлемінде жаңғырыс тапты. 1910 жылы Тайшо дәуірінің ой-санасын қалыптастырған маңызды журнал – «Ақ қайың» (Shirakaba) ай сайын жарық көрді. Сол жылы жас суретшілер алғашқы көрме ұйымдастырды. Shirakaba батыс өнерінің көрмелеріне де демеушілік жасады. Қалыптасу кезеңінде сосаку ханга қозғалысы, шин ханга, футуризм және пролетариат өнері сияқты көптеген бағыттармен бірге, өмір сүру үшін күресіп, тәжірибе жасап, Бунтен (Жапон өнер академиясы) жақсы қабылдаған бағыттар басымдығымен көзге түскен өнер әлемінде өз даусын табуға тырысты. Жалпы алғанда, ханга (оның ішінде шин ханга) Жапонияда батыс майлы суреттерінің (йога) деңгейіне жете алмады. Ханга сурет пен мүсінге қарағанда төмен дәрежелі қолөнер саналды. Укиё-э гравюралары әрдайым жаппай коммерциялық тұтыну үшін жасалған көшірмелер ретінде қарастырылды, ал Еуропада укиё-э өнер ретінде бағаланды. Сосаку ханга суретшілерінің шығармашылық баспалар арқылы ғана күнкөріс табуы мүмкін емес еді. Кейінірек танымал болған сосаку ханга суретшілерінің көптеген өкілдері, мысалы, Коширо Ончи (шығармашылық баспа қозғалысының әкесі ретінде белгілі), кітаптарды иллюстрациялап, ағаштан кескіштер жасады. Ханга 1927 жылы ғана Тейтен (бұрынғы Бунтен) тарапынан мойындалды. 1935 жылы ханга бойынша қосымша сабақтарға рұқсат берілді.
The creative print movement was one of the many manifestations of the rise of the individual after decades of modernization. In both artistic and literary circles, there emerged at the turn of the century expressions of the "self". In 1910, Kōtarō Takamura's (1883–1956) "A Green Sun" encouraged artists' individual expression: "I desire absolute freedom of art. Consequently I recognize the limitless authority of individuality of the artist Even if two or three artists should paint a "green sun", I would never criticize them for I myself may see a green sun". In 1912, in "Bunten and the Creative Arts" (Bunten to Geijutsu), Natsume Sōseki (1867–1916) states that "art begins with the expression of the self and ends with the expression of the self". These two essays marked the beginning of the intellectual discussion of the "self", which immediately found echo in the art scene. 1910 witnessed the first publication of a monthly magazine called White Birch (Shirakaba), the most important magazine shaping the thought of the Taishō period. Aspiring young artists organized its first exhibition in the same year. Shirakaba also sponsored exhibitions of Western art. In its formative years, the sōsaku hanga movement, like many others such as the shin hanga, futurism and proletarian art movements, struggled to survive, experiment and find a voice in an art scene dominated by those mainstream arts that were well received by the Bunten (Japan Art Academy). Hanga in general (including shin hanga) did not achieve the status of Western oil paintings (yōga) in Japan. Hanga was considered a craft that was inferior to paintings and sculptures. Ukiyo e woodblock prints had always been considered as mere reproductions for mass commercial consumption, as opposed to the European view of ukiyo e as art, during the climax of Japonisme. It was impossible for sōsaku hanga artists to make a living by just doing creative prints. Many of the later renowned sōsaku hanga artists, such as Kōshirō Onchi (also known as the father of the creative print movement), were book illustrators and wood carvers. It was not until 1927 that hanga was accepted by the Teiten (the former Bunten). In 1935, extracurricular classes on hanga were finally permitted.
Соғыс уақыты
1939-1945 жылдар аралығындағы соғыс жылдары шығармашылық графикалық өнер үшін өзгеру кезеңі болды. Жапон графикасының соғыстан кейінгі жаңаруына үлкен үлес қосқан Бірінші бейсенбі клубы 1939 жылы Токиодағы Коширо Ончидің үйінде айына бір рет жиналатын, ағаш кескіш баспалар тақырыбын талқылайтын адамдар тобы арқылы құрылды. Клубтың алғашқы мүшелері Ген Ямагучи (1896–1976) және Джунъичиро Секино (1914–1988) болды. Америкалық сарапшылар Эрнст Хакер, Уильям Хартнетт және Оливер Статлер де қатысып, батыстың жапон графикасына деген қызығушылығын қайта жандандырды. 1944 жылы мүшелердің өзара алмасу үшін баспалар жинағынан тұратын Бірінші бейсенбі жинағы (Ичимоку шю) жасалды. Бұл клуб қиын соғыс жылдарында, ресурстар жетіспей және цензура қатаң болған кезде, достық пен шығармашылық алмасуға мүмкіндік берді.
The wartime years from 1939 to 1945 was a time of metamorphosis for the creative print movement. The First Thursday Society, which was crucial to the postwar revival of Japanese prints, was formed in 1939 through the groups of people who gathered once a month in the house of Kōshirō Onchi in Tokyo to discuss subjects of woodblock prints. First initial members included Gen Yamaguchi (1896–1976) and Jun'ichirō Sekino (1914–1988). American connoisseurs Ernst Hacker, William Hartnett and Oliver Statler also attended and helped revive Western interest in Japanese prints. The First Thursday Collection (Ichimoku shū), a collection of prints by members to circulate among each other, was produced in 1944. The group provided comradeship and a venue for artistic exchange and nourishment during the difficult war years when resources were scarce and censorship severe.
Соғыстан кейінгі шығармашылық баспа қозғалысы
Жапон баспасының қайта жандануы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияның қайта жандануымен бірге болды. Аралдар оккупацияланған кезде американдық солдаттар мен олардың әйелдері жапон баспаларын естелік ретінде сатып алып, жинады. Жапон баспалары соғыстан кейінгі экономикалық қалпына келтірудің маңызды бөлігі болды деуге болады. "Демократиялық өнерді" қолдау мақсатымен американдық демеушілер дәстүрлі шин-хангадан заманауи сōсаку-хангаға көшті. Соғыс кезінде әскери үкімет абстрактілі өнерге тыйым салған, бірақ соғыстан кейін Коширо Ончи сияқты суретшілер толығымен абстрактілі өнерге бет бұрды. 1950 жылға қарай абстракция шығармашылық баспа қозғалысының басты бағыты болды, ал жапон баспалары Шығыс пен Батыстың нағыз үйлесімі ретінде қабылданатын. 1951 жылғы Сан-Паулу өнер биенналесі Жапонияның соғыстан кейінгі халықаралық көрмеге алғашқы қатысуы болды. Шико Мунаката (1903–1975) және Наоко Мацубара (1937 ж.т.) халық өнері дәстүрінде (мингеи) жұмыс істеді және АҚШ-та жеке көрмелерін ұйымдастырды.
The rebirth of the Japanese print coincided with the rebirth of Japan after World War II. During the islands' occupation, American soldiers and their wives bought and collected Japanese prints as souvenirs. It can be said that Japanese prints became one of the components of postwar economic reconstruction. With the aim of promoting "democratic art", American patronage shifted from the more traditional shin hanga to the modern leaning sōsaku hanga. Abstract art had been banned by the military government during wartime, but postwar, artists such as Kōshirō Onchi turned completely to abstract art. By 1950 abstraction was the primary mode of the creative print movement, and Japanese prints were perceived as a genuine blending of East and West. The 1951 São Paulo Art Biennial was Japan’s first postwar submission to an international exhibition. Notable artists such as Shikō Munakata (1903–1975) and Naoko Matsubara (b. 1937) worked in the folk art tradition (mingei), and held solo shows in the United States.
Қазіргі жапондық баспалар
Қазіргі жапондық гравюралар тақырып және стиль жағынан бай әртүрлілікке ие. Тэцуя Нода (1940 ж. т.) фотосуретті пайдаланады және өз гравюраларында күнделікті өмірдің сапасын фото күнделіктер түрінде бейнелейді. Маки Хаку (1924–2000) және Шинода Токо (1913–2021) сияқты суретшілер каллиграфияны және абстрактілі экспрессияны біріктіріп, керемет әдемі және тыныш суреттер жасайды. Садао Ватанабе минге (халық өнері) дәстүрінде жұмыс істеп, буддалық бейнелеу өнері мен батыс христиандығын өзінің ерекше Киелі кітапқа арналған гравюраларында үйлестірді. 1960 жылдардан бастап, таза өнер мен коммерциялық медиа арасындағы шекара нашарлай бастады. Поп-арт және концептуалды суретшілер кәсіби техниктермен жұмыс істейді, ал жаңару мүмкіндіктері шексіз.
Contemporary Japanese prints have a rich diversity in subject matter and style. Tetsuya Noda (b. 1940) employs photography and produces everyday qualities in his prints in the form of photographic diaries. Artists such as Maki Haku (1924–2000) and Shinoda Toko (1913–2021) synthesize calligraphy and abstract expression and produce strikingly beautiful and serene images. Sadao Watanabe worked in the mingei (folk art) tradition, synthesizing Buddhist figure portrayal and Western Christianity in his unique Biblical prints. From the 1960s onwards, the line between fine art and commercial media became blurred. Pop and conceptual artists work with professional technicians, and possibilities for innovation are endless.