Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үлкен Көк Таулар аймағы – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Көк Тауларда орналасқан Әлемдік мұра нысаны. Бұл аймақ 2000 жылы Кэрнс қаласында өткен Әлемдік мұра комитетінің 24-ші отырысында Әлемдік мұра тізіміне қосылды.
The Greater Blue Mountains Area is a World Heritage Site located in the Blue Mountains of New South Wales, Australia. The area was placed on the World Heritage List at the 24th Session of the World Heritage Committee, held in Cairns in 2000.
Этимология
Аймақтың атмосфералық температурасы көтерілгенде, эвкалипт түрлерінен алынған эфир майы буланып, ауаға таралып, күн сәулесінің көрінетін спектрін шашыратады. Бұл шашырату нәтижесінде, қысқа толқынды түстер (көк) ұзын толқынды түстерге (қызыл) қарағанда көп таралады. Осының салдарынан таулардан шағылысқан сәулелер көздерімізге көгілдір түспен көрінеді, соның арқасында бұл тау аймағы "Көк таулар" деп аталады.
When the atmospheric temperature of the region rises the essential oil produced from the eucalyptus species evaporates and disperses in the air, causing visible spectra of sunlight to scatter. The scattering causes the shorter wavelength colors (blue) to propagate more than the longer wavelength colors (red). This causes reflections from the mountains to appear bluish to human eyes, giving the mountain region its signature name, "Blue Mountains".
Сипаттама
Үлкен Көк Таулар аймағы Сиднейдің орталық бизнес ауданынан ішкі жақта орналасқан, көбінесе орманды ландшафты бар құмтасты платодан тұрады. Аймақ Ливанның аумағымен шамалас, кең жартастарды қамтиды. Мүлік көлік және қала құрылысы дәлізімен бөлінген екі бөлікте орналасқан сегіз қорғалған аумақтан тұрады, олардың ішінде жеті ұлттық парк және танымал Джелолан Үңгірлері Карст Қорғау қорығы бар. Бұл Көк Таулар ұлттық паркі, Воллеми ұлттық паркі, Йенго ұлттық паркі, Наттай ұлттық паркі, Канангра Бойд ұлттық паркі, Тас бақтары ұлттық паркі және Тирлмир көлдері ұлттық паркі. Аймақта дәстүрлі мағынадағы таулар жоқ, бірақ ол терең ойылған құмтасты плато ретінде сипатталады, ол теңіз деңгейінен төменгі нүктеден ең биік нүктеге дейін көтеріледі. Жоғарырақ қырқаларда базальт тау жыныстары кездеседі. Австралияның Климаттық өзгерістер, Энергия, Қоршаған орта және Су министрлігінің (DCCEEW) мәліметінше, бұл плато геологиялық тарихтың жақын кезеңдерінде климаттық өзгерістерден қорғаныш ретінде қызмет етіп, өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлілігінің сақталуына мүмкіндік берген деп саналады. Ол ылғалды және құрғақ склерофилдер, малли топырақтары, сондай-ақ жергілікті батпақтар, ылғалды жерлер және шабындылар сияқты евкалипт мекендемелерінің кең және теңгерімді өкілдігімен ерекше көзге түседі. Үлкен Көк Таулар аймағында 91 евкалипт түрі (жаһандық жалпы санының 13 пайызы) кездеседі. Олардың он екісі Сиднейдің құмтасты аймағында ғана өседі деп есептеледі.
The Greater Blue Mountains Area consists of of mostly forested landscape on a sandstone plateau, inland from the Sydney central business district. The area includes vast expanses of wilderness and is equivalent in area to Lebanon. The property, which includes eight protected areas in two blocks separated by a transportation and urban development corridor, is made up of seven national parks as well as the famous Jenolan Caves Karst Conservation Reserve. These are the Blue Mountains National Park, Wollemi National Park, Yengo National Park, Nattai National Park, Kanangra Boyd National Park, Gardens of Stone National Park, and Thirlmere Lakes National Park. The area does not contain mountains in the conventional sense but is described as a deeply incised sandstone plateau, rising from less than above sea level to at the highest point. There are basalt outcrops on the higher ridges. According to the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water (DCCEEW), this plateau is thought to have enabled the survival of a rich diversity of plant and animal life by providing a refuge from climatic changes during recent geological history. It is particularly noted for its wide and balanced representation of eucalypt habitats from wet and dry sclerophyll, mallee heathlands, as well as localized swamps, wetlands, and grassland. Ninety one species of eucalypts (13 percent of the global total) occur in the Greater Blue Mountains Area. Twelve of these are believed to occur only in the Sydney sandstone region.
Флора
Бұл аймақ эвкалипттердің эволюциясын зерттеуге арналған табиғи зертхана ретінде танымал. Эвкалипттердің ең көп түрлілігі континентте оңтүстік-шығыс Австралияда шоғырланған. Үлкен Көк Таулар аймағында әлемдегі барлық эвкалипт түрлерінің 13%-ы кездеседі, соның ішінде 96 түрдің нақты тізімі тіркелген (55-і кең тараған, ал 41-і шектеулі ареалда таралған).
The area has been known as a natural laboratory for studying the evolution of eucalypts. The largest area of high diversity of eucalypts on the continent is located in southeast Australia. The Greater Blue Mountains Area contains 13% of all the world’s eucalypt species, with a definite list of 96 species recorded (55 widespread, and 41 restricted).
Фауна
Ұлы Көк таулар аймағының тік жарлары мен үстірттерінде 400-ден астам түрлі жануарлар мекендейді. Олардың ішінде жолбарыс құлы, коала, сары жамбасты ұшқыш, ұзын мұрынды потору сияқты қорғауға алынған немесе сирек кездесетін, экологиялық маңызы бар түрлер, сондай-ақ жасыл-алтын қоңырау бақасы мен Көк тау су жыланы сияқты сирек бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділер бар. Аймақтағы ең ірі жыртқыш – динго. Бұл жабайы иттің сұр кенгурулар мен басқа да жануарларды аулайтыны белгілі. BirdLife International Ұлы Көк таулар аймағын маңызды құс аймағы (IBA) деп таныды, себебі ол тауға ғана тән құс түрлерінің, сондай-ақ жалынды қызғалдақтардың, алмаз отшаңдардың және ұшқыштардың әлемдік популяциясының үлкен бөлігін қамтиды. Сирек кездесетін бал жегіш құс та осы жерде жиі көрінеді. Бұл аймақ сары бетті бал жегіштердің көші-қоны жолындағы маңызды тоқтау орны болып табылады.
More than 400 different kinds of animals live within the rugged gorges and tablelands of the Greater Blue Mountains Area. These include threatened or rare species of conservation significance, such as the tiger quoll, the koala, the yellow bellied glider, and the long nosed potoroo, as well as rare reptiles and amphibians including the green and golden bell frog and the Blue Mountain water skink. The largest predator in the area is the dingo. These wild dogs hunt for grey kangaroos and other prey. The greater Blue Mountains region has been identified by BirdLife International as an Important Bird Area (IBA) because it supports a high proportion of the global populations of the range restricted rockwarbler as well as populations of flame robins, diamond firetails and pilotbirds. The endangered regent honeyeater is seen there regularly. It is also a migration bottleneck for yellow faced honeyeaters.
ЮНЕСКО тізіміне ену
Үлкен Көк таулар аймағы 2000 жылғы 29 қарашада ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне бірауыздан енгізілді. Осылайша, ол Жаңа Оңтүстік Уэльсте тізімге енгізілген төртінші аймақ атанды. Аймақтың жалпы ауданы шамамен құрайды, оның ішінде Көк таулар, Канангра Бойд, Воллеми, Тас бақтары, Йенго, Наттай және Тирлмир көлдері ұлттық парктері, сондай-ақ Дженолан үңгірлері карст сақтау қорығы кіреді. Қорғалатын аумақтың сыртында буферлік аймақ орналасқан.
The Greater Blue Mountains Area was unanimously listed as a World Heritage Area by UNESCO on 29 November 2000. It thus became the fourth area in New South Wales to be listed. The area totals roughly , including the Blue Mountains, Kanangra Boyd, Wollemi, Gardens of Stone, Yengo, Nattai and Thirlmere Lakes National Parks, plus the Jenolan Caves Karst Conservation Reserve. A buffer zone of lies outside the protected area.