Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
I Фарнакс (Φαρνάκης; б.з.д. II ғасырында өмір сүрген) Понттың бесінші патшасы болды. Персия және грек тегінен шыққан ол, Понт патшасы Митридат III пен оның әйелі Лаодикидің ұлы еді және олардан кейін таққа отырды. Фарнакс екі бауырмен және әпкемен өсті: Понттың Митридат IV атындағы бауыры және Лаодики есімді әпкесі, екеуі де Фарнакс қайтыс болғаннан кейін билікке келді. Ол Понт патшалығында туып өскен.
Pharnaces I (Φαρνάκης; lived 2nd century BC) was the fifth king of Pontus. Of Persian and Greek ancestry, he was the son of King Mithridates III of Pontus and his wife Laodice, whom he succeeded on the throne. Pharnaces had two siblings: a brother called Mithridates IV of Pontus and a sister called Laodice who both succeeded Pharnaces. He was born and raised in the Kingdom of Pontus.
Өмір
Оның билікке кіру күнін нақты анықтау мүмкін емес, бірақ кемінде 183 жылға дейін таққа отырғаны белгілі, сол жылы ол Понт патшаларының ұзақ уақыттан бері көздеген Синопа қаласын басып алды. Родос елшілері бұл шабуылға наразылық білдіре отырып, Римге елшілік жіберді, бірақ бұл әрекет нәтижесіз аяқталды. Шамамен сол кезде Фарнакс көршісі, Пергамон патшасы Евмен II-мен дауға түсті, бұл екі монархтың да Римге қайта-қайта елшіліктеріне және ішінара қақтығыстарға әкелді. Алайда, 181 жылдың көктемінде Фарнакс өзінің елшілерінің оралуын күтпей, Евмен II мен Каппадокия патшасы Ариарат IV-ке күтпеген шабуыл жасап, үлкен әскермен Галатияға басып кірді. Евмен II оған қарсы әскер жинап шықты, бірақ Рим Сенатының дауды тексеру үшін тағайындаған өкілдері келген соң жаушылық тоқтатылды. Осыған байланысты Пергамонда келіссөздер басталды, бірақ Фарнакс талаптары римдіктер тарапынан негірсіз деп танылды, нәтижесінде соғыс қайта жаңғырды. Бұл соғыс, көрінетін болса, әртүрлі үзілістермен 179 жылдың жазына дейін жалғасты, одан кейін Фарнакс Евмен II мен Ариарат IV-тің біріккен күштеріне қарсы тұра алмай, Галатия мен Пафлагониядағы барлық басып алған жерлерін қайтарып, бейбітшілікке келісуге мәжбүр болды. Одан кейін ол неше жыл билік еткені белгісіз, бірақ 170 жылы әлі тақта отырғаны, ал 154 жылы қайтыс болғаны мәлім, сол кезде оның інісі Митридат IV Понт патшасы ретінде танылды. Грек тарихшысы Полибий Фарнаксты мақтанғақ және зорлыққа бейім мінезді деп айыптайды, оның Евмен II және римдіктердің пікірін қолдағанын айтады. Фарнакс Селевкид әулетінен шыққан Ниса ханшайымға үйленді, ол ханшайым Лаодика IV пен мұрагер ханзада Антиохтың қызы еді. Ниса мен Фарнакс туысқандық байланыста болды, өйткені Нисаның ата-анасы Фарнаксқа бірінші туысқан болып келді. Фарнакс Селевкид патшасы I Димитрий Сотердің дипломатиялық көмегімен Нисаға б.з.д. 172 немесе 171 жылдары үйленді. Фарнакс пен Нисаға арналған құрметті мүсіндер мен жазулар сақталған. Фарнакс Афина және Делос аралының тұрғындарымен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысты. Фарнакс афиналықтарға көмек көрсетті. Көмектің нақты сипаты белгісіз, Фарнакс Афинаға ерікті түрде сыйлық берген болуы мүмкін, бәлкім, 183 жылдан кейін. Афиналықтардың Делос аралында орнатқан ұзын құрметті жазуы Фарнакс пен Нисаны мақтайды. Олар Фарнакс пен Нисаға алтын тәж сыйлап, Делоста олардың қола мүсіндерін орнатты. Олардың афиналық құрметті жазуы афиналық Тихандр немесе Тихандрдің архонты кезінде жасалған, ол қазіргі уақытта 160 немесе 159 жылға сәйкес келеді деп саналады. Ниса Фарнаксқа екі бала тақты: Понттың Митридат V және Каппадокияның Ниса деп аталған қызы, ол Лаодика деп те белгілі. Ниса б.з.д. 2 ғасырда белгісіз уақытта қайтыс болды, бала туғанда қайтыс болғаны айтылады.
The date of his accession cannot be fixed with certainty; but it is certain, at least, that he was on the throne before 183 BC, in which year he succeeded in reducing the important city of Sinope, which had been long an object of ambition to the Kings of Pontus. The Rhodians sent an embassy to Rome to complain of this aggression, but without effect. About the same time Pharnaces became involved in disputes with his neighbour, King of Pergamon, Eumenes II, which led to repeated embassies from both monarchs to Rome, as well as to partial hostilities. But in the spring of 181 BC, without waiting for the return of his ambassadors, Pharnaces suddenly attacked both Eumenes II and King Ariarathes IV of Cappadocia and invaded Galatia with a large force. Eumenes II opposed him at the head of an army: but hostilities were soon suspended by the arrival of the Roman deputies, appointed by the Senate to inquire into the matters in dispute. Negotiations were accordingly opened at Pergamon but led to no result, the demands of Pharnaces being rejected by the Romans as unreasonable, and the war was in consequence renewed. It continued, apparently with various interruptions, until the summer of 179 BC, when Pharnaces, finding himself unable to cope with the combined forces of Eumenes II and Ariarathes IV, was compelled to purchase peace with the cession of all his conquests in Galatia and Paphlagonia, with the exception of Sinope. How long he continued to reign after this we know not; but it appears, from an incidental notice, that he was still on the throne in 170 BC, while he was certainly dead in 154 BC, when his brother Mithridates IV of Pontus is mentioned as King. The Greek historian Polybius accuses Pharnaces of having an arrogant and violent character, siding with the opinion of Eumenes II and the Romans. Pharnaces married a Seleucid Princess called Nysa, who was the child of princess Laodice IV and crown prince Antiochus. Nysa and Pharnaces were related as the parents of Nysa were Pharnaces' first cousins. Pharnaces married Nysa either in 172 BC or 171 BC, through the diplomatic work of the Seleucid King Demetrius I Soter. Honorific statues and inscriptions have survived that were dedicated to Pharnaces and Nysa. Pharnaces set about to establish good relations with the citizens of Athens and the Greek island of Delos. Pharnaces made a benefaction to the people of Athens. The exact nature of the benefaction is unknown; Pharnaces may have made some kind of voluntary donation to Athens, possibly soon after 183 BC. A lengthy honorific inscription from the Athenians on Delos honors Pharnaces and Nysa. Pharnaces and Nysa received a crown of gold from them and bronze statues of themselves were set up on Delos. Their lengthy Athenian honorific inscription is dated in the Archonship of the Athenian Tychandros or Tychander which is now generally accepted as 160 BC or 159 BC. Nysa bore Pharnaces two children: a son called Mithridates V of Pontus and a daughter called Nysa of Cappadocia, who is also known as Laodice. Nysa died at an unknown date in the 2nd century BC; she is believed to have died during childbirth.