Кіріспе

Нейроэндокринді гиперплазия – өкпедегі нейроэндокринді жасушалардың қалыптан тыс өсуімен сипатталатын сирек және толыққанды түсініксіз өкпе ауруы. Бұл өкпе тіндерінің интерстициалдық қабықшаларының прогрессивті емес ауруы. Нейроэндокринді жасушалардың гиперплазиясы анықталғанға дейін бұл ауру нәресте тахипнеясы деп белгілі болған, себебі көптеген балалар екі-жеті жыл ішінде қосымша оттегіге мұқтаж болмай өседі. Ауру тахипнея, гипоксимия және кеуде қуысының тартылуымен сипатталады. Әдетте, бұл ауру сәбилерде және бір жасқа дейінгі балаларда диагностикаланады. Қазіргі уақытта арнайы емдеу жоқ, нәрестелер мен балаларға оттегімен толықтыру қажеттіліктері азайғанша жүргізіледі; себебі нейроэндокринді жасушалар көбеймейді немесе үлкеймейді, ал өкпе өсуін жалғастырады. Бұл өкпе ауруының жас өскен сайын өкпе функциясына тигізетін әсерін азайтуға мүмкіндік береді, бірақ олар туған кездегідей нейроэндокринді жасушалардың саны сақталады.

Себептер

Нейроэндокринді гиперплазияның нақты себебі белгілі емес, алайда 2 жасқа дейінгі балаларда өкпедегі эндокринді жасушалардың күрт өсуі белгілі бір себеп болып табылады. Ересектерде өкпе эндокринді жасушаларының көбеюі көбінесе темекі шегу тарихы, ХОББ немесе кістік фиброзбен байланысты болады. 2 жасқа дейінгі балаларда интерстициалды өкпе ауруының белгілері көрініс беруі мүмкін және ауыр прогрессиядан кейін НЭГ диагнозы қойылуы мүмкін. Бұған қоса, мұндай өсім өкпе карциноидты ісіктерінің пайда болуына әкелуі мүмкін.

Диагностика

Нейроэндокринді гиперплазияны тез тыныс алу (тахипнея) немесе қосымша оттегі қажеттілігі болған жағдайда диагностикалау үшін жолдама беріледі. Диагнозды растау үшін бірнеше тесттер жүргізіледі. Бронхоскопия барысында ауыз немесе мұрын арқылы, тыныс құбырына кіші камера (эндоскоп) енгізіліп, тыныс алу проблемаларының басқа себептерін тексеру үшін өкпеге қаралады. 2020 жылдың қараша айында жасалған зерттеу нейроэндокринді гиперплазияның (НЕГ) патологиялық ерекшеліктерін анықтауға көмектесті және деректерін нақтылау үшін клиникалық науқастарды пайдаланды. Тағы бір зерттеу НЕГ науқастарында қосымша оттегі қолданудың әртүрлі жағдайларын қарастырды. Олар НЕГ-тің клиникалық барысына көмектесетін факторларды анықтады. Сонымен қатар, өсуіне кедеріс келген (failure to thrive) науқастарда қосымша оттегі қажеттілігінің жоғарылауын қарастырды. Балалардың арасындағы байланысынан басқа, зерттеушілер бұл жағдай туралы көп мәліметке ие емес.