Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Швеция империясы Еуропадағы ең үлкен және ең көп мыс кен орындарына ие болды, өйткені ол 17 ғасырдың басында жаңадан пайда болған Ұлы держава ретінде өзінің беделін арттырды. Нашар фискалдық саясат пен ішінара Älvsborg бірінші келісімінің арқасында Швеция бағалы металдар, негізінен күміс, оның басым бөлігі Амстердамның өркендеген сауда экономикасына қашып кеткен. 1607 жылы швед королі Карл IX халықты күміс негізіндегі валютасын тең номиналды мыс негізіндегі монетаға айырбастауға көндіруге тырысты, бірақ бұл ұсыныс жалпы алғанда қабылданбады. Швецияның сол кездегі үлкен әскері толығымен мыс валютамен төленді, әрі қарай Густав II Германияның Фердинанд II-ге қарсы соғысын қаржыландыру үшін көп мөлшерде шығарды. Айналымдағы мыс монеталардың номиналды құны қазір мемлекет резервтерінен және ұлттық экономиканың өндірісінен асып түседі, ал валютаның құны тез арада оның тауар құнына дейін төмендеді, мыс мол болған елде бұл өте аз болды. Швеция халқының жинаған ақшасы жойылып кетті. Густавтың қызы және мұрагері Кристина 18 жасында кәмелетке толғанда, мыспен қамтамасыз етілген қағаз ақшамен қысқаша араласқаннан кейін - ол бастапқыда жақсы қабылдады, бірақ көп ұзамай сенімін жоғалтты - ол валюта ретінде қызмет ету үшін он бес килограммға дейінгі мысты бөліп шығара бастады. Бұл ақша жүйесі өте қиын болғандықтан, мыс бағасы құлдырағанша жұмыс істеді. Швеция мысының бағасы әлем нарығында бұрынғыдай жоғары болмады, ал шетелден түскен табыс азайды. Еуропаның қалған бөлігін салыстырғанда Швеция халқы тағы да кедейленді. Экономиканы күшейту мақсатында министр Барон фон Гертц бұл міндетті орындап, елдің орталық банкірі болды. Ол бір далер (олардың ішкі құнынан әлдеқайда жоғары) номиналды құны бар және техникалық жағынан төмен және жалған ақша жасауға оңай болатын, шексіз мыс негізделген ақшаны көбірек шығарды. Көп ұзамай бұл монеталар соншалықты көп болды, олар да шикі металл құнына қарай тез құнсызданады, өйткені мыс монеталар салық төлеу түрі ретінде көп ұзамай қабылданбайды деген сенім тарады. Гертцті сәтсіздікке кінәлап, 1719 жылдың наурыз айында оны жазалау үшін бас кесу керек болды. Бұл жаза швед халқына қатты ұнады. 1768 жылдың шілде айының соңында ақшаны жою болды, бірақ 4 тамызда қайтадан енгізілді.
The Swedish Empire had the greatest and most numerous copper mines in Europe as it entered into its pre eminence in the early 17th century as an emerging Great Power. Through poor fiscal policies and in part the First Treaty of Älvsborg, Sweden lost control of its reserves of precious metals, primarily silver, of which most had fled to the burgeoning trade economy of Amsterdam. In 1607 the Swedish King Charles IX attempted to persuade the populace to exchange their silver based currency for a copper based coin of equal face value, though this offer was not generally taken up. Sweden's large army of the time were paid entirely in copper currency, further issued in large numbers by Gustavus II to finance his war against Ferdinand II of Germany. The face value of the copper coins in circulation now greatly exceeded the reserves of the state and production of the national economy, and quickly the value of the currency fell to its commodity value, which in a country where copper was so abundant, was small indeed. The savings of the people of Sweden were wiped out. When Gustavus' daughter and heir Christina reached maturity at 18, after a brief fling with paper based money backed by copper—which was well received initially but soon lost credibility—she began issuing copper in lumps as large as fifteen kilograms to serve as currency. Unwieldy as they were, the copper based monetary system worked to a fashion until the world copper price slumped. Sweden's copper no longer commanded the premium it once had on world markets, and foreign income dried up. Relative to the rest of Europe, Sweden's people once more had become poor. In an effort to shore up the economy, government minister Baron von Görtz stepped up to the challenge and became the country's central banker. He issued more copper based currency without limit, with a face value of one daler (much greater than their intrinsic value) and which were technically inferior and easy to counterfeit. Soon these coins were so abundant that they too depreciated rapidly towards their raw metal value as belief spread that the copper coins would soon be unacceptable as a form of payment of taxes. Görtz was blamed for the failure, and was duly beheaded in March 1719, a punishment which greatly pleased the Swedish people. At the end of July 1768 plate money was abolished but reintroduced on 4 August.