София Дюссек: Шотланд әншісі, пианист және композиторы

Кіріспе

Британдық музыкант (1775–1831)

София Джустина Дюсек (туған аты Корри; кейін Моралт; 1 мамыр 1775, Эдинбург – шамамен 1831, Лондон) – шотландтық әнші, пианист, арфашы және итальян тегінен таралған композитор. 1792 жылы Дюсек композитор Ян Ладислав Дюсекке үйленді. Янның 1812 жылы қайтыс болғаннан кейін София скрипкашы Джон Алвис Моралтқа тұрмысқа шықты. Олар Паддингтонда тұрды, онда ол музыка мектебін ашты. Опус 2 сонаталары 1790 жылдары Лондондағы Корри Дюсек компаниясы тарапынан «Мадам Дюсек» атымен кем дегенде 3 рет басылып шықты, және опус 2-нің 6 сонатасы, соның ішінде Шотт JL деп қате жариялаған танымал C минор сонатасы, Софияның туындысы екеніне күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. Плейел басылымдарындағы опус 2-нің париждік нұсқаларында тек «Дюсек» деген ат көрсетілген, бұл Забалетаның қателігіне әкелді, бірақ 20 ғасырдың ортасына дейін ешкім опус 2-ні Дюсектің емес, Дж.Л.-дің туындысы деп мәлімдемеген.

Өмір жолы және отбасы

София Дюсек Корри отбасында дүниеге келген. Ол ән өнерін әкесі, композитор, музыка баспагері және импресарио Доменико Корриден үйренген. Оның інісі композитор Натале Корри, ал туысы сопрано Фанни Корри Палтони болған. Әкесі Софияға ән сабақтарын беріп, оны кішкентай кезінен-ақ сахнаға шығарған. Ол сопрано әншісі және әндер композиторы ретінде кеңінен танымал болды. 1788 жылы Лондонға көшіп келгеннен кейін, ол Луиджи Маркези мен Джованни Баттиста Чимадордан дәріс алды. Дюсек өте дағдылы орындаушы болды және 1791 жылы беделді Соломон концерттерінде алғашқы рет өнер көрсетті, онда Хайдн клавесиннен дирижерлік етті, содан кейін концерттер сериясының бір бөлігіне қатысып, Хайднның «Дауыл» шығармасының тұңғыш қойылымында өнер танытты. 1792 жылы ол Гарриет Уэйнрайттың «Комала» операсының премьерасында басты рөлді ойнады. Ол Моцарттың музыкасын Лондонға таныстыруда да маңызды рөл атқарды. 1801 жылғы 20 ақпанда Ковент-Гардендегі Джон Эшлидің Үрімдік Ораториясында өткен «Реквиемнің» Лондондық премьерасында солист болды. 1792 жылы ол Ян Ладислав Дюссекеге үйленді. Ол бұрыннан-ақ оныңмен бірге ән айтып, фортепиано мен арфада ойнап келген. Олардың қызы Оливия да пианиношы, арфашы және композитор болды. 1796 жылы София күйеуімен отбасылық дағдарысқа тап болды. Сенімділігі күмәнді аңыз бойынша, София басқа бір ер адамға ғашық болып, Дюссектен арфасын жөндеуге ақша сұраған. Содан кейін ол ақшаны үйден қашып, барлық мүліктерін арфа қорабына салып алып, әйел досымен кешкі асқа кеткенін айтқан. Күдікпен қараған Дюссек қайын атасымен бірге сол ер адамның үйіне барды, онда София өзін бөлмеге жауып қойды. Олар Дюссекпен дауласып, ол оны қарғып, басқа ер адамнан жүкті екенін мәлімдеді. Дюссек ол сұраған еркіндік беріп, қалағанын істеуге рұқсат берді, бұл олардың келісімге келуіне әкелді. София Дюссек қайтыс болғаннан кейін ғана қайтадан үйленуге мүмкіндік алды. 1812 жылы Ян Ладислав қайтыс болғаннан кейін София виолашы Джон Алвис Моралтқа үйленді. Олар Паддингтонда тұрды, онда ол музыка мектебін ашты. Ол пианино мен арфаға арналған сонаталар, рондолар, вариациялар және көптеген әндерді өңдеп шығарды.

Sophia Dussek was born into the Corri family. She studied voice with her father, composer, music publisher, and impresario Domenico Corri. Her uncle was composer Natale Corri and her cousin was soprano Fanny Corri Paltoni. Her father provided Sophia with vocal instruction and had her performing from a young age. She was well known as a soprano and composer of songs. After moving to London in 1788, she studied with Luigi Marchesi and Giovanni Battista Cimador. Dussek was a highly accomplished performer and she had her London debut at the prestigious Salomon concerts in 1791 with Haydn directing from the harpsichord, and afterwards sang quite a bit of the series, taking part in the first performance of Haydn’s The Storm. In 1792, she sang the lead in the premiere of Harriet Wainwright's opera Comala. She also played a big role in the introduction of Mozart's music to London. She was a soloist in the London premiere of the Requiem, given at John Ashley's Lenten Oratorios, Covent Garden, on 20 February 1801. In 1792 she married Jan Ladislav Dussek. She had been performing, singing and playing the piano and harp with him for some time before that. Their daughter, Olivia, was also a pianist, harpist, and composer. In 1796, Sophia began having serious marital troubles with her husband. In an account of uncertain veracity, it was reported that Sophia, who had fallen in love with another man, asked Dussek for money to repair her harp. She then used the money to leave the house, removing her belongings in her harp case, and claiming to have left for dinner with a female friend. A suspicious Dussek went with his father in law to the man's house, where Sophia locked herself in. She and Dussek argued, and she cursed him, claiming to be pregnant by the other man. Dussek, relenting, promised her freedom to do what she wanted; this led to a reconciliation of sorts. Sophia had to wait until she knew Dussek had died before she could remarry. After Jan Ladislav's death in 1812 Sophia married the viola player John Alvis Moralt. They lived in Paddington, where she established a music school. She published sonatas, rondos, variations, and numerous arrangements for the piano or harp.

Басылымдар

София Корри. Соло арфаға арналған негізгі шығармалар: 6 соната Op. 2 / French Air / C’est l’Amour / La Chasse. Ред. Флорелада Сакки. Ut Orpheus Edizioni, 2010 ж.