Ли Шичжи (747 ж.ө.), Тан әулетінің ақыны, саяхатшысы, император Сюаньцзунның кеңесшісі. Ол көп мөлшерде шарап іше білуімен әйгілі болған «Шарап тоғызы»ның бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ли Шицзи (; 747 жылы қайтыс болды), Ли Чан (李昌) туған, формальды түрде Цинхэ герцогы (清和公), Тан әулеті кезіндегі қытай ақыны және саясаткері, император Сюаньцзунның билігінде канцлер болып қызмет еткен. Ол көп мөлшерде шарап ішіп мас болмайтын қабілетімен танылғандықтан, «Шарап тостағандағы сегіз бейбас» деп аталған.
Li Shizhi (; died 747), né Li Chang (李昌), formally the Duke of Qinghe (清和公), was a Chinese poet and politician during the Tang dynasty, serving as a chancellor during the reign of Emperor Xuanzong. He was known as one of the Eight Immortals of the Wine Cup due to his ability to drink a large amount of wine without becoming drunk.
Өмірбаян
Ли Шицзи қай жылы туғаны белгісіз, бірақ оның әкесі Ли Ченцзянь, Тан әулетінің екінші императоры Тайцзунның үлкен ұлы және бастапқы мұрагері болғандығы мәлім. Ли Ченцзянь 643 жылы тақтан алынды, бірақ өмірі сақталды, ал оның әулеті кейінгі таққа отыру кезінде назардан тыс қалды, нәтижесінде оның інісі Ли Чжи (Император Гаоцзун) император атанды. Ли Шицзидің әкесі Ли Сян (李象) Император Гаоцзунның әйелі У Цзэтянь билік кезінде аймақтық бас хатшы қызметін атқарды, бірақ ол оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Ли Шицзи өзінің мемлекеттік қызметін Император Гаоцзунның ұлы (сол себепті оның туысы) Император Чжунцзонгтың екінші билік мерзімінде императорлық гвардия офицері ретінде бастады.
It is not known when Li Shizhi was born, but it is known that his grandfather was Li Chengqian, the eldest son and original crown prince of Tang dynasty's second emperor Emperor Taizong. Li Chengqian was deposed in 643 but spared, and his line was bypassed in the subsequent succession, which eventually went to his brother Li Zhi (Emperor Gaozong). Li Shizhi's father Li Xiang (李象) served as a prefectural secretary general during the reign of Emperor Gaozong's wife Wu Zetian, but was removed by her. Li Shizhi himself started his public service as an officer of the imperial guards during the second reign of Emperor Gaozong's son (and thus his cousin) Emperor Zhongzong.
Император Сюаньцзунның тұсында
Кайюань дәуірінің (712–741) ортасында, император Чжунцзунның немере інісі, император Сюаньцзунның тұсында Ли Шицзи Тонг префектурасының (通州, қазіргі Бейжің) префекторы болды. Ол қабілеттілігімен белгілі болды, және императорлық қызметші Хан Чаоцзонг (韓朝宗) аймақты тексергеннен кейін, Хан оны император Сюаньцзунға ұсынды. Содан кейін ол Цинь префектурасының (秦州, қазіргі Тианшуй, Гансу) командирі, Шан префектурасының (陝州, қазіргі Санменся, Хэнань) префекті, содан кейін шығыс астанасы Луоянгқа қарасты Хэнань муниципалитетінің әкімі болды. Ли Шицзидің басқаруы қарапайым және түзу болды, ол егжей-тегжейге ден қоймайтындығы үшін, оның қарауындағы шенеуніктер мен халық жеңілдеді. Луоянгта болғанда, ол Луоянгты су басудан сақтайтын үш ірі бөгет салуға жауапты болды. Кейіннен оның еңбегін еске алу үшін ескерткіш орнатылғанда, император Сюаньцзун оның ұлы Ли Лин (李璘), Юн патшасы мәтінді, ал Ли Ин, тәжді ханзада тақырыбын жазды, бұл Ли Шицзи үшін үлкен құрмет болды. Кейін Ли Шицзи Юши Дайфу (御史大夫), императорлық бас цензор болып тағайындалды. 736 жылы Ли Шицзи әкесі мен атасы қызметтен алынғандықтан, оларға лайықты жерлеу рәсімі өткізілмегеніне қайғырып, император Тайцзунның мазарына жақын жерге қайта жерлеуге рұқсат беруді сұрады. Император Сюаньцзун келісіп, Ли Чэнцзянды ханзада, Ли Сяңды герцог етіп жариялады, сондай-ақ Ли Шицзидің ағасы Ли Цзюэ (李厥) мен оның бірнеше бауырларына құрмет көрсетті. Олар бірге салтанатты түрде жерленді. Ли Шицзи жақын арада әділет министрі (刑部尚書, Xingbu Shangshu) болды. Ол қонақтарды жақсы көретін, екі литр шарапты мас болмай іше алатын екені айтылды. Түнде қонақтарды қабылдап, күндіз мемлекеттік істермен айналысса да, ол барлық жұмысты аяқтайтын. 739 жылы Ли Шицзи Ю префектурасының (幽州, қазіргі Пекин) губернаторы және аймақтың әскери губернаторы (jiedushi) болды. 742 жылы канцлер Ню Сяньке қайтыс болғаннан кейін, Ли Шицзи Нюдың орнын басып, Цзюо Сянь (左相), үкіметтік сараптама бюросының (門下省, Menxia Sheng) басшысы болды, бұл канцлерлік лауазым саналды. Ол Ли Линфумен бірге қызмет етті, олар үкіметті басқару үшін күресті, бірақ Ли Шицзи терең ойлы болмағандықтан, Ли Линфу оған зиян келтірудің жолдарын тапты. Мысалы, бірде Ли Линфу Ли Шицзиге Хуа тауында алтын кен орындары бар екенін айтты. Ли Шицзи Ли Линфудың ниетіне сай, император Сюаньцзунға алтын кенін қазуды ұсынды. Ли Линфу содан кейін даосизм принциптеріне сәйкес, Хуа тауындағы кен император Сюаньцзунның денсаулығына зиян келтіреді деп сенетінін айтты, осылайша императордың наразылығын тудырып, Ли Шицзиге қиындықтар келтірді. 745 жылы тағы бір жағдай болды, Ли Шицзи қорғаныс министрі болып қызмет еткенде, император Сюаньцзунның күйеу баласы Чжан Цзи (張垍), сондай-ақ Ли Линфу ұнатпаған министрдің орынбасары болды. Ли Линфу қорғаныс министрлігіндегі 60 шенеунікті жемқорлыққа айыптады, содан кейін олардан жауап алу үшін азаптауға мәжбүр етті, осылайша Ли Шицзи мен Чжанды жамандауға тырысты, бірақ ешқайсысы жазаланбады. Алайда, кейіннен Ли Линфу Ли Линфуға достық танытқан бірнеше шенеуніктерді – Хуанфу Вейминге (皇甫惟明), Вэй Цзяньға (韋堅), Пэй Куанға (裴寬) және Хан Чаоцзунға – айыптап, оларды қызметтен шеттетуге немесе жер аударуға жеткізді. Ли Шицзи қорқып, канцлер лауазымынан кетуді ұсынды, және 746 жылы жаңа тәжді ханзаданың (Ли Ин 737 жылы өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болған) кеңесшісі болып тағайындалды. Ол қызметтен алынғаннан кейін, тіпті отбасы мен достары да оны көріспейтініне қайғырып өлең жазды. Кейін 746 жылы Ли Линфу Вэйге қарсы тағы да айып таққанда, Ли Линфу Вэйдің көптеген серіктестерін, соның ішінде Ли Шицзиді де кінәлады. Осылайша Ли Шицзи Ичунь аймағының губернаторы болып төмендетілді. 747 жылы Ли Линфу император Сюаньцзунның императорлық цензоры Ло Шишиді (羅希奭) Вэй мен басқа да бірнеше айыпталған шенеуніктерді өлтіру үшін әртүрлі аймақтарға жіберуге мүмкіндік бергенде, аймақтар қорқынышқа ұшырады. Ло Ичуньге жақындағанда, Ли Шицзи қорқып, өзін-өзі өлтірді.
In the middle of the Kaiyuan era (712–741) of Emperor Zhongzong's nephew Emperor Xuanzong, Li Shizhi became the prefect of Tong Prefecture (通州, in modern Beijing). He was known for being able, and after the imperial attendant Han Chaozong (韓朝宗) surveyed the region, Han recommended him to Emperor Xuanzong. He thereafter successively served as the commandant at Qin Prefecture (秦州, roughly modern Tianshui, Gansu), the prefect of Shan Prefecture (陝州, roughly modern Sanmenxia, Henan), and then mayor of Henan Municipality, to which the eastern capital Luoyang belonged. It was said that Li Shizhi's governance was simple and straightforward, and that he did not dwell on details, to the relief of the officials and people under him. While at Luoyang, he was responsible for building three major levees that alleviated flooding problems that plagued Luoyang, and when a monument was subsequently erected to commemorate his contributions, Emperor Xuanzong had his son Li Lin (李璘) the Prince of Yong write the text and Li Ying the Crown Prince write the heading, a great honor for Li Shizhi. Li Shizhi later served as Yushi Daifu (御史大夫), the chief imperial censor. In 736, Li Shizhi, lamenting the fact that neither his grandfather nor his father, on account of their removals, received an honored burial, requested that they be allowed to be reburied near the tomb of Emperor Taizong. Emperor Xuanzong agreed, and further posthumously created Li Chengqian a prince and Li Xiang a duke, as well as bestowing posthumous honors on Li Shizhi's uncle Li Jue (李厥) and several of Li Shizhi's brothers. They were buried together in a grand ceremony. Li Shizhi was soon made the minister of justice (刑部尚書, Xingbu Shangshu). It was said that Li Shizhi liked entertaining guests, and that he was able to drink two liters of wine without being drunk. Although he spent nights entertaining guests and only days on the affairs of state, he was able to get everything done. In 739, Li Shizhi became the governor at You Prefecture (幽州, roughly modern Beijing) and acting military governor (jiedushi) of the region. In 742, after the death of the chancellor Niu Xianke, Li Shizhi succeeded Niu as Zuo Xiang (左相) the head of the examination bureau of government (門下省, Menxia Sheng) and a post considered one for a chancellor; he was also created the Duke of Qinghe. He served alongside Li Linfu, and they fought over control of government, although since Li Shizhi was not a deep thinker, Li Linfu was able to find ways to damage him. For example, on one occasion, Li Linfu told Li Shizhi that there were gold deposits at Mount Hua that could be mined—and Li Shizhi, as Li Linfu intended, then proposed to Emperor Xuanzong to mine the gold deposits. Li Linfu then pointed out that pursuant to Taoist principles, he believed that a mine at Mount Hua would damage Emperor Xuanzong's health, thus bringing imperial displeasure on Li Shizhi. In another incident, in 745, with Li Shizhi also serving as the minister of defense and Emperor Xuanzong's son in law Zhang Ji (張垍) serving as deputy minister and whom Li Linfu also disliked, Li Linfu had some 60 officials at the minister of defense accused of corruption, and then coerced confessions out of them by torture, intending to use this to discredit Li Shizhi and Zhang, although neither was punished. However, subsequently, Li Linfu was able to accuse several officials friendly with Li Linfu—Huangfu Weiming (皇甫惟明), Wei Jian (韋堅), Pei Kuan (裴寬), and Han Chaozong—and get them demoted or exiled. Li Shizhi, in fear, offered to resign the chancellor position, and in 746 was removed from his chancellor post, becoming an advisor to the new crown prince (Li Ying having been forced to commit suicide in 737) Li Heng. He wrote a poem in which he lamented that after he was removed, not even his family and friends were visiting him. Later in 746, however, when Li Linfu made further accusations against Wei, Li Linfu implicated a large number of Wei's associates, including Li Shizhi. Li Shizhi was thus demoted to be the governor of Yichun Commandery. In 747, when Li Linfu was able to get Emperor Xuanzong to send the imperial censor Luo Xishi (羅希奭) to various commanderies to execute Wei and several other officials implicated, the commanderies were terrorized. As Luo was approaching Yichun, Li Shizhi was fearful and committed suicide.
Ескертпелер мен сілтемелер
Танның көне кітабы, 99-том. Танның жаңа кітабы, 131-том. Зичжи Тунцзянь, 214, 215-томдар.
Old Book of Tang, vol. 99. New Book of Tang, vol. 131. Zizhi Tongjian, vols. 214, 215.