Кіріспе

Берн Юрасы (франц. Jura bernois, нем. Berner Jura) – Швейцарияның Берн кантонының француз тілінде сөйлейтін аймағы және 2010 жылдан бері кантонның он әкімшілік бөлімінің бірі. Кантонның солтүстік бөлігінде орналасқан үш француз тілінде сөйлейтін округтен тұрады, онда 40 муниципалитет бар. Олардың ауданы және халқының 90% астамы француз тілінде сөйлейді. 1815 жылдан 1979 жылға дейін Берн Юрасы жеті округтен құралған. 1979 жылы олардың үшеуі Юра кантонын құрды, ал төртіншісі, Лауфен округі, 1994 жылы Базель-Ланд кантонына қосылды. Сонымен қатар, Мутье муниципалитеті 2021 жылғы референдумда Берннен бөлініп, Юра кантонына қосылуға дауыс берді, бұл өзгеріс 2026 жылға дейін күшіне енуі күтілуде.

Тарих

Берн Юрасының аумағының көп бөлігі 999 жылы Бүргендия графынан Базель епископтығына өтті. Ол Наполеон дәуірінде, 1798-1814 жылдары Францияға қосылды. 1814 жылы Вена конгресі оны Берн кантонына, жаңа Во кантонының жоғалуын өтеу ретінде берді. 1815 жылдан 1979 жылға дейін Берн Юрасы термині қазіргі Юра кантонының аумағын да қамтыды, ол 1978 жылдың 24 қыркүйегінде өткен жалпыхалықтық дауыс беру нәтижесінде бөлініп шықты. 1974 жылы өткен референдумда Берн кантонының құрамында қалу үшін бар болғаны 70 дауыспен шешім қабылданды. Бұл 1974 жылдың 16 наурызындағы вандализм актілеріне және 1975 жылдың 7 қыркүйегінде Мутьедегі «Гаре» қонақ үйіндегі қарулы қақтығысқа әкелді, ол келесі күні Берн полициясының элиталық тобы таратып жіберді. Берн кантонында қалуды қолдаған тағы екі референдум өтті, соның ішінде 1998 жылғысы бар болғаны 41 дауыспен қабылданды. 2013 жылы өткен үшінші референдумда тұрғындардың көпшілігі Бернде қалуды жөн көрді, бірақ Мутье тұрғындарының көпшілігі Юра кантонына қосылғысы келді. 2017 жылдың 18 маусымында Мутье муниципалитеті Юра кантонына қосылу үшін шамамен 51,7% дауыспен (2067 дауыс «қолдау», 1930 дауыс «қарсы») шешім қабылдады. 1815 жылдан 2009 жылға дейін оның әкімшілік орталығы Биль/Биен қаласы болды. 2010 жылдан бері Биль/Биен жеке округтің әкімшілік орталығына айналды, ал қалған Берн Юрасының әкімшілік орталығы қазір Куртеляри қаласы.

Өкілдік

Кантонның конституциясына сәйкес, Берн Атқарушы кеңесінің жеті мүшесінің бірі осы аймақтың француз тілінде сөйлейтін азаматы болуы тиіс. Берн Үлкен кеңесіндегі 160 орынның 12-сі Берн Журасына, ал тағы үш орын Бель/Бьен екі тілді округінің француз тілді тұрғындарына бөлінген.

Құрамалық

2014 жылдың 1 қаңтарында Диес, Ламбоинг және Прелес бұрынғы муниципалитеттері жаңа Plateau de Diesse муниципалитетіне бірікті, ал Плагн және Воффелин Сауге муниципалитетіне қосылды. 2015 жылдың 1 қаңтарында Пери және Ла-Хутт бұрынғы муниципалитеттері бірігіп, жаңа Пери-Ла-Хутт муниципалитетін құрды. Бевилард, Маллерей және Понтенет бұрынғы муниципалитеттері Valbirse муниципалитетін құрады. Соңында, Шателат, Монибл, Сорнетан және Субоз бірігіп, Petit Val муниципалитетін құрды.