Кіріспе

Тарихи диагнозы және жиі саяхаттау немесе серуендеуге деген құштарлықтың клиникалық емес сипаттамасы. Дромомания – басты белгісі тоқтатылмайтын серуендеуге немесе саяхаттауға ұмтылыс болатын тарихи психиатриялық диагноз. Дромомания саяхаттау фугасы деп те аталады. Клиникалық жағдай емес, бұл термин жиі саяхаттауға немесе көшпенділікке деген құштарлықты сипаттау үшін қолданылады.

Этимология

Дромомания термині грек тіліндегі [[wikt:dromos, "жүгіру" мағынасын беретін сөз бен "мания" түбірін біріктіру арқылы пайда болған. Бұл термин кейде клиникалық тұрғыдан патологиялық сипаттама ретінде, ал кейде мания терминінің өзінің алуан түрлі қолданылуын көрсететін, жағымсыз немесе медициналық мән бермейтін ерекше құлшынысты сипаттаған. 17 ғасырда "мания" термині белгілі бір қызметке немесе нысанға деген үлкен ынтаны сипаттау үшін қолданыла бастады. Кейіннен ол грек сөздеріне қосылып, ақылға сыймас құштарлықты білдіретін жұрнақ ретінде қолданылды, мысалы, гиппомания және нимфомания сөздерінде. Сонымен қатар, француз тіліндегі "manie" пайда болды, мысалы, "bibliomanie", ол ағылшын тіліне "bibliomania" деп аударылды. Ақылға сыймас емес, құлшыныс сезімі сақталды, бұл Колериджтің (1772–1843) "scribbleomania" терминін қолдануында көрінеді.

XIX ғасыр және XX ғасырдың басында

Дромомания – тарихи психиатриялық диагноз, оның басты белгісі – мақсатсыз шарлауға, саяхаттауға немесе жүруге қарсы келуге болмайтын құштарлық. Дромомания саяхаттау фугасы деп те аталады. Жан Мартин Шарко осыған ұқсас жағдайды «автоматтық амбулатория» деп сипаттады, француз тілінде бұл «амбулаторлық автоматизм» немесе «өз әрекеттерін бақыламай жүріп-тұру» деген мағынаны білдіреді.

Әлеуметтік жағдай

Дромомания – қазіргі көшпелі өмір салтын сипаттауға арналған әлеуметтік құрылымдар жиынтығының бір бөлігі, оған қоса бомж, бродяга, саяхатшы, көшпелі, вагабонд, уақытша тұратын, жорғалаушы, авантюрист, саяхатшы кіреді. Осы жиынтықта дромомания – ең жоғары дәрежеде патологиялық термин. 20 ғасырдың басында дромомания қылмыстық маниялардың бірі ретінде жіктелді, ол ешқандай себепсіз, тіпті адамның өзінің қалауына қарсы әрекет етуге қарсы тұра алмайтын күйзеліс сезімін білдіреді. Осыған ұқсас қылмыстық маниялар клептомания, пиромания және дипсомания болды. Америка түрмелер қауымдастығы осы қылмыстық манияларды психопатиялық есімдікке ие адамдардың арасында кең таралғанын айтты, олардың мақсаттары мен амбициялары болмады. Дромомания кейде босқындыққа бейімділікпен теңестірілді. Бұл тұжырым үйсіздікті реттеуге қатысты, себебі ол үйге оралу және тұрақты өмір сүру қабілетін жоғалтқан саяхатшылар туралы сеніммен байланысты. Саяхатшы-жазушы Ричард Грант дромоманияның бұзылу ретінде, көшпелі аңшы-жинаушылар дәуірінен бері адамдарда бар саяхатқа деген инстинктивті құштарлықты патологиялық тұрғыдан қарастыратын отырықшы мәдениеттермен анықталатынын айтты. Франсис Ксавьер сияқты жиі саяхаттайтын адамдар дромоманияға шалдыққан деген күдік туды.

21 ғасыр

ХХ ғасырда бұл диагноз пайдаланудан тоқтатылды. Бірақ 2000 жылдан бері Альцгеймер ауруы, деменция және делирийдің салдары ретінде дроманияны сипаттайтын мақалалар жарияланды. Дроманияны антипсихотикалық препараттармен емдеу әрекеттері жасалды.

Клиникалық емес қолдану

Жалпы алғанда, бұл термин кейде үнемі саяхаттауға және жаңа орындарды басып өтуге күшті эмоционалды тіпті физикалық қажеттілігі бар адамдарды сипаттау үшін қолданылады, көбінесе бұл олардың қалыпты отбасы, жұмыс және әлеуметтік өміріне зиян келтіреді. Кейбір авторлар қазіргі Батыс мәдениетінде жиі ұзақ қашықтыққа саяхаттаудың кең таралғаны мен мәдени құндылығын жағымсыз бағалап, гипермобильдік немесе дромания деп атайды. 1977 жылы жарық көрген кітабында мәдениет теорияшысы Пол Вирилио адамдарды болашақты қуып жете алмайтын, ақылдан безгендей тәуелділікке түсіргендігі үшін заманагөйлікті сынады, бұл жағдайды "дромания" деп сипаттады. Вирилионың қазіргі мәдениетті талдауы басқа мәдениет теорияшылары тарапынан қолдау тауып, қаржылық капитализм мен жаһандануның дамуынан кейін одан да дәл деп есептеледі.