Кіріспе

Франц Марктың суреті

Көк жылқылар немесе Die grossen blauen Pferde (Үлкен көк жылқылар) – 1911 жылы неміс суретшісі және гравюрашы Франц Марк (1880–1916) салған картина.

Өмірбаян

1911 жылы Марк «Der Blaue Reiter» («Көк атты») тобының негізін қалаушыларының бірі болды және Август Макке, Василий Кандинский сияқты неміс және орыс эмигрант суретшілерінен құралған топтың орталығында болды. Олардың туындылары неміс экспрессионизмінің дамуына зор үлес қосты.

Талдау

Бұл туынды үш жарқын көк түсті жылқыны бейнелейді, олар қызыл төбелердің алдында төмен қарай қарап тұр. Бұл картинаның ерекшелігі – оның жарқын негізгі түстері. Encyclopædia Britannica мәліметінше, "жылқылардың күшті түрде жеңілдетілген және дөңгелектелген контурлары пейзаж фонының ырғақтарында қайталанады, жануарлар мен олардың ортасын бірлігіне келтіріп, күшті және үйлесімді тұтас құрайды". Марк суреттеу үшін қолданған қисық сызықтар рухани таза жануарлар әлеміндегі "үйлесімділік, бейбітшілік және тепе-теңдік сезімін" күшейтуге арналған; туындыны тамашалау арқылы адамдар осы үйлесімділікке қосылуға мүмкіндік алады. Марк өзінің туындыларындағы түстерге эмоционалдық немесе психологиялық мағына берді: көк түс еркектік пен руханилықты білдірді, сары әйелдік қуанышты, ал қызыл – зорлық-зомбылық пен қарапайым материяның дыбысын қамтыды. Марк өзінің мансабының барысында көк түсті руханилықты бейнелеу үшін пайдаланды; оның жарқын түстерді қолдануы материалдық әлемнен аулақ болып, рухани немесе трансценденттік мәнді оятуға жасалған әрекет деп саналады. Бұл майлы бояумен салынған, кенепке жабылған картинаның өлшемдері – жақтаусыз 41,625 дюймға 71,3125 дюйм. Сурет автордың қолымен қол қойылмаған. Бұл Марк жануарларды бейнелеген алғашқы маңызды туындыларының бірі және оның жылқы портреттері сериясының ең ірілерінің бірі. Көптеген адамдар Марк жануарларды адамдардан гөрі таза және әдемі деп есептейді, сондықтан оның суреттері құдайлық немесе руханилық туралы түсініктерді көрсетеді. Швейцариялық суретші Жан Блое Нистле (1884–1942) Маркке "жануардың мәнін суретке түсіруге" шақырды. Өнер тарихшысы Габи Ла Каваның сөзіне сәйкес, Марк үшін "тақырып тудырған сезім зоологиялық дәлдіктен гөрі маңыздырақ".

Шығу тегі

1942 жылы «Көк аттар» суреті Миннеаполис, Миннесотадағы Уокер өнер орталығы Т. Б. Уокер қоры мен оның Гилберт М. Уокер еске алу қоры арқылы сатып алынды. Бұл жинаққа қосылған тұңғыш маңызды модернистік туынды болды.

Мәдениетте

Сурет американдық ақын Мэри Оливердің 2014 жылы жарық көрген, көп сатылған "Көк жылқылар" өлеңдер жинағының атауына шабыт берді.