Кіріспе

Жапон философиясындағы бес элемент – Годай (五大) – жапон буддизміндегі жер (чи), су (суи), от (ка), жел (фу) және бос (ку) элементтерінен тұрады. Оның бастауы Үнді буддизмінің Махабхута тұжырымдамасынан шыққан, жапон дәстүрі, мәдениеті және жергілікті халықтық діндерге сіңіріліп, қытай дәстүрлерінің ықпалымен таратылып, оларға әсер еткен және олармен байытылған. Қытайлық усин (wuxing) жүйесінен туындаған Гогионың жапон буддистік тұжырымдамасы, Годайдан ағаш пен металлдың функционалдық фазаларының орнына бос кеңістік пен желдің (ауаның) қалыптастырушы элементтерімен алмастырылуымен ерекшеленеді. Годай мен Горин ниндзюцу практикасында да кездеседі, мұнда бұл принциптер ниндзяның эзотерикалық ілімдерінің (нинпо миккё) маңызды бөлігіне айналды; ал Гогио теориясы дәстүрлі жапон медицинасының және экзотерикалық буддизмнің функционалдық теориясына көшті.

Элементтер

Годай – дәстүрлі жапондық элементтер мен оларды зерттеудің статикалық немесе инертті философиялық түсінігі. Төрт негізгі элемент немесе құрылыс блогы – Жер, Су, От және Жел, ал Бос кеңістік – заттық емес. Осылайша, олар адамның тікелей қақтығысқа жауабын сипаттауы мүмкін, мысалы, жекпе-жек өнеріндегі физикалық орталықпен, қадамдармен байланысты. Жапон (五輪塔) (бес, сақина тәрізді және мұнара сөздерінен) Дзен бақтарында және будда ғибадатханаларында ступалар түрінде кездеседі. Олардың бес элементті көрсететін бес бөлігі бар, бірақ бес сегментті ажырату қиын болуы мүмкін. Ең төменгі бөлігі жерге тиіп, «чи»-ді білдіреді; келесі бөлік «суй»-ді білдіреді; «ка» ортаңғы бөлікпен бейнеленеді, ал «фу» және «ку» аспанға қарай бағытталған ең жоғарғы екі бөлікпен көрсетіледі. Горинто төменнен жоғарыға қарай текшеден, шардан, пирамидадан, ай тәрізді пішіннен және лотос гүлiн еске түсіретін пішіннен тұрады. Бұл пішіндер де жоғарыда сипатталған мағыналармен байланысты. Тас шамдар немесе (灯籠), пішіні жағынан горинтоға ұқсас, негізінен будда ғибадатханалары мен зираттарға баратын жолға орталық сызыққа қойылған шағын тас мұнаралар. Тороның функциясы горинтодан өзгеше: олар буддалық рәсімдер түнде өткенде, маяк сияқты ғибадатханаға баратын жолды жарықтандыруға арналған, ал «ка»-ны бейнелейтін бөлігінде жалын болады.