Оз елiндегi Қорқақ Арыстанның Саяхаты

Кіріспе

Рут Пламли Томпсонның 1923 жылғы кітабы «Оздың қорқақ арыстаны» (1923) – Л. Франк Баум және оның ізбасарлары жазған «Оз» кітаптарының сериясынан он жетінші кітап, және Рут Пламли Томпсонның жазған үшінші кітабы. Оның суреттерін Джон Р. Нилл салған.

Сюжет

Бұл оқиға Мустафа Маджбен басталады, ол көк шашы бар, түрбан таққан шөл патшасы және арыстандарды жинаумен айналысады. Мустафа тағы бір арыстан талап етеді – оның қазірдің өзінде тоғыз мың тоғыз жүз тоқсан тоғыз жарым арыстаны бар, бірақ Маджде енді арыстан қалмаған, ал Мадж халқына Өзма, өлім жазасымен қорқытып, Мадждің шөл шекарасынан тысқары саяхаттауға тыйым салған. Дегенмен, Стамптаун циркінен (Америка Құрама Штаттарының шалғай аймақтарының бірінде) келген клоун Нотта Бит Мор және Бобби Даунс (бірақ көңілді Нотта оны Боб Ап деп атады) есімді жетім бала Маджға келіп түседі. Бұл Мустафаға Мадж емес адамды жіберіп, әйгілі Қорқақ Арыстанды Мадждегі он мыңыншы арыстан етіп әкелуге мүмкіндік береді. Ол сиқырлы сақинасын қолданып, Ноттаны және Бобты баурап, Қорқақ Арыстанды ұстау үшін ізденіс сапарына шығуға мәжбүрлейді. Осы уақытта, Изумруд қаласындағы Қорқақ Арыстан, Оз сиқыршысы берген батылдық қорының түгеліне жеткеніне сенеді (бұл туралы «Оздың ғажайып сиқыршысы» кітабында айтылған). Ұсақ-түйектерден жасалған қызықшылдағыш Patchwork Girl, Scraps (алғаш рет Баумның басқа бір кітабында таныстырылған), Арыстанды батыл адамды жеп, батылдығын қайтаруға болатынына сендіреді. Арыстан ешкімге зиян келтіруді қаламайтындықтан, бұл істі мүмкіндігінше жылдам бітіруге шешім қабылдайды және Оздағы ең батыл адамды тауып жеуге аттанады. Бірақ Қорқақ Арыстанның білмейтіні, оны Нотта Бит Мор мен Боб Ап аңдап жүр. Үшеуі кездейсоқ кездеседі. Нотта мен Боб Арыстаннан мақсатын жасырып, оны Маджға баруға көндіруді жоспарлайды. Үш саяхатшы тұзаққа түсіп, аспанда қалқып жүзетін күтпеген және бақытсыз Ун аралына жеткізіледі. Ун аралының құс басты, қауырсынды халқы толығымен «унистер» немесе теріс мінезді: достықсыз, мейірімсіз, алғыссыз және т.б. Саяхатшылар Никадудл есімді таңғажайып құспен кездеседі, ол оларға Ун аралында қалса, қауырсын өсіріп, құс сияқты жаратылыстарға айналатынын ескертеді. Олар бірлесіп, айналмалы қауырсын дөңгелектері бар ұшатын машина – флябутабуста Ун аралынан қашып құтылады. Қорқақ Арыстан, Нотта және Боб тез дос болып, бір-біріне құпия жоспарларын ашады. Қорқақ Арыстан батыл адамды жеу жоспарынан бас тартады, ал саяхатшылар тарап кетеді. Арыстан Мустафаны жібітпей, Нотта мен Бобқа қарсы сиқырлы сақинасын қолданбауы үшін Маджға барады. Нотта мен Боб көмек сұрап, Изумруд қаласына жол тартады. Қорқақ Арыстан Кранш есімді тас алыппен кездеседі, ол оған қосылады. Олар бірге Маджға жетеді, онда алып Қорқақ Арыстанды оған серік болу үшін тас мүсінге айналдырады. Бірақ Нотта, Боб, Озма және Оз сиқыршысы келіп, алыптың жасаған өзгерісін кері қайтарады. Озма Мустафаның сиқырлы сақинасын алып қояды және тәртіп орнатылады.

The story opens with Mustafa of Mudge, a turbaned desert monarch with blue whiskers, who collects lions. Mustafa demands one more lion — he already has nine thousand nine hundred and ninety nine and a half lions, but there are no more lions in Mudge, and Mudgers are forbidden by Ozma, on penalty of death, to travel beyond the desert borders of Mudge. However, when Notta Bit More, a clown from the circus in Stumptown (somewhere in the humdrum backblocks of the United States of America), and a serious minded orphan boy called Bobbie Downs (but renamed as Bob Up, by the cheerful Notta) drop into Mudge together, this seems to Mustafa to be his chance to send a non Mudge person out to bring the famous Cowardly Lion to be the ten thousandth lion in Mudge. Using a magic ring, he enchants Notta and Bob and compels them to set out on a quest to capture the Cowardly Lion. Meanwhile, in the Emerald City, the Cowardly Lion believes that he has depleted the reserve of courage imbued in him by the Wizard (as told in The Wonderful Wizard of Oz). The mischievous Patchwork Girl, Scraps (who was first introduced in an earlier Baum written title), misdirects the Lion into thinking that he can replenish his courage by eating a courageous man. Since the Lion dislikes the notion of harming anyone, he resolves to do the deed as quickly as possible, and so embarks on his quest to find, and eat, the bravest man in Oz. Unbeknownst to the Cowardly Lion, he is being hunted by Notta Bit More and Bob Up. Accidentally, the three meet each other. Concealing their objective from the lion, Notta and Bob resolve to trick him into going to Mudge. The three adventurers fall into a trap and are transported to the unexpected and unhappy Island of Un, which floats in the sky. The feathery, bird headed people of Un are all thoroughly “unish“, or negative: unfriendly, unkind, ungrateful, and so on. The travellers meet a remarkable bird called Nickadoodle who tells them that if they remain on the isle of Un, they will grow feathers and become bird like creatures themselves. Together, they escape the Island of Un in a flyaboutabus, which is a flying machine fitted with whirling feathered wheels. The Cowardly Lion, Notta, and Bob become fast friends, and reveal their secret plans to each other. The Cowardly Lion rejects his former plan to eat a brave man, and the travelers separate, the lion making his way to Mudge to appease Mustafa and prevent him from using his magic ring against Notta and Bob. Notta and Bob set out for the Emerald City to appeal to Ozma for help. The Cowardly Lion encounters Crunch, a stone giant, who joins him. Together they reach Mudge, where the giant transforms the Cowardly Lion into a stone statue to keep him company. However, Notta, Bob, Ozma, and the Wizard of Oz arrive and reverse the giant's transformation. Ozma takes away Mustafa's magic ring and order is restored.

Қабылдау

"Шарлотта обзервер" газеті кітапты "қимылға толы, қызықты және өте күлкілі" деп сипаттады. Оқиғаның бір минуты да көңілсіз өтпейді. Баумның өмірбаяушысы Кэтрин М. Роджерс кітапты көптеген басқа "Оз" кітаптарындағыдай, күшті бала кейіпкерінің болмауы үшін сынап, былай деп жазады: "Оз елінің қорқақ арыстанының басты кейіпкері – ересек клоун, ал емес сол жалпақ, бейкүнә жетім Боб Ап."