Кіріспе

DC комикс кейіпкері

Шашты адам – Л. Франк Баумның «Оз кітаптары» арқауындағы кейіпкер. Ол алғаш рет 1909 жылы «Оз еліне жол» кітабында пайда болды. Ол – мейірімді, қарт, саяхатшы, жыртық киім киген кешіккен адам. Оның өмір философиясы махаббатқа және материалдық заттарға қарсы болуға негізделген. Оның бағалы нәрсесі – Махаббат магниті. Оның ерекшелігі АҚШ-та қабылдамайды, бірақ Оз елінде құрметпен қарастырылады, онда принцесса Озма оған жібек, атлас және барқыттан жасалған әдемі киімдер ұсынады, бірақ олардың бәрі ескі жыртықтарындай шашыраңқы.

Кейіпкердің өмірбаяны

Шашты адам тамыз айының бір күні Канзастағы Дороти Гейлдің үйіне келіп, жақын маңдағы Баттерфилд қаласына қалай бару керегін сұрайды, себебі ол сол жерге жасырын түрде бармауды қалайды, өйткені он бес цент қарызын қайтаруға мәжбүр болатын адамнан қашып кеткісі келеді: "Ақша адамдарды мақтандырады және тәкаппар етеді. Мен мақтандырылғым және тәкаппар болғым келмейді". Дороти оған жол көрсетуге келіседі, бірақ қысқа уақыттан кейін екеуі жолдан адасып қалады. Шашты адам Доротиге "Махаббат магниті" деп аталатын бір құрылғысы туралы айтады, ол иесіне кездескен әркімнің сүйіспеншілігін сыйлайды. Ол бұл артефакті "Сандвич аралдарындағы эскимос" бергенін мәлімдейді. Соңында Дороти мен Шашты адам өздері белгісіз ертегілер елінде саяхаттап жатқанын түсінеді. Бірқатар оқиғалардан кейін ол Доротимен бірге Қауіпті шөлге жетеді, онда оның тапқырлығы оларды құмдардан қауіпсіз өткізеді. Оз еліне келген соң, олар саяхатының бұрыннан жоспарланғанын, Доротидің Принцесса Озманың туған күніне қатысуы үшін жасалғанын біледі. Шашты адам аңыз әлемінің сұлулығына таңғалады және онда тұрақты өмір сүруге шешім қабылдайды. Озма сұрақ қойғанда, ол Махаббат магнитін Баттерфилдтегі бір қыздан ұрлағанын, бірақ өкінуге татымайтынын айтады, себебі осылайша ол Доротимен бірге Озға саяхаттауға мүмкіндік алған. Дегенмен, ханшайымның адал қызметшісі болғысы келеді, сондықтан Озманың Махаббат магнитін Смарагд қаласына сыйға беру және қала қақпасына ілу туралы бұйрығына келіседі. "Оздың жапсырмалы қызында" Шашты адам Ожо мен оның серіктерін Манчкин еліндегі сары кірпіш жол бойындағы адам жейтін өсімдіктерден құтқару үшін келеді. "Оздың Тик-Тогында" Шашты адамның Ном королі тарапынан тұтқынға алынған ұзақ уақыттан бері жоғалған ағасы бар екені айтылады. Бұл кітаптың көп бөлігі оның және оның серіктерінің осы бауырласын құтқару және оның зұлымдығынан арылу үшін жасаған күш-жігеріне арналған. Ақырында, Шашты адам Оздан бас тартып, ағасы мен басқа серіктерімен бірге қалуға шешім қабылдайды; оны Оздан жоғалту мүмкіндігі Озманы осы серіктерге Озға кіруге рұқсат беруге көндіреді. Шашты адам сияқты, осы ағаның да есімі ашылмайды, ол жай ғана "Шашты адамның ағасы" деп аталады. Сахналық қойылымда оны Вигги деп атаған. "Оздың шалашықты адамында" Махаббат магниті тырнақ арқылы тозып, сынған, сондықтан Шашты адам оны жөндеу үшін Махаббат магнитінің жасаушысы Конджоға (кейіннен түзетілген) баруы керек. Ол жерге жету үшін "Джон Даг және Керуб" фильміндегі көптеген жерлерді аралайды. Қазіргі заманғы Оз кітабында "Оздағы патшайым Энн" (1993) авторлары Карлсон мен Гьоваг Шашты адамға жеке есім береді – Шагрик Манн.

Портретті бейнелеу

Баум өзінің алғашқы пайда болуынан бастап кітаптарында "Шарлы адамды" жиі пайдаланғанмен, ол "Оз" кино өндіріс компаниясының ешбір қойылымында да, Баумның ізбасарларының жұмыстарында да, Джек Сноудан басқа, көп көрінбеді. Фрэнк Ф. Мур 1913 жылы "Оздың Тик-Ток адамы" пьесасында Лос-Анджелес сахнасында Джеймс С. Мортонмен бірге Тик-Ток рөлін ойнады. Бұл рөл Фред Стоунның "Оз сиқыршысы" туындысындағы Қорқытқыш образымен үлгіленген, ал Мур кейін "Оздың Қорқытқышы" пьесасында Қорқытқыш рөлін ойнады. Комикстерде Шагги Мэн Эрик Шэноуэрдің "Оздың мұз патшасы" және "Оз" журналының #19 санында қысқа ғана уақытқа пайда болды.

Басқа медиада

Шашқақты адам "Оз еліне қайту" фильмінде пайда болады. Ол принцесса Озманың тәж кигізілу салтанатында фондық суретте көрінеді.