Оз сағасының 39-шы кітабы: Рэйчел Р. Косгроудың «Жасырын Аңғар» (1951) туралы. Жам есімді жігіттің Оз еліне саяхаты, үлкен желкен және қызықты оқиғалар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рейчел Р. Косгроувтың 1951 жылғы "Оздың жасырын аңғары" кітабы – Л. Франк Баум және оның ізбасарлары жазған Оз кітаптарының сериясының отыз тоғызыншы кітабы. Оны Рейчел Р. Косгроув жазды, ал суреттерін Дирк Грингуис салған.
1951 book by Rachel R. Cosgrove
The Hidden Valley of Oz (1951) is the thirty ninth in the series of Oz books created by L. Frank Baum and his successors. It was written by Rachel R. Cosgrove and illustrated by Dirk Gringhuis.
Сюжет
Джонатан Эндрю Мэнли, лақап аты Джам, Огайо штатынан шыққан бала, биологтың ұлы. Оқиғаның басында ол танымал журналдан тапқан сызбалар бойынша "жиналысқа келтірілетін желкенді" жасап жатыр. Бірақ ағаштан жасалған қаңқасын сызбаға сәйкес кеспей, керісінше, ағаш өлшемдеріне қарай желкенді үлкейтіп, өте ірі нұсқасын алады. Оның үлкендігі оны оның үстінде ұшуға шақырады; ол жүк тасу жәшігін бекітеді және әкесінің үш тәжірибелік жануарын (екі теңіз шошқасы мен ақ зертханалық тышқан) жинап алады. Күшті жел желкенді, жәшікті және жолаушыларды аспанға көтереді; Джам Оз еліне бет алады. Келесі күні желкен мен жәшік Гилликин елінің күлгін пейзажына құлайды. Джам жануарларының енді сөйлей алатынына таңғалады; теңіз шошқалары өздерін Пинни мен Гиг деп атайды, ал ақ тышқан өзін Перси деп таныстырады. Джам жергілікті тұрғындармен кездеседі, олар оған жергілікті жағдай туралы айтады. Бұл шалқап жатқан Оз аңғарында 50 фут биіктіктегі, қаһарлы Терп есімді алып билік етеді, ол қарапайым халықты өзінің жүзімдіктерінде және джем жасау фабрикасында жұмыс істеуге құл қылады. Терп Джамды ұстайды және оның атын естігенде таңғалады; алып келесі күні баланы таңғы асқа арналған бөлкелеріне жайып, жеп қоюмен қорқытады. Терп баланы және оның жануарларын өзінің сарайының ең биік мұнарасына қамап қояды. Терптің сарайының ауласында сиқырлы бөлке ағашы бар, оны қатал монстр күзетіп тұрады. Түнде Перси Джам мен достарына мұнарадан қашуға көмектеседі, қолға ұстауға ыңғайлы жүзімді қызылшасының көмегімен. Джам мен оның үй жануарлары қашады, бірақ Перси сиқырлы бөлкелердің біреуін ұрлау үшін кері қайтады. Гилликин жазығында Джам мен достарына Эквиноттар, жауыры сентаврлар қауіп төндіреді; Перси сиқырлы бөлке жеп, Эквиноттарды қорқытып жібереді және өзінің қалыпты өлшемінен он есеге дейін өседі. Жергілікті фермер мен оның әйелі түнде баспана ұсынады; Пинни мен Гиг, олар оқиғаға құштар емес, фермердің балаларының үй жануарлары ретінде фермада қалуға шешім қабылдайды. Тағы бір желкенді ұшу Джам мен Персиді Винкилер императорының қалайы сарайына, қалайы шеберханасына апарады. Сол жерде, партияға көп ұзамай Дороти Гейл, Қорқытқыш, Қорқыт арыстан және Аштық жолбарыс қосылады. Джамның әңгімесін тыңдағаннан кейін жиналған топ Терпті жеңіп, қанаған Гилликиндерді азат етуге шешім қабылдайды. Олардың Винки елінен Гилликин еліндегі жасырын аңғарға дейінгі жолы жабайы даладан өтеді; олар оны "Шырақ" деп атайды. Олар Кітап қаласына кіреді, онда жау патшасы мен оның патшалық соты оларды кітаптарға басып қоюға үкімдейді. Перси түнде саяхатшыларды кітап сөресі түрмесінен шығарып салады. Алдында оларды қар адамдары мекендеген Айстаун қаласында тағы бір қиындық күтіп тұр. Иглу түрмесінен қашу үшін Қорқытқыш өзінің толықтырғышын от жағу үшін ерікті түрде береді. Саяхатшылар қайтадан толтырылған Қорқытқышпен бірге ақырында Гилликин өлкесіндегі жасырын аңғарға жетеді. Персидің сиқырлы бөлкемен болған тәжірибелері олардың Терпке өзінің алып өлшемін сақтау үшін бөлкелерді тұрақты түрде жеткізу керектігін түсінуге көмектеседі. Жергілікті халықтың көмегімен Джам мен компания Терпті өзінің қасарынан алыстатып, күзетші жыртқышқа гипноз жасайды. Қалайы шебер сиқырлы ағашқа шабу жасап, оны өлтіреді. Терп джем фабрикасының түтін құбырына қамалып, қалыпты өлшеміне дейін кішірейеді. Топ Смарагд қаласына сапар шегеді, онда Джамды батыр ретінде қарсы алады. Мерекелік банкетке қатысқаннан кейін Озма мен Сиқыршы баланы тағы да Огайоға жібереді. Перси Озда қалады және Сиқыршыны оны өзінің үлкен өлшеміне тұрақты түрде баулу үшін көндіреді.
Jonathan Andrew Manley, nicknamed Jam, is a boy from Ohio, the son of a biologist. At the start of the story, he is building a "collapsible kite" from plans he found in a popular magazine. Rather than cutting the pieces of his wooden frame to match the plans, however, he scales up the kite to match the size of his wood, yielding an extra large result. The size of the thing inspires him to try to fly on it; he attaches a shipping crate, and gathers up three of his father's experimental animals (two guinea pigs and a white laboratory rat). A strong gust of wind lifts kite, crate, and passengers into the sky; Jam is on his way to the Land of Oz. Kite and crate thump down the next day, in the purple landscape of the Gillikin Country. Jam is amazed to find that his animals can now talk; the guinea pigs call themselves Pinny and Gig, while the white rat introduces himself as Percy. Jam meets some of the inhabitants, who inform him of local conditions. This remote valley of Oz is dominated by a wrathful 50 ft. giant called Terp the Terrible, who enslaves the common people to work in his vineyards and his jam making factory. Terp captures Jam, and is struck by his name; the giant threatens to spread the boy on his breakfast muffins the next day, and eat him. Terp imprisons the boy and his animals in the highest tower of his castle. The courtyard of Terp's castle contains a magic muffin tree, guarded by a fierce monster. In the night, Percy is able to help Jam and friends escape the tower, with the aid of a handy grapevine. Jam and his pets flee, though Percy doubles back to steal one of the magic muffins. On the Gillikin plains, Jam and friends are menaced by the Equinots, hostile centaurs; Percy frightens away the Equinots when he eats some of the magic muffin, and grows to ten times his normal size. A local farmer and his wife provide shelter for the night; Pinny and Gig, who have little taste for adventure, decide to stay at the farm as pets of the farmer's children. Another kite flight takes Jam and Percy to the tin castle of the Emperor of the Winkies, the Tin Woodman. There, the party is soon joined by Dorothy Gale, the Scarecrow, the Cowardly Lion, and the Hungry Tiger. After hearing Jam's tale, the assembled party decide to defeat Terp and free the oppressed Gillikins. Their path from the Winkie Country to the Hidden Valley in Gillikin Country leads through a wilderness; a commotion in the jungle brings them a new friend on their quest in the form of the Leopard with the Changeable Spots who is an outcast to his fellow leopards. They nickname him "Spots". They enter Bookville, where a hostile King and his royal court condemn them to be pressed into books. Percy gnaws the travelers a way out of their bookshelf prison during the night. Another disagreeable adventure awaits them in Icetown which is inhabited by snowmen. To escape an igloo prison, the Scarecrow volunteers his stuffing as kindling for a fire. The travelers, with a re stuffed Scarecrow, eventually reach the Hidden Valley in Gillikin Country. Percy's shrinking and growing experiences with the magic muffin have made them realize that Terp needs a steady supply of muffins to maintain his giant stature. Jam and company, with local collaboration, lure Terp away from his castle and hypnotize the guardian beast into harmlessness. The Tin Man chops down the magic tree, killing it. Terp is trapped in the smokestack of the jam factory until he shrinks to his normal size. The party travel to the Emerald City, where Jam is welcomed as a hero. After a celebratory banquet, Ozma and the Wizard send the boy home to Ohio once more. Percy remains in Oz and convinces the Wizard to enchant him into his large size permanently.
Даму
Косгроу бастапқыда Джемді Озға зымыранмен саяхаттауға ниеттенген, бірақ баспагерлер оған «Оздың сары салт атты рыцарі» кітабында мұндай оқиға болғанын хабарлады. Түзетулер енгізілген бірінші тараудың авторы – Reilly & Lee компаниясының бас редакторларының бірі Фрэнсис Джозеф О’Доннелл деп саналады. Косгроувтың бастапқы нұсқасы оның өлімінен кейін «Оз тарихы» журналында жарияланды. Кейін ол «Сырмалы аңғар» романын қалай жазғанын және өңдегенін, сондай-ақ «Reilly & Lee» компаниясының қызметкерлерімен қалай жұмыс істегенін айтып берді. Оның мақаласы The Baum Bugle журналында жарияланды, ал кейіннен «Сырмалы аңғар» кітабының 1991 жылғы басылымына қосымша ретінде енгізілді. Ол осы мақалада редакторлардың Джемнің «Golly» және Персидің «Kiddo» сөздерін қосып жібергенін, алғашқыда оған екеуі де ұнамағанын атап өтті. Косгроув зертханалық жұмыстағы тәжірибесіне сүйене отырып, ақ тышқан Персиді жасады; ол зертханалық тышқандарды «қызықты» және «ақылды» деп есептейтін. Перси өзін «жеке тұлғалы бала» деп атайды, ол экстраверт, классикалық американдық ақылды жігіт; ол баршаны «бала» деп шақырады. Косгроув бұл кейіпкерді өте ұнатып, оны екінші Оз кітабында – «Оздың зұлым сиқыршысы» романында, сондай-ақ «Перси мен қысқаша Вайолет» атты әңгімесінде де пайдаланды. Косгроув «Оздағы дақтар» әңгімесінде де Леопардты қолданды. Косгроув бірінші Оз кітабын аяқтағаннан кейін көп ұзамай екінші Оз кітабына жұмыс істей бастады; бірақ 1950 жылдары Оз кітаптарының сатылымы төмен болғандықтан Reilly & Lee одан бас тартты. Бұл туынды соңынан, қырық жыл өткен соң «Оздың зұлым сиқыршысы» деген атпен жарық көрді.
Cosgrove originally intended to have Jam travel to Oz by rocket, but the publishers informed her that that had already been done in The Yellow Knight of Oz. The revised first chapter is believed to be the work of Francis Joseph O'Donnell, one of Reilly & Lee's main editors. Cosgrove's original opening was published posthumously in an issue of Oz story Magazine. She later gave an account of how she wrote and revised Hidden Valley and worked with the personnel at Reilly & Lee. Her article appeared in The Baum Bugle, and was later included as an Afterword in the 1991 edition of Hidden Valley. Among the trivia she remarked on in this article was that the editors had added in Jam's catchphrase "Golly" and Percy's catchphrase "Kiddo," both of which she initially disliked. Cosgrove created Percy the white rat based on her experience in laboratory work; she considered lab rats "fascinating" and "clever." Percy, who calls himself "the personality kid," is an extrovert, a classic American wise guy; he calls everyone "kiddo." Cosgrove liked the character enough to use him again, in her second Oz book, The Wicked Witch of Oz, and in a short story, "Percy and the Shrinking Violet." Cosgrove used the Leopard again in her story "Spots in Oz." Cogrove began work on a second Oz book soon after finishing the first; but Reilly & Lee declined it, due to low sales for Oz books in the 1950s. The work would finally appear in print forty years later as The Wicked Witch of Oz.
Қабылдау
Баумның өмірбаясын жазған Кэтрин М. Роджерс бұл кітаптың "[Рут Пламли] Томпсонның әзіл-қалжыңын және ойлап табу қабілетін" қайта жаңғыртатынын айтады. Дэвид Л. Грин мен Дик Мартин "Жасырын аңғар Нилл немесе Сноудың еңбектерінен гөрі Рут Пламли Томпсонның классикалық туындыларына жақын" деген пікірде.
Baum biographer Katharine M. Rogers says that this book "recaptures the humor and inventiveness of [Ruth Plumly] Thompson." David L. Greene and Dick Martin agree that "The Hidden Valley is closer to vintage Ruth Plumly Thompson than to anything by Neill or Snow."