Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылы Джон Р. Ниллдің "Оздың ғажайып қаласы" (1940) кітабы – Л. Франк Баум және оның ізбасарлары жазған Оз кітаптарының отыз төртіншісі, ал Джон Р. Нилл жеке жазып, суреттеген алғашқы кітап.
1940 book by John R. Neill
The Wonder City of Oz (1940) is the thirty fourth in the series of Oz books created by L. Frank Baum and his successors, and the first written and illustrated solely by John R. Neill.
Түсі
"Оздың ғажайып қаласы" кітабымен Нилл кейінірек жазған кітаптарында да сақталған стильдік өзгеріс енгізді. Нейлдің Оз кітаптары "көп қиялды, бірақ қиял еркіндіксіз; әрбір кітапта бірнеше кітапқа жететіндей идеялар бар". Нейлдің Смарагд қаласында көкжайлар мен жанармай құю станциялары бар. Көбінесе жансыз нәрселер тірідей әрекет етеді: үйлер сөйлейді және төбелес жасайды, аяқ киім ән шырқайды (тілдері бар), сағаттар қозғалады.
With The Wonder City of Oz, Neill introduced a change in tone that continued through his subsequent books. Neill's Oz books "are highly imaginative, but the imagination is undisciplined; each book, in fact, has enough ideas to fill several." Neill's Emerald City has skyscrapers and gas stations. Normally inanimate objects act alive: houses talk and fight, shoes sing (they have tongues), and clocks run.
Сюжеті
Джени Жамп Сико Помпус (көрінетіндей, «психопомп» сөзінің ойын-қалжыңы) есімді лепреконды тұтқынға алады және оны периге айналдыруға мәжбүрлейді; бірақ ол қашып кетпес бұрын жұмыстың жартысын ғана бітіреді. Содан кейін Джени өзінің жартылай перилік қабілеттерін пайдаланып Озға секіріп өтеді. Ол парад кезінде принцесса Озманың каретасына түседі және өзінің патшайым болу ниетін дереу білдіреді. Джени батыл және жарылқау мінез көрсетеді; ол ашуланғанда аузынан от шығарады. Дегенмен, ол да кәсіпкер және тапқыр; ол көп ұзамай сәнді өзгертетін сиқырлы есікшесі бар (есікше стильдерді өзгертеді) стильді дүкен ашады. Джени тоғыз баласы бар Мунчкин ұлы, Номбер Найнды (он төрт баланың тоғызыншысы) жартылай асырайды, ол оның күшті тұлғасымен басылып, оған құл сияқты қарайды. Дженидің бұзылғыш табиғаты тез байқалады. Жауап ретінде Сиқыршы оның перилік қабілеттерін жойып, оны жасартып бастайды. Дженидің жақсы жақтары да бар: ол Смарагд қаласын шоколадты сарбаздар әскерінің басып алуынан сақтайды. Бірақ оның амбициясы оны Оз елінің билеушісі болу үшін Озмаға қарсы Оз сайлауына қатысуға итермелейді. Озма кез келген әділ сайлауда үлкен артықшылықпен жеңіске жететіні анық, бірақ Смарагд қаласында үлкен артықшылыққа жету өте қауіпті. Профессор Угглбаг одан да кездейсоқ таңдау жасап, азаматтарды дауыстарын анықтау үшін таразыға тартады. Оз сайлауының нәтижесі тең болады, Озма мен Джени Жампқа берілген дауыс саны бірдей. Дауыс беруді күтіп тұрған бір ғана адам бар: ол – лепрекон Сико Помпус. Ол Джениге өзінің досы екенін айтады, содан кейін Озма үшін шешуші дауыс беру үшін алға қадам басады. Ол мұны Дженидің игілігі үшін, «жауапкершіліктің ауырлығынан» құтқару үшін жасағанын мәлімдейді. Джени бұл нәтижеге қатты ашуланып, қалада хаос тудырады: жолбарыстарды жолбарыс гүлдерінен, бұқаларды қамыстан, арыстандарды арыстанбас гүлдерінен босатып, көшелерде шабуылдайды. Сиқыршы мәселені өзінің сиқырымен шешеді: ол Дженидің ашуын, қызғанышын және амбициясын шығарып алады, осы кемшіліктер енді оны мазаламайды. Ол осы кемшіліктерді Номбер Найн, Дороти және басқа жиналған достарына көрінетіндей етеді: ашу – қара былбыр, қызғаныш – жасыл жылан, ал амбиция – семіз қызыл бақа. Джени өзгергеніне қуанып: «Қандай керемет сезініс!» дейді. Озма мен Глинда Джениді Оз герцогинясы етеді, енді ол жас және алаңсыз, Номбер Найнға лайықты серік болады. Соңында Дженидің лепрекон әкесі оған оның перилік сыйлықтарын сыртқы және материалдық нысандар түрінде қайтарады: «бір көзі үшін азу тісінен жасалған көзілдірік», перилік көруді қамтамасыз етеді, және бір жұп қызғылт қолғап, «сол аяғына алтын пантоф және басқа перилік күштерін іске қосатын» қызыл гүлдің құлаққаптары «қажет болған кезде».
Jenny Jump captures a leprechaun named Siko Pompus (apparently a pun on "psychopomp") and forces him to make her into a fairy; but he only does half the job before escaping. Jenny then jumps to Oz using her half fairy gifts. She lands in the carriage of Princess Ozma during a parade — and quickly expresses her desire to be a queen herself. Jenny displays a bold and tempestuous nature; when she loses her temper she spits flames from her mouth. Yet she is also enterprising and resourceful; she soon sets up a Style Shop with a magic turnstile which gives fashion makeovers (the turnstile turns styles). Jenny half adopts a Munchkin boy called Number Nine (he's the ninth of fourteen children) who is overwhelmed by the force of her personality, and she treats him like a slave. Jenny's disruptive nature quickly becomes apparent. In response, the Wizard removes her fairy abilities and starts making her younger. Jenny has her good points too: she saves the Emerald City from conquest by an army of chocolate soldiers. Yet her ambition lures her into running against Ozma in an Ozlection to become ruler of the Land of Oz. It is clear that Ozma will win any fair election by a landslide — but a landslide is a terribly dangerous thing to have in the Emerald City. So Prof. Wogglebug cooks up a more random choice, in which citizens are weighed on scales to determine their votes. In the end, the Ozlection is exactly a tie, with a precisely equal number of votes cast for Ozma and for Jenny Jump. Only one person has yet to vote: the leprechaun Siko Pompus. He assures Jenny that he is her friend, and then he steps forward to cast the deciding vote for Ozma. He claims it's for Jenny's own good, to save her "a heap of responsibility." Jenny is so irate at this outcome that she causes chaos in the city: she releases the tigers from tiger lilies, the bulls from bullrushes, the lions from dandy lions, etc., to rampage through the streets. The Wizard resolves matters with his magic: he extracts Jenny's bad temper, envy, and ambition, so that these faults no longer plague her. He makes these faults visible for Number Nine, Dorothy, and other assembled friends: bad temper is a black wasp, envy is a green snake, and ambition is a fat red toad. Jenny is delighted with the change in her by quoting "How grand I feel!" Ozma and Glinda make Jenny a Duchess of Oz and she is now young and carefree enough to be a fitting companion for Number Nine. Finally, Jenny's leprechaun godfather gives her back her fairy gifts, in externalized and material forms: "an ivory handled eyeglass for one eye" that provides fairy sight, and a pair of rose colored gloves, "a golden slipper for her left foot, and a pair of thistle down earmuffs" that enable her other fairy powers, whenever she needs them.
Редакциялық араласу
Озлекция сюжеті, аяқ киімдері дауысқа саналатын сценарийімен, Нилл емес, оның кітап нұсқасының кейбір бөліктерінің толық еместігін анықтаған анонимді редактор жазған. Осы сюжеттік желідегі ешбір оқиға Нилл суреттемеген. Баумның өмірбаянын жазған Кэтрин М. Роджерс осы сюжеттік желіні Ниллдің кітаптарындағы ықпалсыз жағдайлардың нақты мысалы деп көрсетеді.
The Ozlection storyline, with its shoes as votes scenario, was not written by Neill but by an anonymous editor who found portions of Neill's version of the book inadequate. None of the incidents in this plot thread are illustrated by Neill. Baum biographer Katharine M. Rogers points out this storyline as a particular example of the unbelievable situations in Neill's books.
География
Кітапқа арналған алғы сөзүндө Нилл өзінің отбасымен Нью-Джерси штатының Фландр қаласында тұратынын, ал "Шули тауларының үстінде және Дженни Джамп таулары біздің тікелей жанымыздағы нағыз таулар" екенін айтады. Ол оларды "перилердің жасырынуына өте қолайлы керемет таулар" деп сипаттайды. Нилл көрсеткендей, Дженни Джамп тауы – Нью-Джерсидің солтүстік-батысындағы Дженни Джамп мемлекеттік орман қорығында орналасқан нағыз жер.
In a prefatory note addressed to the book's child readers, Neill states that he and his family live in Flanders, New Jersey, which he describes as "on top of the Schooley Mountains and the Jenny Jump Mountains are really truly mountains right next to us." He characterizes them as "wonderful mountains for fairies to hide in." As Neill indicates, Jenny Jump Mountain is a real place, located in northwestern New Jersey in the Jenny Jump State Forest.