Кіріспе

Жаңа ғашық болғанда сезілетін күйзелістік эйфория жағдайы

Ғашықтыққа түсу – жаңа ғашық болғанда пайда болатын психикалық және физикалық белгілерді бастан өткеруді білдіреді: "Ғашықтыққа түсу – махаббаттың эмоциясымен жүрегіңе тиюі". Бұрын ғашықтық романтикалық махаббатпен байланысты болатын күрт өзгерістердің салдарынан туындайтын қысқа мерзімді психикалық ауру ретінде қарастырылған. Алайда, гуморальдық модель тасталғаннан бері және қазіргі заманғы ғылыми психиатрияның дамуымен бұл көзқарас қолдауын жойды.

Метафоралар

Бұл ұғым ғашықтыққа түсудің жылдамдығы мен қарқындылығын жеткізуге тырысатын метафоралар жиынтығымен байланысты, оны құлау немесе соққыға ұшыраудың физикалық процесі ретінде бейнелейді. Балама ретінде, ғашықтық көбінесе Купидон жебесімен байланысты сипатталады. «Тристрам Шанди» сияқты басқа көздер бұл процесті мылтықпен атылғандай деп сипаттайды: «Мен миссис Уадманға ғашықпын», – деді менің ағайым Тоби. «Ол мұнда доп қалдырды», – деп қосты ағайым Тоби, кеудесіне нұсқап.

Психоанализ

ХХ ғасырда махаббатқа байланысты ауру психоанализ арқылы қайта қарастырылды. 1915 жылы Фрейд риторикалық сұрақ қойды: "Ғашықтық деп білетініміз – ауру мен ақылсыздық, иллюзия, сүйген адамның нағыз қандай екенін көре алмау емес пе?". Жарты ғасырдан кейін, 1971 жылы Ханс Лоевальд осы тақырыпты қайта көтеріп, талдау процесін "ғашықтық күйде қайта оянып, жаңадан туған құштарлықтар мен қақтығыстарға" теңеді. Ол, әдеттегі өмірлік тәртіп, эмоционалдық атмосфера және мінез-құлық тұрғысынан алғанда, бұл жағдай ауру сияқты сезіледі, өзінің ләззаты мен азабымен бірге.

Сын

Кейбіреулер Фрэнк Таллистің махаббатты психикалық ауру ретінде қарастыру қажет деген негізгі тезисімен келіспесе де, махаббатқа берілудің кейбір жағдайларда және шектен шыққанда адамды әдесіздікке жетелетінімен келіседі. Дегенмен, олар "бұзылған махаббатты" байланыс теориясы арқылы түсінуге болады деп санайды.

Әдеби үлгілер

Ромео кейіпкері махаббатқа құмар жастың архетипіне сай келеді, тіпті ол Купидонның өзінің жарқын бейнесіне айналды. "Possession" романында басты кейіпкердің бұрынғы әйелі жаңа сүйіктісіне Роберт Грейвстің сөздерін цитаталайды: "О, махаббат, мүмкіндігің болғанда алма жеп күш ал", бұл Сүлейменнің әнінен алынған: "Маған алмамен дем беріңіз, себебі махаббатқа тойып қалдым".