Кіріспе

HSwMS Gotland швед крейсері — 1930 жылдары Швеция Корольдік Әскери-теңіз күштері үшін салынған авиациялық крейсер. 1934 жылы құрылысы аяқталған ол Жағалау флотына қарасты болды және 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін шетел суларында теңізші курсанттарын даярлау кемесі ретінде де қызмет етті. Соғыс кезінде кеме бейтараптық күзетулерін жүргізіп, оқу кемесі ретінде қызметін жалғастырды. 1943–1944 жылдары «Готланд» әуе шабуылына қарсы крейсерге түрлендірілді, себебі оның ұшақтары ескірген және жаңаларын сатып алу мүмкін болмады. 1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін, ол толыққанды оқу кемесіне айналып, курсанттармен бірге ұзақ шетелдік сапарларды қайта бастады. 1953–1954 жылдары кеме истребительдерді басқару кемесіне түрлендірілді. «Готланд» 1955–1956 жылдары соңғы оқу сапарына шықты және сол жылдың соңында резервке жіберілді. 1960 жылы теңіз күштерінің тізімінен шығарылып, 1962 жылы металл тескісіне сатылды.

Негізгі мәліметтер мен сипаттама

1925 жылы Швеция Корольдік Әскери-теңіз күштері болашақта Әскери-теңіз күштеріне қажет кемелердің түрлерін бағалау үшін комиссия құрды. Комиссия 1926 жылдың желтоқсанында өз қорытындысын жариялады, онда он екі ұшаққа арналған ангарда алты зеңбірекпен қаруланған гидросамолет тасымалдаушы кеме болды. Готландтың жалпы ұзындығы – [ұзындық мәні], ені – [енінің мәні], сусыру тереңдігі – [тереңдік мәні] болды. Кеме стандартты жүктемеде [стандартты жүктеме мәні] тонна, ал толық жүктемеде [толық жүктеме мәні] тонна сусырды. Кеменің күштік қондырғысы бірліктерге орналастырылды, сондықтан бір торпеданың тиюі кемені тоқтатып тастауға мүмкіндік берді, бірақ артқы қазандық бөлімі мен оған жататын машина бөлімі арасындағы негізгі оқ-дәрі қоймасының орналасуы қиындықтар тудырды. Төрт Penhoët қазандығы бір пропеллер білігін қозғалтатын екі де Лаваль тісті бу турбинасына [қысым мәні] қысыммен бу жіберді. Қозғалтқыштардың жалпы қуаты [қуат мәні] болды, бұл оған [жылдамдық мәні] жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді. 1934 жылдың 14 қыркүйегінде өткен теңіз сынақтарында кеме [жылдамдық мәні] жылдамдыққа жетті. Готланд [жанармай мөлшері мәні] тонна дизель отынын тасыды, бұл оған [жылдамдық мәні] жылдамдықпен [қашықтық мәні] тең қашықтыққа жүруге мүмкіндік берді. Кеменің экипажы 467 офицер мен сарбаздан тұрды.

Қару-жарақ

Крейсердің негізгі батареясы алты 55 калибрлі, Бофорс 152 мм М/30 зеңбірегінен тұрды. Олардың төртеуі екі екі зеңбірек мұнарасына орнатылған, олардың әрқайсысы үстіңгі құрылыстың алдыңғы және артқы бөлігінде орналасқан; әрбір мұнараның ең жоғары көтерілу бұрышы 60 градусқа жететін, бұл оған әуе шабуылына қарсы жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Қалған екі зеңбірек алдыңғы үстіңгі құрылыстың бұрыштарында орналасқан, олардың ең жоғары көтерілу бұрышы 30 градусқа жететін. Зеңбіректердің атыс жылдамдығы минутына алты оқ құрады. Олар оқ-дәрілерді түйіршік жылдамдығымен атып, мұнаралық зеңбіректерге ең жоғары ұшу қашықтығын, ал бекіністі зеңбіректерге ұшу қашықтығын берді. Зеңбіректерге бағыт беру үшін көпірдің шатырындағы және артқы мұнарадағы екі қашықтық өлшегіштен мәліметтер жиналды. Әуе шабуылына қарсы қорғаныс төрт 60 калибрлі, Бофорс М/26 немесе М/28 зениттік зеңбірегімен қамтамасыз етілді. Екі жеке зеңбірек түтіктердің арасында орналасқан, ал екі зеңбірек мұнарасы артқы 152 мм мұнараның үстінен орнатылған. Кемеде сондай-ақ 64 калибрлі төрт Бофорс М/32 зениттік зеңбірегі болды, олар 850 м/с жылдамдықпен оқ-дәрілерді атып, тиімді ұшу қашықтығына ие болды. Екі қашықтық өлшегіш, алдыңғы үстіңгі құрылыстың әр жағында орналасқан, зениттік зеңбіректерге деректерді ұсынды. Готланд кемесі екі үштік айналмалы 533 мм торпеда түтігімен, артқы түтікке жақын орналасқан, жабдықталған. Сонымен қатар, кемеге 80–100 мина орнатуға арналған рельстер орнатылған, олардың мөлшеріне байланысты. Ұшақтардың жаман ауа-райы кезінде толқындардан зақымдануы анықталды. Ұшақ палубасы ұшақтарды "Хайнкель" пневматикалық катапультіне жылжыту үшін сегіз электрлік арабамен жабдықталған. Құрылғы жиналғанда ұзындығы шамалы болды, бірақ қолданылғанда ұзартылды. Ол екі минут сайын бір "Оспрей" ұшағын ұшыра алатын. Ұшақтар кеменің кормасында орналасқан кран арқылы көтерілді.

Өзгерістер

1936–1937 жылдары алдыңғы басты мұнараның шатырында 25 мм М/32 зениттік пулеметінің екі стволды орнатылысы орнатылды. 1943 жылға қарай «Оспрей» кемелері тозығы жетті, ал Швеция заманауи кемелерді жобалап, құрастыруға шамасы келмеді. Сонымен қатар, «Оспрейлер» 1930 жылдардың басында жобаланғаннан бері авиацияның өнімділігі күрт жақсарды және құрлықтағы ұшақтар енді бүкіл Балтық теңізін оңай басып өте алатын болды. Сондықтан 1943–1944 жылдары «Готланд» зениттік крейсерге айналдырылды. Бұл катапультті, ұшақтарды күтіп-ұстау жабдықтары мен кранды алып тастауды білдірді; ұшақ палубасы катапульттің бұрынғы орнына дейін алға қарай кеңейтілді. Бұрынғы ұшақ палубасына 56 калибрлі М/36 зениттік пулеметтеріне арналған төрт екі стволды орнатылыс орнатылды. Екі алдыңғы орнатылыс бортында, ал екі артқы орнатылыс орталық сызықта орналастырылды. 40 мм пулеметтер мен артқы 152 мм мұнараның арасында 70 калибрлі М40 зениттік пулеметтеріне арналған екі екі стволды орнатылыс орналастырылды, сондай-ақ әрбір бортында орналастырылды. 1953–1954 жылдары «Готланд» британдық 293 үлгісіндегі ерте ескерту радарымен жабдықталды және ұшақтарды басқару кемесі ретінде қайта жабдықталды, соның нәтижесінде мобильді ұшақтарды басқару орталығы болды. Оның зениттік қару-жарағы жаңартылды, өйткені барлық 75 мм, 25 мм және 20 мм пулеметтері, алдыңғы мұнарадағы екі стволды M32 орнатылысынан басқа алынып тасталды, олардың орнына бес 70 калибрлі 40 мм M48 пулеметі орнатылды. Қолданыстағы M36 40 мм пулеметтері де M48 үлгілерімен ауыстырылды. Жеңіл зениттік пулеметтерді басқару үшін бірнеше британдық 262 үлгісіндегі артиллериялық радарлар қосылды. Қосымша салмақты өтеу үшін казематты 152 мм пулеметтері мен 4 метрлік қашықтық өлшегіштер алынып тасталды. Кемеге сондай-ақ британдық 144 үлгісіндегі гидролокациялық жүйе (ASDIC) орнатылды. Бұл өзгерістер экипаждың санын 401 офицер мен сарбазға дейін азайтты. Кеме сол жылдың соңында Гетеборгтағы кеме құрылысы кешенінде салынды, 1933 жылдың 14 қыркүйегінде суға түсірілді және 1934 жылдың 5 желтоқсанында қолданысқа берілді. Одан кейін ол Жағалау флотының барлау эскадрильясының флагманы болды. «Готланд» 1935 жылдан бастап суық айларда кадеттерді оқыту кемесі ретінде қызмет ете бастады, бірақ жыл бойы Жағалау флотында қызметін жалғастырды. «Готланд» соғыс кезінде бейтараптық патрульдерін жүргізе отырып, Жағалау флотында қызметін жалғастырды және кадеттерді оқытуды жалғастырды. 1941 жылдың мамыр айында «Готландтың» «Оспрейлерінің» бірі Дания мен Норвегия арасындағы Каттегаттан шыққанда Германияның «Бисмарк» және «Принц Эйген» крейсерлерін оқ ату жаттығулары кезінде көріп қалды. Бұл туралы Швеция Корольдік Әскери-теңіз күштерінің штабына хабарланды. Бұл есеп Стокгольмдегі британдық әскери атташесіне жеткізілді, ол оны британдық Әскери-теңіз министрлігіне жіберді, бұл Дания бұғазы шайқасын және соғыс кемесін қууды бастады. 1943 жылдың соңынан 1944 жылдың сәуіріне дейін «Готланд» зениттік крейсерге айналдырылды. Соғыстан кейін кеме Әскери-теңіз мектебінің флагманы болып қызмет етті және суық айларда кадеттер круиздерін қайта бастады. Соғысқа дейінгі бағыттарға қоса, ол Жерорта теңізіндегі, Британдық Кениядағы, Оңтүстік Африка мен Солтүстік Америкадағы түрлі порттарды да басып өтті. «Жоңғыш» және «Готланд» 1947 жылдың 29 сәуірінен 11 маусымына дейін Франция мен Ұлыбританияға сапар жасады, онда олар Л’Авр, Лайм-Бей, Торкуэй, Глазго және Обанда болды. Кеме сондай-ақ 1949–1952 жылдары жыл сайынғы Нордикалық теңіз кадеттерінің кездесуіне кадеттерді тасымалдады, онда олар мина тазартушылармен бірге жаттығулар жасады. Соңғы жылы «Готландқа» эсминец қосылды. Крейсер және эсминецтер 1953 жылдың 24 мамырынан 12 маусымына дейін Норвегияның Тонсберг қаласына және Бельгияның Антверпен қаласына мина тазартушылар тобын сүйемелдеді. «Готланд» 1960 жылдың 1 шілдесінде теңіз тізімінен шығарылды. «Готланд» 1962 жылдың 1 сәуірінде металл тескісіне сатылды және келесі жылы Швецияның Истад қаласында бөлшектелді.