Кіріспе

Македония – ежелгі Римнің провинциясы, бұрынғы Антигонидтік Македония патшалығының аумағын қамтитын, Рим Республикасы б.з.д. 168 жылы үшінші Македония соғысының аяқталуымен бағындырған аймақ. Провинция б.з.д. 146 жылы римдік генерал Квинт Цецилий Метеллдің төртінші Македония соғысында Македонияның соңғы, өзін-өзі патша деп жариялаған Андрискені жеңгеннен кейін құрылды. Провинцияға бұрынғы Македония патшалығымен бірге Эпир, Фессалия, Иллирия, Пеония және Фракияның бір бөлігі де кірді. Республика кезеңінде провинцияның үлкен әскери маңызы болды, себебі ол Эгей аймағын солтүстіктен болатын шабуылдардан қорғайтын басты бекініс еді. Рим мен Шығыс Жерорта теңізіндегі иеліктері арасындағы құрлықтағы негізгі байланыс қызметін атқаратын Виа Эгнатия жолы провинция арқылы батыстан шығысқа қарай өтіп, үлкен стратегиялық маңызға ие болды. Осы кезеңде солтүстіктегі дардандар мен скордискілерге, ал шығыстағы фракиялықтарға қарсы науқандар үнемі жүріп тұрды. Біздің заманымыздан бұрынғы бірінші ғасырда провинцияның шегі Дунайға дейін жетті. Македония Республиканың соңындағы азаматтық соғыстардың бірнеше маңызды оқиғаларының орталығы болды, соның ішінде Фарсалус және Филиппи шайқастары осы аймақта болды. Екінші Триумвират кезінде ол Марк Антонийдің билік аймағына кірді. Осы кезеңде Македонияда бірнеше маңызды римдік әскери колониялары құрылды. 30 жылы Актиум шайқасынан кейін провинция Августтың бақылауына өткеннен кейін, солтүстік бөліктері Мезия, Далмация және Паннония провинцияларына бөлінді. Осының салдарынан провинция Дунай шекарасын қорғаудағы әскери рөлінің көп бөлігін жоғалтты, бірақ ол әскери күштермен қамтамасыз ету және жабдықтау үшін маңыздылығын сақтап қалды. 15 жылға дейін және 44 жылдан кейін Македония проконсул басқаратын сенаторлық провинция болды. Империялық кезеңде Македония өркендеген аймаққа айналды, онда Салоника және Филиппи сияқты бірнеше гүлденген қалалар орналасқан. Бұл қалалар Рим империясының басқа қалалары сияқты ұйымдастырылды және көбінесе өздерін-өздері басқарды. Грек тілі аймақтың басты тілі болды, бірақ латын тілі ресми мақсаттар үшін және римдік колонияларында қолданылды. Біздің заманымыздың бірінші ғасырының ортасында провинцияда үлкен христиан қауымдастықтары пайда болды. Кейінгі антик кезеңде провинция бірнеше кішірек бөліктерге бөлінді, бірақ ескі провинциялық астана Салоника Балқан аймағының өңірлік орталығына айналды және Лицинийдің тұсында қысқа мерзімге империялық астана болды. Провинциялық жүйе біртіндеп жойылды және жетінші ғасырдың ортасында тематикалық жүйемен толығымен алмастырылды, бірақ аймақ XIV ғасырдың соңына дейін Шығыс Рим империясының құрамында болды.

Македония соғыстары

Римдіктер б.з.б. III ғасырдың басында Македония патшалығымен үш соғыста қақтығысты. Үшінші Македония соғысында Персейді жеңгеннен кейін Рим Македония монархиясын жойып, Македонияны төрт клиенттік республикаға бөлді – Амфиполис, Салоника, Пелла және Пелагония қалаларында орталықтары бар республикалар федеративтік лиганың құрамына кірді. Нюмизматикалық деректер осы кезде Рома культінің енгізілгенін көрсетеді, ол Амфиполис, Пелла және Салоника монеталарында бейнеленген. Тесалия Екінші Македония соғысынан кейін Македония монархиясынан бөлініп, б.з.б. 194 жылы римдіктердің рұқсатымен жеке Тессалия лигасы құрылды, оның қамқоршы құдайлары Зевс Элевтерий ('Бостандық') және Афина Итония болды. Оның ақшасы жеке Тессалия қалаларының ақшасын ығыстырып, б.з.б. I ғасырының соңына дейін қолданылып келді. Корольдік б.з.б. 150 жылы Андриск (немесе 'Псевдо Филипп') деп аталатын тәждік иегермен қысқа уақытқа қайта біріктірілді, бұл Төртінші Македония соғысына әкелді. Б.з.б. 148 жылы Пидна маңында Андрискіні жеңгеннен кейін Квинт Цецилий Метелл Македонский Македонияны Римнің бесінші провинциясына айналдырды – б.з.б. 197 жылы Хиспания Ультериор және Цетериор құрылғаннан бергі алғашқы жаңа провинция. Қалған дереккөздерде аймақты тұрақты провинцияға айналдыру туралы шешім қалай және неге қабылданғаны туралы нақты айтылмаған. Бірқатар факторлар ықпал еткен болуы мүмкін, соның ішінде аумақтық кеңеюмен танысудың артуы, бұрынғы жүйенің бейбітшілікті сақтаудағы сәтсіздігі, олжа мен жеңіс алу үшін жаңа әскери экспедициялар жүргізілетін жаңа базаға деген ұмтылыс және қосымша салық кірісіне деген ұмтылыс. Төрт республика провинцияның құрамдас бөліктері ретінде, сондай-ақ федеративтік лига ретінде өмір сүруін жалғастырды. Провинцияның б.з.б. 148 жылдың күзінде құрылған күні провинциялық дәуірдің мерзімімен белгіленген, бірақ іс жүзінде бұл біртіндеп жүзеге асырылған процесс болуы мүмкін.

Республикалық провинция

Македония провинциясы құрылған кезде Македонияның өзі, Пеония және Иллирияның бір бөлігі, оңтүстікте Фессалия және батыста Эпирді қамтыды. Шартты түрде, солтүстік шекарасы Адриатика теңізі жағалауындағы Лисс қаласынан тікелей шығысқа қарай Хевр өзеніне дейін созылып, Тракиямен шығыс шекарасын құрады. Бұл шекаралар нақты белгіленбеген және провинция губернаторларының әскери қабілетіне байланысты болды. Цицерон «Македония губернаторлары үшін шекаралар әрқашан қылыштар мен қалқандармен белгіленгендермен сәйкес келді» деп айтқан. Астанасы Салоника болды, ал губернатор проконсул статусына ие болды. Жаңа провинция құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң, б.з.д. 146 жылы римдіктер Ахай соғысында Ахай лигасынан жеңіске жетіп, материктік Грекияның қалған бөлігін бақылауға алды. Ғалымдар Ахайдың осы жеңілістен кейін Македония провинциясына ресми түрде қосылған-қосылмағаны туралы пікір келіспейді, бірақ губернаторлардың Ахай істеріне үнемі араласуы куәландырылған.

Виа Эгнатия

146 жылдан кейін Гней Игнатий Via Egnatia, римдік жолдың құрылысын бастады. Бұл жол Италиядағы Via Appia-ның соңғы нүктесіне қарама-қарсы Адриатика теңізі жағалауындағы Диррахиум қаласынан басталып, Пинд таулары арқылы өтіп, Македония арқылы Салоникаға дейін созылды. Одан әрі Хебрус өзенінің шығыс жағалауындағы Кипселаға дейін жалғасты. Бұл бөлігі б.з.б. 120 жылы аяқталды. Жол бұрыннан бар жолмен салынған, бірақ бұрынғысына қарағанда мықтырақ және тегіс болды, ені үштен алты метрге дейін жетті. Б.з.б. 120 жылдан кейін Адриатика жағалауындағы Аполлониядан тағы бір жол қосылды, ол ішкі аймақтағы Via Egnatia-ға жалғасты. Б.з.б. екінші ғасырында жолдың шығыс бөлігі Византияға дейін ұзартылды. Бұл жол әскери және экономикалық мақсаттар үшін маңызды болды, Рим мен Жерорта теңізінің шығысындағы иеліктері арасындағы басты құрлықтағы байланыс қызметін атқарды.

Солтүстік және шығыс науқандары

Македония осы кезеңде солтүстіктен келген шабуылдарға қарсы қорғаныс ретінде римдік әскери стратегиясында маңызды орынға ие болды. Солтүстік-батыстағы дардандар бастапқыда Македонияны жаулап алуда римдіктерге көмектескен, бірақ б.з.д. 148 жылдан кейін олар римдіктермен жиі қақтығысқа түсе бастады. Шығыста фракиялықтармен де кездейсоқ қақтығыстар болды. Дегенмен, осы кезеңде римдіктердің басты жауы – орталық Балқанда дардандардың орнын басып алған кельттік скордискілер еді. Олар алғаш рет б.з.д. 149 жылы Төртінші Македон соғысы кезінде Македонияға шабуыл жасады және оларды Метелл қуды. Облыс құрылғанның алғашқы жылдары екі талапкер Македония патшалығын қайта жандандыруға тырысты. Біріншісі, Александр, б.з.д. 148 жылы Фракиядан шабуыл жасады және Метеллтен жеңілді. Екіншісі, дереккөздерде «Жалған Филипп» немесе «Жалған Персей» деп аталатын, б.з.д. 143 немесе 142 жылы 16 000 сарбазбен шығыстан шабуыл жасады, бірақ квестор Тремелл Скрофа оны жеңді. Скордискілер б.з.д. 141 жылы шабуыл жасап, Децимус Юний Силан Манлиан немесе, аздаған мүмкіндік бар, Публий Корнелий Сципион Насика басқарған рим әскерін жеңді. Бұл жеңіліске жауап ретінде Марк Косконий б.з.д. 135 жылы скордискілерге шабуыл жасап, Фракияда оларды жеңді. Бұл кешігудің себебі римдіктердің назары Виа Эгнатия құрылысына аударған болуы мүмкін. Б.з.д. 119 жылы скордискілер тағы да шабуыл жасап, Стоби маңындағы аймақты қиратты. Претор Секст Помпей шайқаста олармен кездесіп, қаза тапты, ал оның квесторы Марк Анний скордискілерді қайта жинап, оларды қуды, тракиялықтардың көмегімен екінші шабуылды жеңді. Осыдан кейін скордискілердің қаупін толыққанды шешу үшін Македонияға бірнеше консул жіберілді. Олардың біріншісі, Квинт Фабий Максимус Эбурн б.з.д. 115 жылы келді, бірақ оның іс-әрекеттері расталмады. Б.з.д. 114 жылы оның ізбасары Гай Порций Катон ірі масштабты шабуыл жасады, бірақ ол жеңілді және әскерінің көп бөлігі қаза тапты. Римдіктер тағы бірнеше қолбасшы жіберді: б.з.д. 113 жылы Гай Цецилий Метел Капрарий және б.з.д. 112 жылы Марк Ливий Друз, олар тиісінше фракиялықтар мен скордискілерді жеңді. Б.з.д. 110-107 жылдары Марк Минуций Руф скордискілерге және шығыстағы фракиялықтардың бессия тайпасына қарсы жорық жасап, олардың шабуылдарын шамамен жиырма жылға тоқтатты. Содан кейін римдіктер назарын шығыс шекарасына бұрды. Римдіктер б.з.д. 104 жылы аты-жөні белгісіз қолбасшы басқарған фракиялықтарды жеңді. Б.з.д. 101 немесе 100 жылы Тит Дидий «Кеник Херсонесі» деп аталатын аймақты жаулап алды (нақты орны белгісіз, бірақ фракиялық жағалаудың бір бөлігі). Б.з.д. 97 жылы тағы бір аты-жөні белгісіз қолбасшы шығыстағы медиялық фракиялықтарды және солтүстік-батыстағы дардандарды жеңді. Гай Сентиус Сатурнинді б.з.д. 92 жылы медейлер жеңді және б.з.д. 89 жылы Сордин есімді фракия патшасымен қақтығысқа түсіп, ұзақ күрестен кейін ғана жеңіске жетті. Б.з.д. 87 жылдан бастап фракиялық күштер Митридат VI-мен одақтасып, Бірінші Митридат соғысының бір бөлігі ретінде Македонияға шабуыл жасады. Б.з.д. 84 жылы скордискілер, дардандар және медейлер Дельфиге дейін жетіп, киелі орынды тонады, бірақ оларды Луций Корнелий Сципион Азиялық (б.з.д. 83 жылғы консул) зорлықпен қуды. Митридат соғыстарынан кейін римдіктер аймақта қайтадан күшті әскери күш-жігерді бастады. Соғысқа дейін провинция басшылары әдетте преторлар немесе пропреторлар болған, олар әдетте бір жыл ғана қызмет еткен. Кейіннен олар консулдар немесе проконсулдар болып, көбінесе бірнеше жыл бойы басқарды. Апий Клавдий Пулхер б.з.д. 77 жылы Родоп тауларында бірқатар жетістіктерге қол жеткізді, бірақ аурудан қайтыс болғаннан кейін оның орнын бес легионнан тұратын К. Скрибоний Курио басқарды. Ол б.з.д. 75-74 жылдары жорықтар жүргізіп, алғашқы римдік қолбасшы ретінде әскерін Дунайға жеткізіп, дардандарды бағындырды. Б.з.д. 73-71 жылдары Марк Теренций Варро Лукулл Бессиге қарсы бес легионнан тұратын басқа күшке басшылық етті және Моэзияға кірді, Қара теңіздің батыс жағалауындағы грек қалаларын римдік бақылауға алды және геттерге қарсы Дунай сағасына дейін шабуыл жасады. Бұл жорықтардың мақсаты Македония мен Грекияға шабуыл жасау қаупін болдырмау және Римді болашақ қақтығыстарда Митридат VI-ға қарсы тұруға қолайлы жағдайға қою болды. Осы зор жаулап алуларды бекітуге бағытталған күш-жігер ондаған жылдар бойы жалғасты, көбінесе қарсылықтарға тап болды, ең бастысы – б.з.д. 62-61 жылдары Гай Антониус Гибриданың солтүстікке жасаған екі жорығы, дардандар оны жеңді, ал Гистрия шайқасында бастарндар жеңіске жетті. Б.з.д. 57-55 жылдары Луций Калпурний Писо Кезониннің провинция басшылығы Цицеронның «Пизонға қарсы» атты сөзінің тақырыбы болды, онда Кезонин провинцияларды жемқорлыққа ұшырату, зорлық-зомбылық жасау және провинция тұрғындарын өлтірумен айыпталды, сонымен қатар дардандар мен бессия тайпаларының тағы бір шабуылын тудырды, тіпті Фессалониканы қоршауға алды, бірақ бұл сөз Кезониннің іс-әрекеттерінің шынайы суретін көрсетпеуі мүмкін.

Азаматтық соғыс

Македония Рим Республикасының соңында азаматтық соғыстардың негізгі ареналарының бірі болды. 49 ж.б.д. Рубиконды кесіп өтіп, Цезарьдің азамат соғысын бастаған кезде, Помпей бастаған қарсыластары Италиядан қашып, бес легионмен Македонияға шегінді. Шамамен екі жүзге жуық сенатор Салоникада сүргінге кеткен сенат ретінде орналасып, Македония мен Криттегі ветерандардан қосымша легион құрды. 48 ж.б.д. басында Цезарь Адриатика теңізін кесіп өтіп, Помпейді Диррахиумда қоршады. Осы кезеңде "еркін деп аталатын аймақтан" Менедмос деген елші Цезарьге қолдау көрсетуді ұсынды, бірақ ол Помпейдің әскеріне түсіп қалып, жазаланды. Бірнеше айдан кейін Помпей Диррахиумнан шығып, оңтүстік-шығысқа қарай Тесалияға бет алды. Жолда оны тағы бір македониялық, Дионисиопольдік Акорнион кездестірді, ол Буребистамен, Дакия королімен одақтасуды ұсынды. Алайда, бұл ұсыныс Помпейге көмектеспеді. 48 ж.б.д. тамызда Цезарь Фарсалус шайқасында Помпейді жеңіске ұшыратты, ал ол Египетке қашты. Цезарь провинцияны бақылауға алғаннан кейін, оны оңтүстікке қарай Грекиядан бөліп алды – бұл алғашқы рет болды. Оның 44 ж.б.д. өлімінен кейін бұл бөлініс кері қайтарылды, бірақ Империя кезеңінде қайта жаңартылды. 44 ж.б.д. Юлий Цезарь өлтірілгеннен кейін, Брут пен Кассий бастаған өлтірушілер де шығысқа қашып кетті. Цезарьдің бұрынғы лейтенанты Марк Антоний провинцияны Антонийге тапсыруды талап ететін заң шығарды. Бірақ ол провинцияны Бруттың бақылауына беруді жөн көрді, бұл шешім 43 ж.б.д. Сенат тарапынан мойындалды. Бұл Марк Антонийді Екінші Триумвиратта Октавианмен одақтасуға және Македонияға шабуыл жасауға итерді, ол 42 ж.б.д. Филипп шайқасында Брутты және оның әскерін жеңді. Филипп шайқасынан кейін Македония Марк Антонийге қарасты аумақтардың құрамына кірді және 32 ж.б.д. Октавиан мен Антоний арасында соғыс басталарға дейін оның легаттары басқарды. Антоний 31 ж.б.д. Акциум шайқасында жеңілді, содан кейін Македония және Жерорта теңізінің қалған бөлігі Октавианның бақылауына өтті, бұл Принципаттың басталуын білдірді.

Принципаты

Актиум шайқасынан кейін Октавиан Македонияны триумвир Крассстың немересі, проконсул М. Лициний Крассқа тапсырды. Ол б.з.д. 27 жылға дейін солтүстікке жорықтар жасап, аймақтың барлығын Дунай өзенінен оңтүстікке қарай бағындырды, осының нәтижесінде оған жеңіс мерекесі (triumph) берілді. Б.з.д. 27 жылғы Август келісімінде провинциялар екі санатқа бөлінді: императорлық провинциялар, олар император тағайындаған легаттардың басқаруында болды, және сенаторлық провинциялар, олар бұрын консул немесе претор болып қызмет атқарған сенаторлардың басқаруында қала берді. Империя шекарасында үлкен әскери күштер орналасқан провинциялардың көпшілігі императорлық провинциялар болып табылды, бірақ Македония әскери маңыздылығына қарамастан, сенаторлық провинция статусын сақтап, ерекше жағдайға ие болды. Термопила мен Керауний тауларының оңтүстігіндегі аумақтар жеке Ахая провинциясы құрылды. Бұл провинцияға кейіннен император Траян тұсында Эпир провинциясы (кейінірек Эпир Ветус) аталған аймақ кірді. Моэзия б.з.д. 10 жылға дейін жеке әскери құрама ретінде бөлініп, біздің эрамыздың 6 жылына қарай жеке провинцияға айналды. Македонияның солтүстік-батысындағы территориялар Далмация және Паннония провинцияларына бөлінді. Біздің эрамыздың 15 жылында губернаторлардың жемқорлығына байланысты шағымдар Тиберийді Македония мен Ахаияны Моэзия губернаторының басқаруына бағынған императорлық провинцияларға айналдыруға мәжбүр етті, бірақ Клавдий біздің эрамыздың 44 жылында оларды қайтадан сенаторлық провинцияларға қайтарды. Сол жылы Македонияның шығысындағы Хебрус және Нестус өзендері арасындағы бөлігі мен Тасос аралы жаңа құрылған Фракия провинциясына берілді. Солтүстікке жаңа провинциялардың құрылуы және Балқандағы римдік биліктің нығайтылуы Македонияның Рим үшін әскери маңыздылығының төмендеуіне әкелді, өйткені солтүстік шекараны қорғаған легиондар енді Далмация, Моэзия және Фракияда орналастырылды. Дегенмен, провинция Италиядан империяның солтүстік және шығыс шекараларына жабдықтауды жеткізуде маңызды рөл атқара берді, сонымен қатар адам күшінің көзі болып табылды.

Ұйым

Облыстың қалалары әртүрлі мәртебеге ие болды. Триумвират кезеңінде алты рим колониясы (coloniae) құрылды: Кассандрея, б.з.д. 40-жылдардың соңында проконсул Квинт Гораций Горталмен құрылған, Филипп (Colonia Iulia Augusta Philippensis) Антонийдің легаты Квинт Пакий Руфпен негізілген, Диум, Пелла, Биллис және Диррахий. Бұл қауымдастықтарға рим азаматтары болған немесе қалаған ветерандар қоныстанды. Бұл қауымдастықтардың жергілікті тұрғындары шығарылмады, бірақ олар, жергілікті элитаның кейбір мүшелерін қоспағанда, жаңа колониялардың немесе Римнің азаматтығын алмады. Кейбір ғалымдар бұл колониялар «қос қауымдастықтарды» құрды деп болжайды, онда ескі грек қала-мемлекеті (полис) және жаңа колония қатар өмір сүрді. Бұл қазіргі уақытта ықтимал емес сияқты көрінеді, бірақ оны жоққа шығару мүмкін болмады. Стоби муниципалитет болды. Амфиполис, Салоника, Абдера және Маронея «еркін қалалар» (civitates liberae) мәртебесіне ие болды, ал Эдесса, мүмкін, «одақтас қала» (civitas foederata) болды. Республика кезеңінде Македонияда «Римдік игіліктілерге» (Rhomaioi euergetai), Рома құдайына және Зевске «Элеутериосқа» («бостандыққа») табынушылық дамыды. Бұл культ алғаш рет б.з.д. 95 немесе 119 жылы куәландырылды, бірақ, мүмкін, провинция құрылған кезден бастау алады. Ол империялық кезеңде де сақталды. Рим императорлық культі Август тұсында енгізілді, Актиумнан кейін Юлий Цезарь Див Юлий ретінде табынуын растайтын нумизматикалық және эпиграфикалық деректер бар. Тиберий тұсында Август пен Ливияға табынушылық та расталды, ал Калигула мен келесі императорларға құдайлық құрмет олардың өмірлерінде көрсетілді. Македония қалалары Македониялықтар лигасына (грекше: koinon ton Makedonon) біріктірілді, оның орталығы Берояда орналасқан. Бұл лига Филипп V тұсында алғаш рет куәландырылған институттың жалғасы болды. 27 жылдан бастап олар өздерінің «македониялық дәуірін» пайдаланды, онда жылдар б.з.д. 31/30 жылы Актиум шайқасынан саналып келді. Империялық кезеңде оның негізгі міндеттері императорлық культқа, әсіресе императорлардың құрметіне арналған ойындарды ұйымдастыруға байланысты болды. Ол сондай-ақ Олимпиада ойындарының жергілікті нұсқасын және 229 жылдан бастап Ұлы Александрдың құрметіне арналған ойындарды өткізді. Император Клавдийдің тұсынан біздің заманымыздың екінші ғасырының соңына дейін лига өз монеталарын соғып, кері жағында Македонияның дәстүрлі символы – найзағай бейнеленген. Біздің заманымыздың үшінші ғасырында лига монеталар соғуды жалғастырды, бірақ жаңа түрлерімен, спорттық жарыстармен байланысты. Осы институт арқылы македониялықтардың жеке басы мен рим императорына деген адалдығы тығыз байланысты болды. Тессалиялықтар үшін жеке азаматтық лига болды.

Ежелгі заман

Диоклетианның 293 жылы жасаған реформалары провинцияларды Рим империясының бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімдері – епархиялар мен преториандық префектуралармен алмастырды, сондай-ақ провинциялардың кішігірім бірліктерге бөлінуіне әкелді. Македония провинциясы бастапқыда Моэзия епархиясының құрамына кірді, бірақ кейіннен Салоникиден басқарылатын жаңа Македония епархиясының бөлігіне айналды, ол Иллирик преториандық префектурасын құрайтын үш епархияның бірі болды (379 жылға дейін Сирмиумнан, содан кейін Салоникиден басқарылды). Осы орайда Македония аймағы бірнеше кіші провинцияға бөлінді. Диоклетиан құрған Эпир Нова ("Жаңа Эпир") немесе Иллирия Грека немесе Иллирис, бөлініп шыққан алғашқы провинция болды. Диррахий (немесе Эпидамн) астанасы еді. Эпир Нова аймағы сол кезде "жартылай грек және жартылай грек тіліне ауысқан" Иллирияның бір бөлігімен сәйкес келді. Македония Prima ("Бірінші Македония") Македония Корольдігінің көп бөлігін қамтыды, қазіргі Грекияның Македония аймағының көп бөлігімен үндесті және Салоника қаласы оның астанасы болды. Macedonia Salutaris ("Сау Македония"), сондай-ақ Македония Secunda ("Екінші Македония") деп те аталады, ол Пелагония мен Дарданияның бір бөлігін және барлық Пеонияны қамтыды. Бұл провинция көбінесе қазіргі Солтүстік Македониямен шектеседі. Crna Reka және Вардар өзендерінің тоғысында орналасқан, Пеонияның бұрынғы астанасы Стоби қаласы провинцияның астанасы болды. Тессалия ежелгі Македонияның оңтүстігіндегі ежелгі Фессалия аймағын қамтыды және Тессалия Prima және Тессалия Secunda болып бөлінді. 379 жылы Македония префектурасы Батыс және Шығыс империялар арасында бөлінген кезде македониялық провинциялар Шығыс Иллирияның құрамына енді. 395 жылы империяның толыққанды бөлінуімен Македония Шығыс империясына қарады.

Экономика

Августтың билігі (б.з.б. 27 – 14 ж.) Македония үшін ұзақ жылдарға бейбітшілік, гүлдену және байлық дәуірін бастады, алайда көршілес Кіші Азиямен салыстырғанда Рим әлемінің экономикалық тұрғысынан маңызы азайды. Экономика 130-120 жылдар аралығында Виа-Эгнатия жолының салынуы, қалаларға римдік саудагерлердің қоныстануы және римдік колониялардың құрылуы арқасында зор серпіліс алды. Императорлық үкімет жолдары мен әкімшілік жүйесімен бірге экономикалық өрлеуді сыйлады, бұл римдік билеуші топқа да, қара халыққа да пайда келтірді. Көптеген егістік жерлер мен жайылымдарының болуы құл еңбегіне негізделген қоғамда билеуші әулеттердің зор байлық жинауына мүмкіндік берді. Өнімді еңбекке жарамды халықтың тұрмыс жағдайларының жақсаруы аймаққа шеберлер мен қолөнершілердің ағынын күшейтті. Тас қалаушылар, кеншілер, теміршілер және т.б. әр түрлі сауда және қолөнер салаларында жұмыс істеді. Грек халқы Рим әлемінде мұғалімдер, тәрбиешілер және дәрігерлер ретінде кеңінен қолданылды. Экспорттық экономиканың негізін ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы құрады, сонымен қатар темір, мыс, алтын, ағаш, шайыр, қарағай тұқымы, қырыққанат, зығыр және балық та экспортталды. Салоника, Кассандрея сияқты елдің порты да байлықтың маңызды көзі болды.

Республикалық

Македонияның губернаторлары (б.з.д. 148-жыл)
Губернаторлар Даталары Атауы
Квинт Цецилий Метелл Македонский 148 – 146 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Гней Эгнатий шамамен 145 ж.б.з.д. Проконсул
Аулус Лициний Нерва 143 немесе 142 ж.б.з.д. Претор
Публий Корнелий Сципион Насика Коркулум 142/1 немесе 141/0 ж.б.з.д.
Деким Юний Силан Манлиан 141 ж.б.з.д. Претор
Квинт Калпурний Пизо 138 немесе 137 ж.б.з.д. Претор
Маркус Косконий 135 – 133 ж.б.з.д. Претор
Тиберий (Латин) Пандуса 129 ж.б.з.д. Претор
Публий Корнелий Лентул 128 ж.б.з.д.
Секст Помпей 119 ж.б.з.д. Претор
Маркус Анний 119 ж.б.з.д. Квестор
Гней Корнелий Сизенна 118 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Квинт Фабий Максим Эбурн 116 – 114 ж.б.з.д. Консул, проконсул
Гай Порций Като 114 ж.б.з.д. Консул
Гай Келиус Метарий Капр 113 – 112 ж.б.з.д. Консул, проконсул
Марк Ливий Друз 112 – 111 ж.б.з.д. Консул
Маркус Минуций Руф 110 – 106 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Гай Биллиен 106 ж.б.з.д. және кейін Проконсул
Гай Кливий 104 ж.б.з.д. және кейін Претор, проконсул
Гай Сервилий Ватия 100 ж.б.з.д. бұрын Претор, проконсул
Тит Дидий 101 – 100 ж.б.з.д.
Луций Аврелий шамамен 100 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Гней Помпей Страбон 104 және 93 жылдар аралығында
Луций Юлий Цезарь 94 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Гай Сентий 93 – 87 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Сулла 86 – 84 ж.б.з.д. Проконсул
Люций Хортенсиус 85 ж.б.з.д. Легат
Люций Корнелий Сципион Азиатикус 85 – 84 ж.б.з.д.
Гней Корнелий Долабелла 80 – 78 ж.б.з.д. Проконсул
Аппий Клавдий Пулхер 78 – 76 ж.б.з.д. Проконсул
Гай Скрибоний Курио 75 – 72 ж.б.з.д. Проконсул
Маркус Терентий Варрон Лукулл 72 – 71 ж.б.з.д. Проконсул
Люций Квинктий Руф 68 – 67 ж.б.з.д.? Проконсул
Рубрис 67 – 66 ж.б.з.д. Претор
Люций Манлий Торкватус 64 – 63 ж.б.з.д. Проконсул
Гай Антоний Гибрида 62 – 60 ж.б.з.д. Проконсул
Гай Октавий 60 – 59 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Луций Кулеол 59/58 ж.б.з.д. Проконсул
Люций Аппулей Сатурнин 58 ж.б.з.д. Претор
Люций Кальпурний Писо Каезонин 57 – 55 ж.б.з.д. Проконсул
Квинт Анхарий 55 – 54 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Гай Косконий шамамен 53 – 51 ж.б.з.д. Претор, проконсул
Гней Тремеллий Скрофа немесе Маркус Ноний Суфена 51 – 50 ж.б.з.д.
Тит Антистий 49 ж.б.з.д. Квестор, пропратор
Децим Лакий 45 – 44 ж.б.з.д. Легат
Квинт Хортензий Хортал 44 – 42 ж.б.з.д. Проконсул
Гай Антоний 43 ж.б.з.д. Проконсул
Маркус Юний Брут 43 – 42 ж.б.з.д. Проконсул
Люций Марк Цензорин 42 – 40 ж.б.з.д. Легат, проконсул
Гай Азиний Поллий 40 – 39 ж.б.з.д. Легат, проконсул
Квинт Пакий Руф шамамен 30-шы жылдар б.з.д.? Легат, проконсул
Тит Статилий Тавр 31 – 30 ж.б.з.д.? Легат, проконсул