Кіріспе
Саяси жүйе мен мәдениет – философиялық және саяси термин. Византизм, немесе Византиялық, – Византия империясының саяси жүйесі мен мәдениеті, сондай-ақ оның рухани жалғастары – православие христиандығын ұстанатын Балқан елдері, әсіресе Грекия мен Болгария, шамалы дәрежеде Сербия және Шығыс Еуропадағы Беларусь, Грузия, Ресей және Украина сияқты басқа да православие елдері. Византизм термині 19 ғасырда пайда болған. Бұл термин көбінесе теріс мағынамен байланысты, күрделілік пен автократияны білдіреді. Осы теріс бедел империяның министрліктерінің түсініксіз күрделілігі мен сарайлық рәсімдерінің әсемдігін көрсетті. Сондай-ақ, "Византия жүйесі" интригаларға, құйрықтарға және кісі өлтіруге құмарлықты, сондай-ақ жалпы тұрақсыз саяси ахуалды ұсынады. Қазіргі ғалымдар бұл терминді Византия аристократиясы мен бюрократиясының нақты жағдайын көрсетпейтін жалпылама деп сынға алады.
the philosophical and political term
Byzantinism, or Byzantism, is the political system and culture of the Byzantine Empire, and its spiritual successors the Orthodox Christian Balkan countries of Greece and Bulgaria especially, and to a lesser extent Serbia and some other Orthodox countries in Eastern Europe like Belarus, Georgia, Russia and Ukraine. The term Byzantinism itself was coined in the 19th century. The term has primarily negative associations, implying complexity and autocracy. This negative reputation stressed the confusing complexities of the Empire's ministries and the elaborateness of its court ceremonies. Likewise, the "Byzantine system" also suggests a penchant for intrigue, plots and assassinations and an overall unstable political state of affairs. The term has been criticized by modern scholars for being a generalization that is not very representative of the reality of the Byzantine aristocracy and bureaucracy.
Аристократия мен бюрократия
Византия империясы – батыстықтардың Шығыс Рим империясына қолданған қазіргі термин (батыс империясы 476 жылы құлағаннан кейін мың жылға жуық сақталған), осылайша ертедегі римдік жүйелерден туындаған күрделі аристократия және бюрократия жүйесі қалыптасты. Пирамиданың төбесінде жалғыз билеуші, құдайдан берілген билікке ие император тұрды, ал оның астында мемлекеттік басқару аппаратын жүргізетін көптеген шенеуніктер мен сарай қызметкерлері жұмыс істеді. Мемлекеттік биліктің маңызды құрамдас бөлігі – императорлық институттың беделі мен оның ұзақ тарихы болды. Сондықтан құрметті атақтар мен құнды лауазымдарды беру кең және күрделі болды. Империяның шамамен 1500 жылдық тарихында әртүрлі атақтар пайда болып, жойылды, ал көптегендер беделін жоғалтты немесе арттырды. VII ғасырда Гераклий тұсында латын тіліндегі және ежелгі Рим Республикасы дәстүрлеріндегі көптеген ерте римдік атақтар, қазір көбінесе грек тілінде сөйлейтін империяда қолданыстан шықты, бірақ латын тілі заң саласында және әскери қызметте ұзақ сақталды. 610 жылы Гераклий ресми тілді латыннан грек тіліне ауыстырды. Грек дәстүрінен шабыттанған атақтар, көбінесе латын ұғымдарының жуық шамасы, кеңінен таралды (мысалы, императордың өзі үшін «кесар» немесе «август» атағының орнына «basileus» [βασιλεύς]). Басқа атақтар мағынасын өзгертті (мысалы, «патриарх») немесе уақыт өте келе құнсызданды (мысалы, «консул»). Империяның маңызды ерекшеліктерінің бірі – шіркеуді мемлекетке бағындыру, яғни цезаропапизм болды.
Германиядағы Византиялық
Польшалық тарихшы Феликс Конечныйдің пікірінше, неміс мәдениеті Византиялық мәдениетке терең байланысты, ол құбылысты неміс византиясы (неміс тілінде Bizantynizm niemiecki) деп атайды. Бұл Киелі Рим империясының құрылуымен және Отто I мен одан кейінгі Киелі Рим императорларының неміс жерлеріне Византияның саяси билік туралы теорияларын бейімдеуімен басталды.
Сын
Византия империясы батыс әлемінде орта ғасырларда-ақ жағымсыз беделге ие болды. 9 ғасырда Шарльменнің Киелі Рим империясын құруы және 11 ғасырда Шығыс-Батыс айырылысы империяны Рим шіркеуін ұстанған Батыс Еуропа елдеріне жат қылды, ал 1204 жылы Төртінші крест жорығы кезінде Константинопольді қоршау мен тонау бұл айырмашылықты одан бетер күшейтті. Империяны сынлау 18 және 19 ғасырлардағы тарихшылар арасында, әсіресе Ағарту дәуірінің ықпалындағы тарихшылар мен философтардың еңбектерінде жалғасты. Тарихтың жалпы пікірі бойынша, бұл Византия империясы – бірде-бір ерекшеліксіз, өркениеттің ең төмен және жағымсыз түрі. Ондай ұлылықтың барлық элементтерінен мүлдем айырылған, басқа ешбір тұрақты өркениет болған емес, және «нашар» деген сөзді осы империяға осылай қолдануға болады. Империя тарихы – дін қызметкерлерінің, евнухтардың және әйелдердің интригалары, уланулар, құпия жоспарлар, және үнемі алғыссыздық туралы бірқалыпты әңгіме. (Лондон, 1869) II, 13f. Оның [Византияның] жалпы бейнесі ақымақтықтың жирендіретін суретін көрсетеді: жағымсыз, тіпті, ақылсыз құштарлықтар ой-пікірлерде, іс-әрекеттерде және тұлғаларда абыройлы нәрселердің өсуіне кедерілді. Генералдардың көтерілісі, императорлардың орнын басып алуы немесе сарайдағылардың интригалары арқылы императорларды өздерінің әйелдері мен ұлдары өлтіру немесе улауы, әйелдердің барлық құмарлықтарға және жиреніштілікке бой алдыруы. Георг Вильгельм Фридрих Гегель, Тарих философиясы бойынша лекциялар. Эдвард Гиббон, Византия империясының толық тарихын жазған алғашқы ағылшын тарихшысы, «Рим империясының құлдырауы мен құлауы тарихы» (1776–1789) еңбектерінде империяны қатаң сынға алды. 19 ғасырдың ықпалды тарихшысы Якоб Буркхардт Гиббонның пікірін бөлісті:
Edward Gibbon, the first English historian to write a full history of the Byzantine Empire in his The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (1776–1789), was a sharp critic of the Empire. Jacob Burckhardt, an influential 19th century historian shared Gibbon's view:
At its summit was despotism, infinitely strengthened by the union of churchly and secular dominion; in the place of morality it imposed orthodoxy; in the place of unbridled and demoralized expression of the natural instincts, hypocrisy and pretense; in the face of despotism there was developed greed masquerading as poverty, and deep cunning; in religious art and literature there was an incredible stubbornness in the constant repetition of obsolete motifs.|Jacob Burckhardt, The age of Constantine the Great
Critics pointed out that the Byzantine Empire and its successors were uninfluenced by such major shifts in Western philosophy as the Investiture Controversy, the Reformation and the Renaissance; the Soviet Union, the Ottoman Empire and the Balkan states (the former European provinces of the Ottoman Empire). Modern historians point out that this negative reputation is not necessarily true, and at the very least, a very simplistic generalization. Angelov sums it up as follows:
Byzantinism begins from simple stereotypes, passes through reductionism and essentialization, and then proceeds to impute Byzantium's supposed essence onto modern Balkans or Russia as the burden of history. As a discourse of "otherness", Byzantinism evolves from, and reflects upon, the West's worst dreams and nightmares about its own self.|Dimiter G. Angelov, Byzantinism: The Imaginary and Real Heritage of Byzantium in Southeastern Europe
Оның шыңында шіркеулік және мемлекеттік биліктің бірігуі арқасында күшейтілген деспотизм болды; мораль орнына ол ортодоксияны таңды, табиғи сезімдердің шексіз және бұзылған өрнегі орнына екіжүзділік пен жалғандық, ал деспотизмнің қарсы тұрған бетіне кедейлік нысанында жасырылған ашкөздік және терең айлакерлік дамыды; діни өнер мен әдебиетте ескірген мотивтерді үнемі қайталауда еңбекқорлық байқалды. Якоб Буркхардт, Константин Ұлының дәуірі.
Edward Gibbon, the first English historian to write a full history of the Byzantine Empire in his The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (1776–1789), was a sharp critic of the Empire. Jacob Burckhardt, an influential 19th century historian shared Gibbon's view:
At its summit was despotism, infinitely strengthened by the union of churchly and secular dominion; in the place of morality it imposed orthodoxy; in the place of unbridled and demoralized expression of the natural instincts, hypocrisy and pretense; in the face of despotism there was developed greed masquerading as poverty, and deep cunning; in religious art and literature there was an incredible stubbornness in the constant repetition of obsolete motifs.|Jacob Burckhardt, The age of Constantine the Great
Critics pointed out that the Byzantine Empire and its successors were uninfluenced by such major shifts in Western philosophy as the Investiture Controversy, the Reformation and the Renaissance; the Soviet Union, the Ottoman Empire and the Balkan states (the former European provinces of the Ottoman Empire). Modern historians point out that this negative reputation is not necessarily true, and at the very least, a very simplistic generalization. Angelov sums it up as follows:
Byzantinism begins from simple stereotypes, passes through reductionism and essentialization, and then proceeds to impute Byzantium's supposed essence onto modern Balkans or Russia as the burden of history. As a discourse of "otherness", Byzantinism evolves from, and reflects upon, the West's worst dreams and nightmares about its own self.|Dimiter G. Angelov, Byzantinism: The Imaginary and Real Heritage of Byzantium in Southeastern Europe
Сыншылар Византия империясы мен оның мұрагерлеріне Батыс философиясындағы Инвеституралық дау, Реформация және Ренессанс сияқты маңызды өзгерістердің әсер етпегенін атап өтті; Кеңес Одағы, Осман империясы және Балқан мемлекеттері (Осман империясының бұрынғы Еуропалық провинциялары). Қазіргі заманғы тарихшылар бұл теріс бедел міндетті түрде дұрыс емес екенін, және ең болмағанда өте қарапайым жалпылау екенін көрсетеді. Ангелов оны былай қорытындылайды:
Edward Gibbon, the first English historian to write a full history of the Byzantine Empire in his The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (1776–1789), was a sharp critic of the Empire. Jacob Burckhardt, an influential 19th century historian shared Gibbon's view:
At its summit was despotism, infinitely strengthened by the union of churchly and secular dominion; in the place of morality it imposed orthodoxy; in the place of unbridled and demoralized expression of the natural instincts, hypocrisy and pretense; in the face of despotism there was developed greed masquerading as poverty, and deep cunning; in religious art and literature there was an incredible stubbornness in the constant repetition of obsolete motifs.|Jacob Burckhardt, The age of Constantine the Great
Critics pointed out that the Byzantine Empire and its successors were uninfluenced by such major shifts in Western philosophy as the Investiture Controversy, the Reformation and the Renaissance; the Soviet Union, the Ottoman Empire and the Balkan states (the former European provinces of the Ottoman Empire). Modern historians point out that this negative reputation is not necessarily true, and at the very least, a very simplistic generalization. Angelov sums it up as follows:
Byzantinism begins from simple stereotypes, passes through reductionism and essentialization, and then proceeds to impute Byzantium's supposed essence onto modern Balkans or Russia as the burden of history. As a discourse of "otherness", Byzantinism evolves from, and reflects upon, the West's worst dreams and nightmares about its own self.|Dimiter G. Angelov, Byzantinism: The Imaginary and Real Heritage of Byzantium in Southeastern Europe
Византизм қарапайым стереотиптерден басталады, редукционизм мен елеуге иеленеді, содан кейін Византияның болжамдағы мәнін қазіргі Балқан немесе Ресейге тарихтың ауыртпалығы ретінде жүктейді. «Өзгешелік» дискурсы ретінде Византизм Батыстың өзінің ең жаман армандары мен қорқыныштарынан дамып, олардан көрінеді. Димитр Г. Ангелов, Византизм: Византияның Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы нақты және ойшаластырылған мұрасы.
Edward Gibbon, the first English historian to write a full history of the Byzantine Empire in his The History of the Decline and Fall of the Roman Empire (1776–1789), was a sharp critic of the Empire. Jacob Burckhardt, an influential 19th century historian shared Gibbon's view:
At its summit was despotism, infinitely strengthened by the union of churchly and secular dominion; in the place of morality it imposed orthodoxy; in the place of unbridled and demoralized expression of the natural instincts, hypocrisy and pretense; in the face of despotism there was developed greed masquerading as poverty, and deep cunning; in religious art and literature there was an incredible stubbornness in the constant repetition of obsolete motifs.|Jacob Burckhardt, The age of Constantine the Great
Critics pointed out that the Byzantine Empire and its successors were uninfluenced by such major shifts in Western philosophy as the Investiture Controversy, the Reformation and the Renaissance; the Soviet Union, the Ottoman Empire and the Balkan states (the former European provinces of the Ottoman Empire). Modern historians point out that this negative reputation is not necessarily true, and at the very least, a very simplistic generalization. Angelov sums it up as follows:
Byzantinism begins from simple stereotypes, passes through reductionism and essentialization, and then proceeds to impute Byzantium's supposed essence onto modern Balkans or Russia as the burden of history. As a discourse of "otherness", Byzantinism evolves from, and reflects upon, the West's worst dreams and nightmares about its own self.|Dimiter G. Angelov, Byzantinism: The Imaginary and Real Heritage of Byzantium in Southeastern Europe
Қазіргі заманғы сөз
Қазіргі заманда бұл термин демократиялық емес тәжірибелерді және саяси өмірде зорлық қолдануды білдіру үшін пайдаланылуы мүмкін; ол көбінесе Оңтүстік-Шығыс Еуропа (Балқан) саясаты аясында қолданылған. Византия дәстүрінің "жауапкершілігі" демократиялық институттарды дамытудағы кешігулерді, күшті, тіпті автократиялық үкіметтерге бейімділікті, адамдардың кәсіпкерлер мен сайланған саясаткерлерге деген сенімсіздігін және жалпы алғанда, Батыс пен Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Еуропа арасындағы ерекшелікті түсіндіру үшін қолданылады. "Византизм" және "Византия" сияқты туысқан сөздер Батыс Еуропаның бірнеше тілінде, соның ішінде ағылшын тілінде, теріс коннотацияға ие болды.