Кіріспе
Зиуейедегі қазына – 1947 жылы Иранның Курдистан провинциясындағы Саккез қаласының жанындағы Зиуейе жазығында табылған алтын, күміс және азу сүйегінен жасалған заттардың қазынасы. Оның ішінде адам беті пішіндес бірнеше алтын бұйымдар да бар.
The Ziwiye hoard is a treasure hoard containing gold, silver, and ivory objects, also including a few gold pieces with the shape of human face , that was uncovered on in Ziwiyeh plat near Saqqez city in Kurdistan Province, Iran, in 1947.
Шығу тегі
Қазынадан табылған заттар Иран үстірті мәдениеттері мен "жануарлар стилі" деп аталатын көшпелі немесе скиф өнері арасындағы байланысты көрсетеді. "Урарту скифтік мотивтерді қабылдауы Урмия көлінің оңтүстік жағалауында табылған Саккездің ұлы қазынасының әшекейлеуін түсіндіреді", - деп бағалаған Леонард Вулли (Вулли 1961 ж. 176 б.).
Стиль
Қазынада төрт стильдегі заттар бар: Ассириялық, скифтік, протоахеменидтік және аймақтық жергілікті бұйымдар. Шамамен б.з.д. 700 жылына жатқызылатын бұл заттар жинағы Иран үстіртінің мәдени жолдар торабындағы орналасуын көрсетеді – олардың ішінде Жібек жолы да бар. Бұл жол әртүрлі мәдениеттерді біріктіріп, ертедегі Иран өнерінің қалыптасуына ықпал етті. Бұл заттар Теппе Хасанлу және Марлықтағы қазбалардан табылған заттармен де байланысты.
Қазіргі орналасқан жері
Зиуие қазынасының мысалдары мемлекеттік және жеке коллекцияларда таралып кеткен. 1960 жылдан бері саудаға түскен ұқсас заттарға «Зиуие» шығу тегі тағайындалған болуы мүмкін. Қазіргі таңда Нью-Йорктегі Метрополитен мұражайы, Париждегі Лувр және Лондондағы Британ мұражайы коллекцияларында осы қазынаға жатқызылатын заттар сақталуда.
Дау
Археолог Оскар Уайт Мускарелла қазынаның табылуы туралы барлық әңгімеге күмән келтірді (ол бұрынғы Окс қазынасының жағдайындағыдай), заттардың ешқайсысы археологиялық бақылауда қазылған жоқ, олар сатушылардың қолынан өтті деп атап көрсетті. Ол: "Зивиеден табылды деп айтылған заттарды растайтын объективті ақпарат көздері жоқ, бірақ олардың кейбіреулері сонда табылған болуы мүмкін", және "көптеген заттары түпнұсқа және "тамаша өнер туындылары" болғанымен, олардың жиынтығы ретінде тарихи және археологиялық құндылығы жоқ" деген қорытындыға келді. Кейінірек жарияланған еңбегінде Мускарелла бірнеше "Зивие" заттарын қазіргі заманда жасалған жалғандықтар деп мәлімдеді.