Кіріспе

Норвегиялық халық ертегілері мен аңыздарының жинағы – Питер Кристен Асбьорнсен мен Йорген Мое еңбектері. Бұл жинақ коллекционерлерінің атымен, Асбьорнсен және Мое деп те белгілі.

Асбьорнсен мен Мо

Мұғалім Асбьорнсен мен дін қызметкері Мо шамамен 15 жыл дос болған. 1841 жылы олар халық ертегілерінің алғашқы томын жариялады. "Refn "[Мо] алғаш рет Асбьорнсенмен он төрт жасында кездескен". Асбьорнсен мен Мо неміс ертегілерін жинаушылар, Гримм ағайындыларынан ғана емес, олардың әдістемесін үлгі ету үшін, сонымен қатар олардан шабыт алып, ұлттық маңызы бар жұмыс жасады. Асбьорнсен мен Мо Гриммдер қолданған қағидаларды пайдаланды, мысалы, диалекттердің орнына қарапайым тіл стилін қолданып, ертегілердің түпнұсқа пішінін сақтады. Одан әрі, Асбьорнсен мен Мо жиналған ертегілерді өңделмеген күйінде жарияламады, олар "қайта айтылған" нұсқаларын жасап, ертегілердің жоғалған бастапқы түрін қалпына келтіруге тырысты – бірақ жасалған өзгерістер кейде Гриммдерге рұхсат еткендей, соншалықты радикалды болған жоқ. Норвегиялық бұл екеу Гриммдерден өзгеше, өзі де жер-жерден ертегілер жинады.

Суретшілер

Кітаптың алғашқы толық суреттелген басылымы 1879 жылы шыққан Асбьёрнсеннің «Norske folke og huldre eventyr» еңбегі болды, онда бірнеше суретшілердің туындылары ұсынылған: Питер Николай Арбо (1831–1892), Ханс Гюде (1825–1903), Винсент Столтенберг Лерше, Эйлиф Петерсен (1852–1928), Август Шнайдер (1842–1873), Отто Синдинг (1842–1909), Адольф Тидман (1814–1876) және Эрик Веренскийолд (1855–1938). Кейінгі басылымдарда Веренскийолд пен Теодор Киттлсен көрнекті суретшілерге айналды. Киттлсен жобаға қатыса бастағанда, ол әлі танымал емес еді, бірақ оның досы Веренскийолдтың ұсынысымен қатысты. Refn [1960], Кіріспе, «Норвегия жаңалықтарынан» цитата келтірілген. Дасенттің «Фьельдтен шыққан ертегілер: Халық ертегілерінің екінші сериясы» (1874) түпнұсқа жинақтың кейінгі басылымдарына қосылған екі ертегіні және жаңа жинақтың 45 ертегісін қамтиды. Асбьёрнсен мен Мо Дасенттің аудармаларын жақсы қабылдаған: «Францияда және Англияда біздің ертегілеріміз дұрыс және қатесіз аударылған ғана емес, тіпті үлгілі адалдықпен және қамқорлықпен, тіпті толыққанды шеберлікпен берілген жинақтар пайда болды. Джордж Вебб Дасенттің ағылшын тіліне аудармасы – біздің ертегілеріміздің ең жақсы және ең сәтті аудармасы». Ағылшын тіліне соңғы аударманы 2019 жылы Тина Нуннали жасады. Х. Л. Брекстадтың «Рождестволық ошақтың төңірегінде: Норвегия халық және ертегі әңгімелері» (1881) еңбегінде «Norske Huldre Eventyr» жинағынан ертегілер бар. Мартенс ағылшын тіліне аударған Стробедің «Nordische Volksmärchen» (1922) жинағының қысқартылған нұсқасы әртүрлі жинақтардан қосымша әңгімелер ұсынады және жоғарыда аталған аудармаларды белгілі бір дәрежеде толықтырады. Карл Норманның «Норвегия халық ертегілері» (1960) жинағы Дасенттің жіберген «Ny Samling» жинағынан алынған кейбір ертегілерді қамтиды.

Norske Folkeeventyr Ny Samling (Норвегиялық фольклорлық оқиғалар жинағы)

Жаңа жинақ. NF# бастапқы жинақтан жалғасқан болып беріледі. +NF Ny Samling NF# Modern Norwegian Title AT index Da# English translated title (Dasent) Alternate translations61 Væren og grisen som skulle til skogs og bo for seg selv71 Tobakksgutten AT 611 81 "Мастер Тобак" 72 Gullslottet som hang i luften AT 531 102 "Ауада ілінген алтын сарай" "Ауада ілінген алтын қамал" (Iversen & Nor. 6)73 Haren som hadde vært gift AT 96 76 "Қоян мен мұрагер" "Некеге тұрған қоян" (Iversen & Nor. 14) 74 Bjørnen og reven: N/A Аңғар мен Түлкі (Питердің "Жануарлар туралы әңгімелерінің" бір бөлігі) 74.1 Slipp granrot og ta i revefot AT 5 77 "Slip Root, Catch Reynard's Foot" 74.2 De vedder om flesk og humlebol AT 7 75 "Pork and Honey" "Аңғар мен Түлкі ставка жасады" (Iversen & Nor. 1) 74.3 De skulle ha åker i sameie AT 1030 79 "Бруин және Рейнард Партнерлер" 74.4 Mikkel vil smake hestekjøtt AT 47A 80 "Рейнард Жылқының етін татып көргісі келеді" 75 Bamse Brakar AT 116 78 "Бруин Гудфеллоу" "Батыр ескі Бруин" (Br. 12)76 Rødrev og Askeladden AT 300 99 "Осборн Ботс және Мистер Глибтонг" 77 Gutten som ville fri til datter til mor i kroken AT 402 104 "Бұрыштағы анасының қызын жеңгісі келген жігіт" "Ананың қызын айналымда" (Str. & Martens 34)78 "Ақымақ ерлер мен қу әйелдер" (Br. 22) 79 Askeladden og de gode hjelperne AT 513 106 "Boots and his Crew" "Аш жігіті және жақсы көмекшілер" (Iversen & Nor. 8)80 Gutten som ville bli handelskar AT 1538 100 "Бұл шошқаны сатқан жігіт" 81 Hårslå, som aldri ville hjem gå AT 2015 98 "Олар қалай Hairlock үйге келді" 82 Kullbrenneren AT 1641 82 "Көмір жағу" ibid. (Br. 33)83 Gullfuglen AT 550 110 "Алтын құс" ibid. (Iversen & Nor. 5)84 Den grønne ridder AT 432 105 "Жасыл салт атты" 85 Tyrihans som fikk kongsdatteren til å le AT 571 91 "Тэпер Том" "Принцессаны күлдірген Тепер Том" (Iversen & Nor. 28); "Принцессаны күлдірген Ханс" (Br. 30)86 Presten og klokkeren AT 922 85 "Преподобный мен клерк" "Парсон мен сексттон" (Str. & Martens 31, Nor. 21); "Парсон мен клерк" (Br. 23)87 Gale Mattis AT 1696 108 "Силли Мэт" 88 Klokkeren i bygda vår AT 1537 89 "Біздің шіркеу кеңсесі" 89 Småguttene som traff trollene på Hedalsskogen AT 303 92 "Хедал орманындағы тролльдер" "Хедал орманындағы тролльдерді кездестірген жігіттер" (Iversen & Nor. 13); "Хедал орманында тролльдермен кездескен жігіттер" (Br. 2)90 Kvitebjørn kong Valemon AT 425 109 "Ақ аю патшасы Валемон" "Валемон – Ақ аю патшасы" (Iversen & Nor. 16) 91 Skrinet med det rare i AT 2250 83 "Қарапайым нәрсе бар қорап" "Күлкілі нәрсе бар қорап" (Br. 25)92 Hjemmusa og fjellmusa AT 112 107 "Қалалық тышқан мен тау тышқаны" "Үй тышқаны мен ауыл тышқаны" (Iversen & Nor. 19) 93 Құдайға шүкір, адам! Økseskaft AT 1968J 68 "Гудман балташасы" "'Қош бол, досым!' 'Басқаның тұтқасы!'" (Iversen & Nor. 7)94 Hanen og reven AT 61 67 "Рейнард және Чантилер" 95 Verden lønner ikke annerledes AT 155 73 "Әлемнің жолы" 96 Mumle Gåsegg AT 650A 65 "Грамблгиззард" "Ашкөз жас бала" (Br. 10); "Мурмур қаз жұмыртқасы" (Str. & Martens 23)97 Veslefrikk med fela AT 592 103 "Кішкентай Фредди өзінің скрипкасымен" "Кішкентай Фредди және оның скрипкасы" (Iversen & Nor. 10) 98 Gjete kongens harer AT 570 60 "Осборнның түтігі" "Ашипаттл мен патшаның қояндары" (Br. 19): "Патшаның қояндары" (Str. & Martens 25) 99 Krambugutten med gammelostlasten AT 506 70 "Шопбой мен оның ірімшігі" 100 Følgesvennen AT 507A 69 "Компаньон" "Компаньон" (Iversen & Nor. 2); "Комрадес" (Str. & Martens 6) 101 Peik AT 1542 71 "Peik" ibid. (Br. 21) 102 Кьетта som var så fæl til å ete AT 2027 64 "Ашкөз мысық" "Көп жей алатын мысық" (Str. & Martens 21)103 Hanen som falt i bryggekaret AT 2022 63 "Шантилердің өлімі" 104 Pannekaken AT 2025 74 "Кейірім" ibid. (Br. 8); "Кейіктің хроникасы" (Str. & Martens 35)105 Gutten med øldunken AT 332 72 "Өлім және дәрігер" 106 Fanden og futen AT 1186 N/A N/A "Құдай мен Балиф" (Iversen & Nor. 3)107 Stabbursnøkkelen i rokkehodet AT 1453 N/A N/A "Дистафтағы кілт" (Iversen & Nor. 29) 108 Цжу пус, виль ду нэд ав борд! AT 1456 N/A N/A (Шоу мысық, үстелден) 109 Sju år gammal graut AT 1462 N/A N/A (Жеті жылдық қазық) 110 Herremannsbruden AT 1440 N/A N/A "Сквайрдың қалыңдығы" (Iversen & Nor. 27)