Paragonimiasis – бұл балық және шаянды жеу арқылы жұғатын паразиттік ауру. Симптомдары, түрлері (P. westermani) және емдеу жолдары туралы біліңіз. Жыл сайын 22 млн адамға әсер етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парагонимиаз – Paragonimus тұқымдасына жататын бірнеше өкпе балдырларының түрлерінен туындайтын, тағам арқылы жұғатын паразиттік ауру. Жұғу, инфекциялық сатысы – метацеркарияны қамтитын шабақтар мен рактер сияқты қыбыршақтылардың етін жеу арқылы, немесе метацеркарияларды қамтитын сүтқоректілердің шикі немесе жеткіліксіз пісірілген етін жеу арқылы жүзеге асады. 40-тан астам Paragonimus түрі анықталған, олардың 10-ы адамдарда ауру тудырады. Адамдарда парагонимиаздың ең көп кездесетін себебі – шығыс өкпе балдыры (P. westermani). Әлем бойынша жыл сайын шамамен 22 миллион адамның осы ауруға шалдыққандығы бағаланады. Бұл ауру ең көп Шығыс Азияда кездеседі. Парагонимиаз клиникалық белгілері ұқсас басқа аурулармен, мысалы туберкулезбен және өкпе қатерлі ісігімен шатастырылуы мүмкін. Церкариялар екінші аралық иеге – мысалы, шабаққа немесе ракке жұғады, онда олар цистаға айналып, метацеркарияға дейін жетіледі. Цистаға айналу бауырда, жабыршықта, ішекте, қаңқа бұлшықеттерінде және кейде жүректе жүзеге асады. Бұл цисталар сүтқоректілер үшін жұқпалы саты болып табылады. Potamiscus, Potamon, Paratelphusa, Eriocheir, Geothelphusa, Barytelphusa тұқымдас тұщы су шабақтары, Camberoides тұқымдас рактер және Acrohrachium және Caridina тұқымдас креветкалар көбінесе екінші аралық иелер болып табылады. Екіншілік аралық иелер шаянды тікелей жеу арқылы немесе еркін жүзетін церкариялардың денеге енуі арқылы жұқтырады. Бұл жеті саты былай сипатталады: жұмыртқалар тұщы суға жетіп, онда миракдияға айналады. Олар сулы шаяндардың көптеген түрлеріне (бірінші аралық ие) еніп, үш ерекше сатыдан өтеді: бірінші спороцисталар, содан кейін редиялар және, соңында, церкариялар, сонымен қатар личинкалар деп те аталады. Бұл личинкалар суға шығарылып, шабақтарға, рактерге және басқа да қыбыршақтыларға (екінші аралық иеге) еніп, жабыршықтарда, бауырда және бұлшық еттерде метацеркарияларға дейін жетіледі. Паразиттерге толы қыбыршақты жегенде, метацеркариялар ішекте шығады. Бұл жас құрттар ішек қабырғасын, перитонеумды, диафрагманы және плевраны тесіп, ақырында өкпеге жетеді. Мұнда олар жұптарда өмір сүріп, жұмыртқалайды, олар циклді қайта бастау үшін қақырыспен шығарылады.
Paragonimiasis is a food borne parasitic disease caused by several species of lung flukes belonging to genus Paragonimus. Infection is acquired by eating crustaceans such as crabs and crayfishes which host the infective forms called metacercariae, or by eating raw or undercooked meat of mammals harboring the metacercariae from crustaceans. More than 40 species of Paragonimus have been identified; 10 of these are known to cause disease in humans. The most common cause of human paragonimiasis is P. westermani, the oriental lung fluke. About 22 million people are estimated to be affected yearly worldwide. It is particularly common in East Asia. Paragonimiasis is easily mistaken for other diseases with which it shares clinical symptoms, such as tuberculosis and lung cancer. The cercariae then infect the second intermediate host, a crustacean such as a crab or crayfish, where they encyst and become metacercariae. Encystment occurs in the liver, gills, intestine, skeletal muscles and sometimes in the heart. These cysts are the infective stage for the mammalian host. Freshwater crab species of genera Potamiscus, Potamon, Paratelphusa, Eriocheir, Geothelphusa, Barytelphusa, crayfish species of genus Camberoides and shrimps of genera Acrohrachium and Caridina commonly serve as the secondary intermediate hosts. The secondary intermediate hosts are infected either by directly eating the snail or penetration of the body by free swimming cercariae. These seven phases are outlined as follows: eggs reach fresh water where they develop into miracidia. These penetrate many species of aquatic snails (first intermediate host) where they go through three distinct stages: first sporocysts, then rediae, and finally cercariae, also referred to as the larvae. These larvae released into water and penetrate crabs, crayfish and other crustaceans (second intermediate host). The cercariae situate themselves into the gills, liver and muscles where they further develop into metacercariae. When the parasite filled crustacean is eaten, the metacercariae hatch in the intestine. These young worms penetrate intestinal wall, peritoneum, the diaphragm and the pleura where they finally reach the lungs. Here they live in pairs, lay eggs that are coughed up in sputum to restart the cycle.
Географиялық таралуы
Парагонимнің 30-дан астам түрі белгілі. Парагоним түрлері Азия, Африка, Солтүстік және Оңтүстік Америкада кеңінен таралған. P. westermani Оңтүстік-Шығыс Азия және Жапонияда кездеседі, ал P. kellicotti Солтүстік Америкаға тән. Аурудың әртүрлі симптомдармен көрінуіне байланысты, ол эндемиялық гемоптиз, шығыс өкпе сорғысы инфекциясы, өкпе дистомиясы, паразиттік гемоптиз және паразиттік гемопте деп әр түрлі аталады. Өкпе парагонимиазы – барлық инфекциялардың 76–90% құрайтын ең көп кездесетін клиникалық көрінісі. Ол пневмонияның классикалық белгілеріне ие. Өкпеден тыс инфекция жас құрттардың өкпеге қарайтын қалыпты жолдан ауытқуынан туындайды. Мұндай жағдайда денедің кез келген бөлігі жұқтыруы мүмкін. Балаларда тері парагонимиазы жиі кездеседі және әдетте бір жерден екінші жерге жылжып отыратын тері түйіндерімен көрінеді. Диагноз науқастың сілекей немесе қақырығындағы жұмыртқаларды микроскоп арқылы табуға негізделеді, бірақ олар инфекциядан кейін 2–3 ай өткен соң ғана анықталады. (Жұмыртқалар кейде сұйық шығарылымда немесе биопсия материалдарында да кездеседі.) Жіңішке инфекциясы бар науқастарда концентрациялау әдістері қажет болуы мүмкін. Биопсия ересек немесе дамитын сорғы табылган жағдайда диагнозды растауға және түрді анықтауға мүмкіндік береді. Парагонимиазисте дұрыс емес диагноз қою маңызды мәселе. Ол көбінесе туберкулезбен шатастырылады, себебі олардың симптомдары ұқсас. Қытайда 2009 жылдан 2019 жылға дейінгі 10 жыл ішінде дұрыс емес диагноз қойылған жағдайлардың 69–89% құрады.
There are more than 30 known species of Paragonimus. Species of Paragonimus are widely distributed in Asia, Africa, and North and South America. P. westermani is found in southeast Asia and Japan, while P. kellicotti is endemic to North America. Owing to the diverse symptoms it presents, the disease is variously known as endemic haemoptysis, oriental lung fluke infection, pulmonary distomiasis, parasitical haemoptysis, and parasitare haemopte. Pulmonary paragonimiasis is the most common clinical manifestation, accounting for 76–90% of all infections. It has the classic symptoms of pneumonia. Extra pulmonary infection is due to migration of the young worms away from the normal route to the lungs. In such case, any other part of the body can be infected. Cutaneous paragonimiasis is common in children and is generally indicated by skin nodules that move from one place to another. Diagnosis is based on microscopic demonstration of eggs in stool or sputum, but these are not present until 2 to 3 months after infection. (Eggs are also occasionally encountered in effusion fluid or biopsy material.) Concentration techniques may be necessary in patients with light infections. Biopsy may allow diagnostic confirmation and species identification when an adult or developing fluke is recovered. Misdiagnosis is a serious issue in paragonimiasis. It is commonly misdiagnosed as tuberculosis because it presents similar symptoms. In China, there were 69–89% of misdiagnostic cases in 10 ten years, from 2009 to 2019.
Емдеу
Парагонимиазды емдеуге арналған басты препарат – празиквантел, алайда битионол да қолданылуы мүмкін. Триклабендазол P. uterobilateralis, P. mexicanus және P. skrjabini инфекцияларында тиімді, бірақ P. westermani инфекциясында тиімсіз.
The drug of choice to treat paragonimiasis is praziquantel, although bithionol may also be used. Triclabendazole is useful in P. uterobilateralis, P. mexicanus, and P. skrjabini infections but not in P. westermani infection.