Кіріспе
1982 жылғы графикалық роман Раймонд Бриггстің «When the Wind Blows» – 1982 жылы британдық суретші Раймонд Бриггс жасаған, үкіметтің ядролық соғысқа дайындалуына сын айтатын туынды. Карикатуралық стильде жасалған бұл графикалық роман, зейнеткер жұбайлар Джим мен Хилда Блоггстың Совет Одағы тарапынан Ұлыбританияға жасалған ядролық шабуылдан аман қалу жолындағы күйзелісін көрсетеді. Романнан кейін анимациялық фильм, радиоспектакль және сахналық қойылым сияқты әртүрлі форматтарда да өңделді.
When the Wind Blows is a 1982 graphic novel, created by British artist Raymond Briggs, commonly known for its critiques against government issued preparations for nuclear war. Utilizing a cartoonish design, this graphic novel follows a retired couple, Jim and Hilda Bloggs, and their journey through surviving a nuclear attack on Britain launched by the Soviet Union. The novel was later adapted for different entertainment types including an animated film, radio play, and stage play.
Сюжет
Кітап бұрын "Джентльмен Джим" кітабында көрінген Блоггтардың оқиғасын жалғастырады. Бір күні түстен кейін ерлі-зайыптылар радиодан үш күндік "жау соғысы" басталатыны туралы хабар естиді. Джим дереу палаудан қорғаныс салуды бастайды (әкімшілік кітапханадан жинаған "Қорғаныңыз және аман қалыңыз" брошюрасына сәйкес), ал екеуі Екінші дүниежүзілік соғыс туралы еске алады. Олардың естеліктері күлкілі әсер үшін де, геосаяси ахуалдың қалай өзгергенін, сонымен қатар ностальгияның соғыс қорқынышын қалай жойғанын көрсету үшін де қолданылады. Джимнің оптимистік көзқарасы және үкімет не жақсы екенін біледі және жағдайды толық бақылауда ұстайды деген сенімінің үнемі тақырыбы, Хилданың өмірін қалыпты өмір сүруге тырысуымен бірге. Дайындық барысында екі беттік қара суреттер кезегімен келеді. Біріншісі - "Темдеуде, алыстағы жазықта" деп жазылған ұшыру алаңшасында орналасқан ядролық зымыран, екіншісі - "Темдеуде, алыстағы аспанда" деп жазылған Warthogs эскадрильясы, үшіншісі - "Темдеуде, алыстағы мұхитта" деп жазылған ядролық су асты кемесі. Олар бірінші күнді палаудан қорғаныс салу орнында өткізеді, бірақ екінші күні денелерінде ауырулар мен сырқырау сезіне бастайды және әлі де шаршайды, бұл олардың радиацияға ұшырауы басталғанын көрсетеді. Олар үйде қозғала бастайды, өздерін радиоактивті ластануға көбірек ұшыратады. Олар өмірлерін бұрынғыдай жалғастыруға тырысады, бұл Екінші дүниежүзілік соғыс сияқты. Олар үйдің су мен электр қуаты сөнгенін, үйдің қираған күйінде екенін байқаған. Үшінші күні олар үкімет парақшаларында берілген кеңестерді қате оқып, олар екі апта емес, екі күн ғана палаудан қорғаныш орнында болу керек деп санайды. Осылайша, олар сыртқа шығып, өздерінің бақшасы және бүкіл аумағы өлі ағаштар мен шөптермен бос жерге айналғандығын, әдетте жүретін пойыздар сияқты дыбыстар жоқ екенін біледі; Хилда сонымен қатар бомба жақсы ауа-райының пайда болуына себеп болды деп санайды, өйткені күн ашық, ыстық және бұлтсыз (фильмдегі ядролық қыстан өзгеше). Олар сыртта жүргенде, пісірілген ет иісін байқайды, бірақ оның көршілерінің жанған денелерінен келетінін білмейді. Джим мен Хилда ядролық шабуылдан кейін болған оқиғаның маңыздылығына қатысты айтарлықтай шатасуды көрсетеді; бұл жұмсақ комедияны, сондай-ақ қараңғы элементтерді тудырады: олардың арасында олар таныстарынан қалған жалғыз адамдар екендігі туралы ұмытқандығы. Мысалы, олар қайта-қайта сыртқа шығып, азық-түлік сатып алу керектігін айтады. Романның басынан аяғына дейін олардың су қоры бітіп бара жатқанда, олар жаңбыр суын жинауға жүгінеді. Олар оны қайнатып алуды шешсе де, ол әлі де радиациямен зақымдалған, сондықтан олардың жағдайы бірте-бірте үмітсіз болып келеді, өйткені олар радиациялық аурудың әсерінен көбірек зардап шегеді. Алдымен олар бомба жарылғаннан кейін біршама уақыттан кейін бас ауырып, дірілдеп тұрады. Екінші күннен бастап Хильданың құсуы мен іш өтуі басталады. Төртінші күні Хильданың тістегі қан шыға бастайды, ал диареясында қан бар, олар оны геморрой деп ойлайды. Бесінші күні Джимнің де тістегі қан кетуі байқалады; екеуінде де көк көкпек пайда болды, бірақ оларды варикоздық тамырлар деп қате түсінді. Ақырында, Хилданың шашы түсіп бастайды. Содан бері ол олардың палау баспанасына оралып, көмекке күтулерін талап етеді (бірақ ол ешқашан келмейді). Кітап бір қараңғы түнде аяқталады, Хильда Джимге дұға ету керектігін талап етеді, ол қазір өзінің соңғы оптимизмін жоғалтты; ол Хильданы қуантатын 23-ші Забурдан сөз тіркестерін айта бастайды. Алайда, саптарды ұмытып, ол "Жылы бригаданың шабуылдары" атты әніне ауысады, оның әскери және ирониялық тұстары өліп бара жатқан Хилданы уайымға салады, ол одан жалғастыруды сұрамайды. Ақырында Джеймс "Алты жүзді айдап жүрдім" деген сөзді аяқтағанда үнсіз қалады. Олар өздерін қаптаған картоп қаптары қараңғыланып, санасының төмендеуіне, әлсіздігіне және ақыр соңында өлімге ұшырайды.
The Bloggs soon hear of enemy missiles heading towards England and make it into their shelter before a nuclear explosion. They spend all the first day within the fallout shelter; on the second day, however, they start suffering from aches and pains in their bodies and still feeling tired, hinting that they have already started being exposed to radiation. They start moving about the house, exposing themselves to more radioactive fallout. Undaunted, they try to continue life as normal, as if it was the Second World War again. They find the house to be in shambles, with both the water and the electricity cut off. On the third day, misreading advice given in government leaflets, they come to believe that they must stay in the fallout shelter for just two days rather than two weeks. Thus, they go outside, to find that their garden and likely the whole area has essentially been reduced to a wasteland with dead trees and grass in their garden, and that there are no sounds such as the trains that would usually be running; Hilda also thinks that the bomb has caused nice weather, as the day is bright, hot and near cloudless (different from the nuclear winter seen in the film). While out, they notice the smell of cooking meat, unaware that it comes from the burning corpses of their neighbours. Jim and Hilda exhibit considerable confusion regarding the serious nature of what has happened after the nuclear attack; this generates gentle comedy as well as darker elements: amongst them, their obliviousness of the fact that they are probably the only people left of their acquaintance. For instance, they repeatedly state that they should go out and purchase supplies. As the novel progresses and their emergency water supply runs out, they resort to collecting rainwater. Though they are wise to boil it, it is still contaminated with radiation, and thus their situation becomes steadily more hopeless, as they begin to suffer more effects of radiation sickness. At first they suffer headaches and shivering, moments after the bomb. Then, from the second day, Hilda suffers from vomiting and diarrhoea. On the fourth day, Hilda's gums begin to bleed, and she finds blood in her diarrhoea, which they mistake for haemorrhoids. On the fifth day, Jim also shows bleeding gums; both are suffering blue bruising but mistake these for varicose veins. Finally, Hilda's hair begins to fall out. From then on, she insists that they go back into the fallout shelter and wait for help to arrive (though it never does). The book ends on a bleak night, when Hilda insists Jim, who has now lost the last of his optimism, should pray; he begins uttering phrases from Psalm 23, which pleases Hilda. However, forgetting the lines, he switches to The Charge of the Light Brigade, whose militaristic and ironic undertones distress the dying Hilda, who weakly asks him not to continue. Finally, James's voice mumbles away into silence as he finishes the line, " rode the Six Hundred "
The paper potato sacks they have wrapped themselves in then darken, in line with their ebb of consciousness, growing debility and ultimate deaths.
Фильм
Кітап 1986 жылы режиссер Джимми Мураками анимациялық фильміне бейімделді. Осы жұптың дауыстарын сэр Джон Миллс пен Пэгги Эшкрофт жазды. Саундтрекке белгілі рок музыканттары мен топтарының, оның ішінде Роджер Уотерс, Genesis және Дэвид Боуидің көптеген антиядролық тақырыптағы әндері енді.
Радио
1983 жылы Джон Тайдман режиссерлік еткен, Питер Саллис және Бренда Брюстің дауыстарын қамтыған BBC Radio 4 радиоспектаклі де жарық көрді. Бұл бағдарлама 1983 жылғы ең көрнекті радио бағдарламасы үшін Broadcasting Press Guild сыйлығына ие болды.
Сахна
When the Wind Blows 1983 жылы Самуэль Френч Inc. компаниясымен сахналық қойылымға бейімделді, алғашқы комикс жарық көргеннен бір жыл өткен соң. Самуэль Френч Inc. компаниясының бас компаниясы Конкорд Театрикс Джордж Оруэллдің "Жануарлар фермасы" сияқты басқа да кітаптарды пьесаларға бейімдеуді жалғастырды. Сценарийдің ең ерте жарияланған күні – 1983 жылдың 1 желтоқсаны, және содан бері ол бірнеше рет қойылды.