Кіріспе

Польшада заң магистрі дәрежесін алған кез келген адам "заңгер" (prawnik) деп аталады. Польша заң ғылымы бойынша, заңгер дегеніміз – жоғарыда аталған дәрежемен заң факультетін бітірген адам, тіпті ол бітіргеннен кейін заң қызметін атқармаса да.

Адвокаттар

Польшалық заңгерлер лицензияланған заң қызметтерінде, мемлекеттік басқаруда, құқық қорғау органдарында, салық қызметтерінде және мемлекеттік мекемелерде жұмыс істей алады. Заңды тұлғаны сотта оның қызметкерлері өкілдік ете алатындықтан, компаниялар адвокаттарды немесе заңгерлерді жалдамайды, керісінше, адвокаттық алқаға қабылданбаған ішкі заңгерлерге, кеңесшілерге немесе ортақтарға сенеді. Польша заңына сәйкес агент кез келген адам үшін әрекет ете алады, сондықтан кейбір заңгерлер Ұлыбританияда солиситорлардың атқаратын жұмысын істейді. Атап айтқанда, мамандар заңдық келісімдерді жасайды, келіссөздер жүргізеді немесе қарыздарды өндіріп алады. Польша заңы заң магистрі дәрежесін алған адамдарға заң кеңесі беруге рұқсат береді. Конституциялық Трибуналдың 2003 жылғы 26 қарашадағы шешімінің негіздерінде (нөмірі SK 22/02) алғаш рет Польшадағы қолданыстағы заңдар заң магистрі дәрежесін алған адамдарға жеке заң кеңесі қызметін көрсетуге мүмкіндік береді деген пікір білдірілді. Бұл шешімнің салдарынан заң факультетін бітірген, бірақ адвокаттық алқаға мүше емес адамдар басқаратын заң кеңес бюролары заңмен бекітілді. Заң білімі бар адам мына ретінде жұмыс істей алады: заң кеңесшісі, құқықтық кеңесші немесе заңгер (поляк тілінде: doradca prawny), ол заң кеңесі береді, құжаттар мен заңдық қорытындылар жасайды; клиентпен тұрақты шарт жасасқан кеңесші әкімшілік және таңдалған азаматтық істерде өкілдік құқығына ие болады.

Әдептілік нормасы Меценаттар

Қазіргі поляк тілінде мецена – заңгерлік қызметпен айналысатын және клиент атынан сотта сөйлеуге уәкілді адамға берілетін құрметті атақ, яғни адвокаттар мен заңгерлерге. 16 ғасырда сол кездегі заңгерлерді *procuratores mercenarii* деп атаған, яғни сот ісінде ақы төленетін өкілдер. Осылайша олар кәсіби емес өкілдерден, *procuratores*-тан ерекшеленді. *Procuratores mercenarii* деген сөз тіркесінен мецена термині біртіндеп алғашқы бөлігін және екінші сөзден "r" әрпін алып тастау арқылы қалыптасқан. Бұл термин 18 ғасырда қазіргі түрінде пайда болып, 19 ғасырда кеңінен танымал болды. Мецена атағы – тек әдептілік мәселесі және заңмен қорғалмайды. Ол көбінесе адвокаттар мен заңгерлерге қатысты қолданылады және шартты түрде ағылшын тіліндегі *counsel* сөзімен салыстыруға болады. 2014 жылы Ұлттық адвокаттар кеңесінің баспасөз қызметі мецена атағын тек адвокаттар мен заңгерлерге ғана қолдануды ұсынды, бірақ бұл БАҚ және заңгерлер қауымдастығының практикасына ешқандай әсер етпеді.

Үйреншік (aplikacja)

Адвокаттар мен заңгерлердің адвокаттық тәжірибеге қабылдану емтиханы жазбаша түрде өткізіледі. Жүз жиырма бес баллдан жүз балл алу қабылдануға кепілдік береді. Емтихан келесілерді қамтиды: 1) қылмыстық құқық және қылмыстық процессуалдық құқық; 2) құқық бұзу туралы құқық және құқық бұзушылықтар жөніндегі сот іс жүргізуі; 3) қаржылық-қылмыстық құқық және қаржылық-қылмыстық процессуалдық құқық; 4) азаматтық құқық және азаматтық процессуалдық құқық; 5) отбасылық құқық; 6) мемлекеттік экономикалық құқық; 7) коммерциялық компаниялар және серіктестіктер құқығы; 8) еңбек құқығы және әлеуметтік қамсыздандыру қағидалары; 9) әкімшілік құқық және әкімшілік процессуалдық құқық; 10) әкімшілік сот іс жүргізуі; 11) Еуропалық Одақ құқығы; 12) конституциялық құқық; 13) Польшадағы әділеттілікті ұйымдастыру.