Кіріспе

Джайнизмдегі 23-ші Тиртанкара Паршванатта, немесе Пәршва және Пәрсаната, джайнизмнің 24 Тиртанкарасының (дхарманың жоғарғы уағыздаушысы) 23-і болды. Ол Каликалкалпатар (қали югадағы Калпаврикша) атағын алды. Паршванат – тарихи тұлға ретінде мойындалған ең ерте Тиртанкаралардың бірі. Джайни көздері оны б.з.д. 9-8 ғасырлар аралығында өмір сүрген деп көрсетеді, ал тарихшылар б.з.д. 8-7 ғасырларда өмір сүргенін айтады. Паршванат Махавирадан 273 жыл бұрын дүниеге келген. Ол 22-ші Тиртанкар Неминаттың рухани жаңғыртыласы болды. Ол джайнизмді таратушы және қайта жаңғыртушы ретінде танымал. Паршванат Саммеда тауында (Мадубан, Жаркханд) – мокшаға жеткені айтылады, бұл тау Параснаат төбесі ретінде белгілі және Ганг алқабындағы маңызды джайни қасиетті орны болып табылады. Оның иконографиясы басынан жыланның бас киімімен ерекшеленеді, ал оған жасалатын құлшылыққа көбінесе Дхаранендра және Падмавати (джайнизмнің жылан Девтасы мен Девиі) кіреді. Паршванат Үндістанның Банарас (Варанаси) қаласында дүниеге келген. Дүниелік өмірден бас тартып, ол аскеттік қауымдастық құрды. Екі ірі джайни сектасының (Дигамбаралар мен Светамбаралар) мәтіндері Паршванат пен Махавирдің үйретулеріндегі айырмашылықтарды көрсетеді, бұл екі секта арасындағы даудың негізі болып табылады. Дигамбаралар Паршванат пен Махавирдің үйретулерінде ешқандай айырмашылық жоқ деп санайды. Светамбаралар бойынша, Махавир Паршванаттың алғашқы төрт шектеуін ахимса идеяларымен кеңейтіп, бесінші монахтық серт (ұрықсыздық) қосты. Паршванат ұрықсыздықты міндетті етпеді және монахтарға қарапайым сырт киім киюге рұқсат берді. Ачаранга Сутрасының 2.15 бөлімі сияқты Светамбара мәтіндері Махавираның ата-анасы Паршванаттың ізбасарлары болғанын айтады (Махавираны джайни қайыршылық дәстүрінің реформаторы ретінде бұрыннан бар теологиямен байланыстырады).

Тарихилығы

Паршванатта – тарихтағы ең ерте джайнистік тиртханкара, ол әдетте тарихи тұлға ретінде мойындалады. Пол Дундастың сөзіне сәйкес, Исибхасиямның 31-бөлімі сияқты джайнистік мәтіндер оның ежелгі Үндістанда өмір сүргеніне туралы айғақтар келтіреді. Герман Якоби сияқты тарихшылар оны тарихи тұлға ретінде қабылдады, себебі оның Чатурияма Дхармасы (Төрт серт) буддалық мәтіндерде еске алынады. Маноратапураниде Будданың інісі Ваппа, Натапуттаның ізбасары болған. Қабылданған тарихилығына қарамастан, оның Махавирамен байланысы, Махавира Паршванаттаның аскетикалық дәстүрінен бас тартты ма, жоқ па, және басқа да өмірбаяндық егжей-тегжейлерге қатысты кейбір тарихи таластар әртүрлі ғылыми тұжырымдарға әкелді. Джайнистік мәтіндерде Паршванаттаның өмірбаянында ол Махавирадан 273 жыл бұрын өмір сүрген және 100 жыл өмір сүргендігі айтылады. Джайнизм дәстүрінде Махавира шамамен б.з.д. 599 – б.з.д. 527 жылдар аралығында, ал Паршванатта б.з.д. 872 – б.з.д. 772 жылдар аралығында өмір сүрген. Дундастың пікірінше, джайнистік дәстүрден тыс тарихшылар Махавираны Буддамен бір замандас деп есептейді, б.з.д. 5 ғасырында, ал 273 жылдық айырмашылыққа сүйене отырып, Паршванаттаны б.з.д. 8 немесе 7 ғасырға жатқызады. Паршванаттаның тарихи екендігіне күмәндік тудыратын ең көне джайнистік мәтіндер де бар, олар Махавираға ежелгі аскеттер мен ұстаздардың есімдері аталмаған спорадикалық сілтемелерін ұсынады (мысалы, Акаранга Сутрасының 1.4.1 және 1.6.3 бөлімдері). Космология және ғаламдық тарих туралы джайнистік әдебиеттің ең ертегі қабаты екі джинаның айналасында құрылған: Адинатта (Ришабханатта) және Махавира. Паршванатта мен Неминатта туралы әңгімелер кейінірек джайнистік мәтіндерде кездеседі, ал Кальпа Сутра – ең ерте белгілі мәтін. Тиртханкаралардың қысқаша сипаттамалары көбінесе Махавирадан үлгі алынған. Кальпа Сутра – 24 тиртханкарды қамтитын ең ерте белгілі джайнистік мәтін, бірақ онда 20-сы тізімделген; Паршванатта сияқты үшеуі Махавирамен салыстырғанда қысқаша сипатталған. Матура маңындағы мүсіндер мен рельефтер сияқты ерте археологиялық жағдайларда арыстан мен жылан сияқты иконографиялық элементтер жоқ. Паршванаттаның ерте қола мүсіндерінің екеуі Чхатрапати Шиваджи Махараджа Васту Санграхалая және Патна мұражайында б.з.д. 2 ғасырдан б.з. 1 ғасырына дейінгі кезеңге жатады. Б.з.д. 1 ғасырға жататын Аягапата Лакхнау мемлекеттік мұражайында Паршванаттаның бейнесі сақталған. VII ғасырға жататын мүсін Хәрьяна штатының Рохтак ауданындағы Аштал Бохар ауылынан табылған.

Джайналық өмірбаян

Паршванатта – джайнизм дәстүріндегі 24 тиртханкараның 23-і.

Өмірден бас тарту

Ол инду айларының қараңғы жартысының оныншы күні дүниеге келді. Паршванатта Икшваку әулетінен шыққан. Оның тууына дейін, джайни мәтіндері джайни космологиясының 13-ші аспанында Индра құдайы ретінде билік еткенін айтады. Паршванатта анасының құрсағында болғанда құдайлар гарбха кальяна (ұрықты жандандыру) рәсімін жасады. Оның анасы он алты жақсы арман көрді, бұл джайни дәстүрінде тиртханкардың дүниеге келуінің белгісі. Джайни мәтіндеріне сәйкес, ол дүниеге келген кезде Индралардың тақтары дірілдеді және Индралар жерге түсіп, оның жақсы туған күнін (жанма кальянака) тойлады. Паршванатта көк-қара түсті терімен дүниеге келді. Ол су, тау және ағаштардың құдайларымен ойнаған күшті, сұлу бала еді. Сегіз жасында Паршванатта ересек джайни үй иесінің он екі негізгі міндетін орындауға кірісті. Ол Варанасиде ханзада және сарбаз ретінде өмір сүрді. Белупурдағы храмдар Паршванаттың үш кальянакасы болған орынды еске алу үшін салынған. Дигамбара мектебінің пікірінше, Паршванатта ешқашан үйленбеген; Шветамбара мәтіндерінде ол Прасенажиттің (Кушаштала патшасының) қызы Прабхаватиге үйленген деп айтылады. Генрих Циммер джайни мәтінін аударды, онда он алты жасар Паршванатта әкесінің бұйрығымен үйленуден бас тартты; оның орнына ол медитация жасауға кірісті, себебі "жан – оның жалғыз досы".

Бас тарту

30 жасында, Пауша айының (желтоқсан-қаңтар аралығында) айдың 11-күні Паршванатха Неминатханың бейнесін көргеннен кейін дүниеден бас тартып, монах болды. Ол киімдерін және шашын қырқып, қатаң ораза ұстады. Паршванатха 84 күн бойы медитация жасап, Бэнарес маңындағы дхатаки ағашының астында толық білімге (омнисциенцияға) қол жеткізді. Оның медитация кезеңі аскетизм мен қатаң серттерді қамтыды. Паршванатханың іс-әрекеттеріне сақтықпен қимылдау, өлшенген сөйлеу, құштарлықты бақылау, ой-сананың тоқтатылуы және дене белсенділігі кірді, бұл джайнизм дәстүрінде эгодан бас тарту үшін қажетті нәрселер. Джайнизм мәтіндеріне сәйкес, оның аскетизм кезінде арыстан мен жағалдар оның төңірегінде ойнады. Ахиччатра Паршванатханың Кевала Джнянаға (толық білімге) қол жеткізген жері деп есептеледі. Вивидха Тиртха Калпаға сәйкес, Камат Паршванатханың Кевала Джнянаға жетуіне кедергі келтіру үшін үнемі жаңбыр жаудырды. Паршванатха мойнына дейін суға батып, оны қорғау үшін жылан құдайы Дхаранендра басына мың бас киім жапты, ал Падмавати әйел құдайы оның денесін орады. Ахиччатрадағы джайн ғибадатханалары Паршванатханың Кеваладжняна кальянакаға қол жеткізгенін еске алу үшін салынған. Чайтра айының (наурыз-сәуір) 14-күні Паршванатха толық білімге ие болды. Оның білімін жақтастарымен бөлісуі үшін, аспан әлемінен келгендер оған самавасарана (уағыз залы) салдырды. 70 жыл бойы уағыз айтқаннан кейін, Паршванатха 100 жасында Шараван Шукла Сәптамиде Шихаржидегі Параснатх тауында мокшаға (азаттыққа) қол жеткізді. Оның мокшасы (туылу және өлу циклынан босау) джайнизм дәстүрінде Мокша Саптами ретінде тойланады. Бұл күнді Солтүстік Жаркхандтағы Параснатх тау тоңқышында, Параснатх жотасының бір бөлігінде үлкен тоймен атап өтеді, сонымен қатар Нирвана Ладду (қанты ұнтақтарынан жасалған шарлар) ұсынылып, Нирвана Канда оқылады. Джайндар Паршванатханы пурисаданья (халыққа жақын) деп атайды.

Бұрынғы өмірлері

Джайнизм мифологиясында Паршванаттың адам және жануарлар түрінде қайта тууы және оның жанының ішкі үйлесімділікке қарай жетілуі туралы аңыздар бар. Оның қайта тууы: Аравинда патшасының премьер-министрі Вишвабхутидің екі ұлы болды; үлкені Камат, кішісі Марубхути (Паршванатта). Камат Марубхутидің әйелімен адалсыздық жасады. Патша бұл туралы біліп, Марубхутиден ағасына қандай жаза беру керектігін сұрады. Марубхути кешіруді ұсынды. Камат орманға барып, аскет болып, кек алу үшін құдіретті күштерге ие болды. Марубхути ағасын үйге шақыру үшін орманға барды, бірақ Камат Марубхутиді таспен ұрып өлтірді. Марубхути Паршванаттың ертерек қайта тууының бірі болды. Ваджрагоша (Торна), піл – Ол бұрынғы өлімі кезіндегі зорлық-зомбылық пен қайғылы ойларының салдарынан піл болып қайта туылды. Ваджрагоша Виндьячал ормандарында өмір сүрді. Камат жылан болып қайта дүниеге келді. Аравинда патша министрінің ұлы қайтыс болғаннан кейін тақтан бас тартып, аскеттік өмірге көшті. Ашулы Ваджрагоша Аравиндаға жақындағанда, аскет пілдің Марубхутидің қайта туған түрі екенін көрді. Аравинда пілден «күнәлі істерден бас тартуды, өткен қателіктерін жоюды, басқа тірі жандарға зиян келтірудің ең үлкен күнә екенін түсінуді және ант беруді бастауды» сұрады. Піл өзінің қателігін түсініп, тынышталды және Аравинданың аяқтарына иіліп құрмет көрсетті. Бір күні Ваджрагоша су ішу үшін өзенге келгенде, жылан Камат оны шақты. Бірақ бұл жолы ол қайғылы ойларсыз, тыныш өліп қалды. Сасипрабха – Ваджрагоша он екінші аспанда, мол ырыс-несібемен қоршалған Сасипрабха (Айдың иесі) болып қайта туылды. Бірақ Сасипрабха ырысқа тойып, аскеттік өмірін жалғастырды. Агнивега – Сасипрабха қайтыс болып, ханзада Агнивега («оттың күші») болып қайта туылды. Патша болғаннан кейін ол бір данаға кездесті. Дана оған барлық нәрсенің өткіншілігі және рухани өмірдің маңыздылығы туралы айтты. Агнивега діни ізденістің маңыздылығын түсініп, дүниелік өмірге деген құштарлығын жоғалтты. Ол аскеттік өмірге көшті және дананың монахтар қауымына қосылды. Агнивега Гималайда медитация жасап, сыртқы әлемге деген құштарлығын азайтты. Оны жылан (қайта туған Камат) шақты, бірақ у оның ішкі тыныштығын бұзбады және ол өлімін тыныш қабылдады. Агнивега «жиырма екі мұхит жылға созылған» өмірге ие құдай болып қайта туылды, ал жылан алтыншы тозаққа түсті. Марубхути, Ваджрагоша, Сасипрабха, Агнивеганың жаны Паршванатта қайта дүниеге келді. Ол сол өмірінде жыландарды азаптаудан және өлімнен құтқарды; жылан құдайы Дхаранендра және Падмавати әйел құдайы оны қорғады және Паршванаттың бейнесінің бір бөлігі болып табылады.

Шәкірттер

Кальпа-сутраға (Светамбара мәтіні) сәйкес, Паршванаттаның 164 000 шравакасы (еркек жатақтары), 327 000 шравикасы (әйел жатақтары), 16 000 садхусы (монахтар) және 38 000 садхвисі немесе арикасы (әйел монахтар) болды. Светамбара дәстүріне сәйкес, оның сегіз гандхарасы (бас монахтары) болды: Свхаддатта, Арягхоша, Васиштха, Брахмачар, Сома, Шридхара, Вирабхадра және Яшас. Оның қайтысынан кейін Светамбаралар Свхаддаттаның монахтар орденінің басшысы болғанын, ал одан кейін Харидатта, Ариясамұдра және Кеши басшылық еткенін айтады. Дигамбара дәстүріне сәйкес (Авасака нирюкти қоса алғанда), Паршванаттаның 10 гандхарасы болған, олардың жетекшісі Сваямбху болған. Самавайанга және Кальпа сутралары сияқты Светамбара мәтіндері Пушпакуланы оның әйел жатақтарының басты арикасы деп көрсетеді, бірақ Дигамбараның Тилояпаннати мәтіні оны Сулока немесе Сулокана деп сипаттайды. Паршванаттаның ниргранта (байлаусыз) монахтық дәстүрі ежелгі Үндістанда маңызды рөл атқарды, ал Махавираның ата-анасы аскеттерді қолдаған үй иелері ретінде оның құрамында болды.

Ұстазы

Екі ірі джайни сектасының (Дигамбара және Светамбара) мәтіндерінде Паршванатта мен Махавираның үйретулеріне қатысты түрлі көзқарастар бар, бұл секталар арасындағы дау-жанжалдың негізі болып табылады. Дигамбаралар Паршванатта мен Махавираның үйретулері арасында ешқандай айырмашылық жоқ деп санайды. Светамбаралар бойынша, Махавира Паршванаттаның алғашқы төрт шектеуін ахимса (құлықсыздық) тұжырымдарымен кеңейтті және аскетизмді жүзеге асыру үшін бесінші монахтық серт (кеңессіздік) қосты. Паршванатта кеңессіздікті талап етпеді және монахтарға қарапайым сыртқы киім киюге рұқсат берді. Ачаранга сутрасының 2.15-бөлігі сияқты Светамбара мәтіндері Махавираның ата-анасы Паршванаттаның ізбасарлары болғанын айтады, бұл Махавираны джайни қайыршылық дәстүрінің реформаторы ретінде бұрыннан бар теологиямен байланыстырады. Светамбара дәстүріне сәйкес, Паршванатта және оның құрған аскеттік қауымы төрт еселік ұстамдылықты сақтады; ал Махавира өзінің аскетикалық бастамасы үшін бес үлкен серт берді. Бұл айырмашылық және оның себебі Светамбара мәтіндерінде жиі талқыланады. Уттардхьяна сутрасы (Светамбара мәтіні) Кешин Далбхьяны Паршванаттаның, ал Индрабути Гаутаманы Махавираның шәкірті ретінде сипаттайды және төрт еселік ұстамдылық немесе бес үлкен серт – қайсысының дұрыс екендігін талқылайды. Гаутама сыртқы айырмашылықтар бар екенін айтады және бұл айырмашылықтар «болат жасаушылардың рухани және зияли қабілеттерінің әртүрлілігінен» туындады. Венди Донигердің айтуынша, Паршванатта монахтарға киім киюге рұқсат берген, ал Махавира жалаңаш аскетизмді ұсынды, бұл Дигамбара және Светамбара дәстүрлері арасындағы маңызды айырмашылық болды. Светамбара мәтіндеріне сәйкес, Паршванаттаның төрт шектеуі – ахимса, апариграха (иемденбеу), астея (ұрлық жасамау) және сатья (жалған айтпау) болды. Джайнизм идеяларын және Махавираны атаған ежелгі буддалық мәтіндер (мысалы, Саманьяпала суттасы) кейінгі джайни мәтіндерінің бес серті емес, төрт шектеуді келтіреді. Бұл Герман Якоби сияқты ғалымдарды Махавира мен Будда кездескен кезде буддистер Паршванатта дәстүрінің төрт шектеуін ғана білгенін айтуға итермеледі. Алдағы зерттеулер күрделі жағдайды көрсетеді, себебі ең ертедегі джайни әдебиетінің кейбірі (мысалы, Ачаранга сутрасының 1.8.1-бөлігі) Махавираны үш шектеумен байланыстырады: құлықсыздық, жалған айтпау және иемденбеу. Дигамбаралар Светамбара мәтіндерінің «бес серттен кем» көзқарасын қабылдамайды, олардың каноникалық мәтіндері жоғалған және Светамбара мәтіндерін каноникалық деп қабылдамайтын дәстүр. Дигамбараларда ауқымды әдебиет бар, ол олардың Светамбараның түсіндірмелерімен келіспеушілігін түсіндіреді. Прафулла Моди Паршванатта мен Махавираның үйретулері арасындағы айырмашылықтар теориясын жоққа шығарады. Шампат Рай Джайн Светамбара мәтіндері өз монахтары үшін кеңессіздікті талап етеді (Махавира үйретулеріндегі бесінші серт) және Паршванатта мен Махавираның үйретулері арасында айырмашылық болмауы керек деп жазады. Падманабх Джайни Дигамбаралардың «төрт еселік» сөзін «төрт нақты сертке емес», «төрт әдіске» (Махавира бес сертке бейімдеген) қатысты деп түсіндіретінін жазады. Батыс және кейбір үнділік зерттеулер «негізінен Светамбара зерттеулері» болып табылады және Паршванатта мен Махавираның үйретулері туралы дау-дамайға байланысты Дигамбара әдебиетін елемеді. Пол Дандас жазғандай, ортағасырлық джайни әдебиеті, мысалы, 9-ғасырдағы Силанкада, «басқа біреудің меншігін олардың нақты рұқсатысыз пайдаланбау» және кеңессіздік практикасы иемденбеудің бір бөлігі ретінде түсіндірілді.

Әдебиетте

Калпа-сутрада Паршваната және Махавира тиртханкараларының өмірбаяндары жазылған. Увасагхарам Стотрасы – Бхадрабаху жазған Паршванатаға арналған мадақ. Джинасенаның Махапуранасына «Ади пурана» және Уттапурана кіреді. Оны Джинасенаның 8 ғасырдағы шәкірті Гунабхадра аяқтаған. «Ади пурана» Ришабханата, Бахубали және Бхаратаның өмірін сипаттайды. Джинсенаның «Паршвабхьюдая» – Паршванатаның өмірін баяндайтын шығарма. Ачарья Манатунга жазған Бхаяхара Стотрасы, 7 ғасыр, Паршванатаға арналған құрмет. Санкхешвара Стотрам – Махопадхьяя Яшовиджая жинаған Паршванатаға арналған гимн. Шанкхешвар Паршванат Ставан, Шанкхешвар Паршванатқа арналған гимн, джайнистердің ең көп орындалатын дұғаларының бірі. Пасанаха чайру – Шридара 1132 жылы жазған Паршванатаның өмірбаяны. Паршванат бхаваантар – 1690 жылы Гангадас жинаған киртан (құдайға арналған ән), ол бұрынғы тоғыз туған өмірлерін баяндайды. Дигамбар Кумудачандра жазған ортағасырлық қырық төрт тармақты гимн Кальянаммандира Стотрасы – Паршванатаны мадақтау. Паршваната чарите – 1730 жылы Шантикирт Муни жазған өлең. Бұл өлеңде Паршванатаның жеті сиддхисі баяндалады. Гуру Гобинд Сингх 17 ғасырда Паранат Аватарда Паршванатаның өмірбаянын жазды, ол Дасам Гранттың бір бөлігі.

Иконография

Паршванатта – Ришабханатта, Шантинататта, Неминататта және Махавирамен бірге табынылатын (бхакти) танымал тиртханкар. Оның кедергілерді жоюға және адал жандарды құтқаруға қабілетті деп есептеледі. Шветамбара дәстүрінде Паршванаттың 108 көрнекті мүсіні бар. Бұл мүсіндер географиялық аймақтардың аттарымен аталады, мысалы, Шанкхешвар Паршванаты және Панчасара Паршванаты. Паршванатта көбінесе лотос немесе кайоцарга позасында бейнеленеді. Мүсіндер мен суреттерде оның басы көп басты жыланмен қоршалған, ол қолшатыр сияқты жайылған. Паршванаттың жылан белгісі мүсіннің идентификаторы ретінде оның аяқтарының астында бейнеленеді (ойылып немесе мөрленген). Оның иконографиясы көбінесе Дхарнендра мен Падмаватимен бірге келеді – джайнизмнің жылан құдайы мен құдайы. Жыланның бас киімі тек Паршванаттаға ғана тән емес, ол 24 тиртханкардың жетіншісі Супаршванаттаның бейнесінде де кездеседі, бірақ шамалы айырмашылығы бар. Супаршванаттаның жылан бас киімі бес басты, ал Паршванаттаның мүсіндерінде жеті (немесе одан да көп) басты жылан кездеседі. Екеуінің де жылан бас киімі бар мүсіндері 5-10 ғасырларға жататын Уттар-Прадеш және Тамил-Надудан табылған. Паршванаттаның басына жеті жылан бейнеленген ең ерте суреттер б.з.б. 1 ғасырға дейін сақталып қалған. Археологиялық қазбалар мен ортағасырлық Паршванат иконографиясы храмдар мен үңгірлердегі көріністер мен якшаларды қамтиды. Дигамбара және Шветамбара иконографиясы әртүрлі: Шветамбара өнері Паршванаттаны жылан бас киімімен және якша сияқты Ганешамен көрсетеді, ал Дигамбара өнері оны жылан бас киімімен және Дхранендрамен бейнелейді. Умакант Премананд Шахтың сөзіне сәйкес, индуист құдайлары (мысалы, Ганеша) якша ретінде және Индра Паршванаттаға қызмет ету үшін бағынышты лауазымға тағайындалды. Паршванатта аягапата – шамамен 15 ж.б. Қанкали Тиладан қазылған аягапата. Кестеде Паршванатта орталықта, айналасында лотос гүлдері бейнеленген. Паршванатта дхьяна мудрада, лотос позасында, жеті басты жылан бас киімімен және кеудесінде шриватсамен тұғырға отырған күйінде бейнеленген. 460 жылы Скандагуптаның билігінде салынған Кахаум бағанасында Арихантқа арналған мадақтау жазылған.

Үлкен мүсіндер

Наваграха джайн ғибадатханасында Паршванаттың ең биік мүсіні бар: 61 фут (18,6 м), 48 фут (14,6 м) тұғыры бар. Қаяцарга күйінде тұрған мүсіннің салмағы шамамен 185 тонна. Гопачал тас кесілген джайн ескерткіштері 1398 және 1536 жылдар аралығында салынған. Паршванаттың ең үлкен отырып мүсіні – биіктігі 47 фут (14 м), ені 30 фут (9 м) – үңгірлердің бірінде орналасқан. Шраванабелаголадағы 11 ғасырдағы Паршванатта басадисінде қаяцарга күйінде Паршванаттың 18 фут (5 м) мүсіні орналасқан. Паршванатта басадисі, Халебиду, 1133 жылы патша Вишнувардананың тұсында Боппадева салған, онда Паршванаттың 18 фут (5 м) қара граниттен жасалған қаяцарга мүсіні бар. 2011 жылы Вахелна джайн ғибадатханасында 31 фут (9 м) қаяцарга мүсіні орнатылды. VMC Вадодарадағы Сама тоғанында 100 фут биіктіктегі мүсін салуға рұқсат берді.

Ғибадатханалар

Паршванатта – Махавира, Ришабханатта, Неминатха және Шантинатхамен бірге ең қадірлі бес Тиртханкараның бірі. Үндістанның әртүрлі джайни ғибадатхана кешендерінде оның бейнесі кездеседі, бұл орындар джайнизмде маңызды қасиетті саяхат орындары болып табылады. Мысалы, Жаркхандтағы Параснат тауы – 24 Тиртханкараның 20-сы Паршванаттамен бірге нирванаға жеткен жер деп есептеледі. Солтүстік Гуджараттағы Шанкхешвар Паршванат, Шатрунджая тауымен бірге, Шветамбара муртипуджактары арасында ең қасиетті ғибадатхана саналады. Паршванатх ғибадатханаларының көшірмелері Шветамбара муртипуджактары арасында кең таралған, мысалы, Синд штатындағы Годиджиде Мумбайдағы көшірмесі бар. Джайни сенімі бойынша, осы жергілікті көшірме мүсіндерге табыну арқылы түпнұсқа мүсінге тікелей сыйынбауға болады. Паршванатхқа түрлі тілектерді орындау үшін дұға етіледі, әсіресе тантрикалық рәсімдер үшін, сондықтан оны Чинтамани (тілектерді орындайтын асыл тас) деп те атайды, сондай-ақ «Чинтамани янтра» деп аталатын тантрикалық схемаға да сыйынбау қабылданған. Паршванатх ғибадатханаларының маңызды кешендері: Жаркхандтағы Шихарджи (Саммет Сихар), Мирпур джайни ғибадатханасы, Канакагири джайни тирт, Панчасара джайни ғибадатханасы, Хумча джайни ғибадатханалары, Ахи Кшетра, Каллил ғибадатханасы, Мель Ситамур джайни мата, Патрияджи, Наинагири, Кундадри, Бижолияджи, Жиравала, Гаджпант, Андешвар, Бада Гаон, Аккана Басади және Гуру Басади.