Кіріспе

Американдық азаматтық құқық қорғаушы (1955-2007)

Йоланда Денис Кинг (17 қараша 1955 – 15 мамыр 2007) – африкалық американдық құқықтар үшін күрескен белсенді және азаматтық құқық қозғалысының көшбасшылары Мартин Лютер Кинг және Коретта Скотт Кингтің тұңғыш баласы. Ол өнер, ойын-сауық және қоғамдық сөздер саласында өзін сынап көрді. Оның балалық шағы әкесінің белсенді қызметімен тығыз байланысты болды. Ол Роза Паркс Монтгомериде (Алабама штаты) қоғамдық көлікте орын беруден бас тартқаннан кейін екі аптадан соң дүниеге келді. Кейде ол ата-анасын қорқыту мақсатымен өміріне қауіп төндіретін жағдайларға тап болды және мектепте зорлық-зомбылыққа ұшырады. 1968 жылдың 4 сәуірінде әкесі қаза тапқанда, 12 жасар Кинг қоғамдық жерлеу рәсімі мен аза тұту кезінде сабырлылығын көрсетті. Ол анасы мен бауырларымен бірге шерулерге қатысты және Гарри Белафонте сияқты белгілі тұлғалар оны жоғары бағалады, сондай-ақ оған және оның бауырларына арналған сенім қорын құрды. Кинг кіші бауырларына күтім жасады. Жасөспірім шағында ол мектеп сыныбының белсенді басшысы болды және Jet және Ebony журналдарында жарияланды. Оның жасөспірім кезі қайғылы оқиғаларға толы болды, әсіресе оның ағасы Альфред Дэниел Уильямс Кингтің күрт қазасы және әжесі Альберта Уильямс Кингтің қазасы. Оқу кезінде ол өмір бойына достар тапты. Бұл мекеме Кингтің әкесі кім екендігіне байланысты кемсіртпейтін және жаман қарым-қатынас жасамаған жалғыз орын болды. Дегенмен, оның терісінің түсіне байланысты, әкесімен байланысына негізделген пікірлерге байланысты оны әлі де дұрыс бағаламады және сенімсіздікпен қарады. Осыған қарамастан, Кинг үлгерімін жақсартты және мектеп саясатына қатысып, екі жыл бойы сынып президенті болды. Кинг мектептегі пьесадағы рөлі үшін дау тудырды. Оның әкесінің юмор сезіміне ие екендігі айтылды. 1990 жылдары ол Джеймс Эрл Рейді қайта соттауды қолдады және оны жек көрмейтінін ашық айтты. Сол онжылдықта Кингтің актерлік мансабы дамыды, ол он фильмде ойнады, соның ішінде «Миссисипидің арбалары» (1996), «Біздің досымыз, Мартин» (1999) және «Сельма, Лорд, Сельма» (1999). Ересек болғаннан кейін ол анасы сияқты, гомосексуалдар құқықтарын қолдады және ЛГБТ қауымдастығының жақтасы болды. Ол Кинг орталығын сату мәселесі бойынша ағасы Декстермен және бауырлары Мартин Лютер Кинг III және қарындасы Бернис Кингке қарсы туындаған туысқандық дауға қатысты. Кинг анасының денсаулығы нашарлаған кезде оның өкілі болды. Кинг анасынан 16 айға соң қаза тапты, 2007 жылдың 15 мамырында жүрек ауруының асқынуынан көз жұмды.

Балалық шағы: 1955-1963

Йоланда Монтгомеридегі (Алабама штаты) Сент-Джуд ауруханасында Коретта Скотт Кинг пен Мартин Лютер Кингтің қызы болып дүниеге келді. Роза Паркс автобустағы орынды босатудан бас тартқанда, оған екі апта ғана толып еді. Бала кезінде Йоланда әкесінің отбасына жасаған қауіп-қорқытуларымен бетпе-бет келді. 1956 жылы ақ нәсілділер Кингтің үйіне бомба тастады. Йоланда мен анасы зардап шекпеді. Олар бомба жарылған сәтте үйдің артқы жағында болған. Дегенмен, үйдің алдыңғы жағы зардап шекті, терезелер сынды. Ол үйдің еденінде жүріп, әкесіне көңіл көтеруге тырысты. Анасы оның атын ұнатса, әкесі «Йоланда» деп атауға қарсы болды, себебі атын дұрыс айту қиын болар деген ойда еді. Өмірі бойы Кингтің есімін қате айтқандықтан, ол мазасыздық сезінетін. Әкесі кейін «Йоки» лақап атына риза болды және егер тағы бір қызы болса, оған оңай аталатын есім қоюды тіледі. Кингтерге тағы бір қыз дүниеге келді, шамамен сегіз жылдан кейін, Бернис (1963 жылы туған). Кинг еске алғандай, анасы үйдегі басты тұлға болған, ал әкесі көбінесе үйде болмайтын. Бірінші сыныпқа қай мектепке баратынын шешуде анасы басты рөл атқарды, өйткені әкесі бастапқыда бұл мәселеге қызығушылық танытпады. Анасы күйеуінің қазасынан кейін оны сенімді серігі деп атады. Ол анасының жетістіктеріне ризашылық білдірді, ал анасы да оны жақсы жайттармен еске алды. Бір ұл одан әкесі туралы ең жақсы не есінде қалғанын сұрағанда, ол әкесінің өзімен және отбасымен көп уақыт өткізе алмағанын мойындады. Ол келгенде, олар бірге ойнап, жүзіп жүретін. Әкесі түрмеге қамалғанын білгенде Кинг жылады. Әкесі балаларды «түсініксіз жағдайда» тәрбиелеуге ешқашан дайын болмағанын мойындады. Алты жасында сыныптастары әкесінің «түрмеде отырған» деген сөздері оны ренжітті. Есінде қалған маңызды оқиға – ол сыныптастарымен бірге жергілікті ойын-сауық паркіне, «Фантаунға» баруды қалаған, бірақ нәсіліне байланысты оған рұқсат берілмеді. Ол түсінбеді және анасы Кореттаға неге бара алмайтынын сұрады. Ол көп рет түсіндіргеннен кейін, анасы: «Сенің әкең түрмеге қамалды, сен Фантаунға барасың» деді. Содан кейін Йоланда бұл мәселені түсінді. Әкесі түрмеде болғанда бес апта бойын көрмегеннен кейін, ол ағаларымен бірге оны жарты сағаттан да аз уақытқа көруге мүмкіндік алды. Әкесі де бұл мәселені өзі шешті. Ол оған көптеген ақ нәсілділердің нәсілшіл емес екенін және олардың баруын қалағанын, бірақ олардың баруын қаламағандары да бар екенін айтты. Алайда, әкесі оны жылап тұрғанда, Фантаунға барғандардың бәрі сияқты «сол сияқты жақсы» екеніне сендірді және «жақын арада» ол «Құдайдың барлық балаларымен» бірге «барлық қалаларға» бара алады деді.

Джон Ф. Кеннедидің өлтірілуі және Нобель сыйлығы: 19631964

1963 жылғы 22 қарашада АҚШ президенті Джон Кеннеди қаза тапқанда, ол мектепте осы жаңалықты естіді. Үйге келген соң, ол дереу анасына оның өлімі туралы сұрап, тіпті әкесі Мартин Лютер Кинг ағасын да елемей, естігендерін және енді олар "азаттыққа" ие бола алмайтынын айтты. Анасы бұл сөздерге қарсы шығып, олардың әлі де азаттыққа жететінін мәлімдеді. Ол сол кезде "негр көшбасшыларының" бәрі өлтіріледі, ал көшбасшы емес афроамерикандықтар сегрегацияға келіседі деп болжады. Анасы Йоланданың әкесінің де қаза табатыны мүмкін екенін сезіне бастады. 1963 жылғы Рождествода Кинг пен оның бауырлары ата-аналарының тілегі бойынша құрбандық Рождествосын қабылдады және тек бір сыйлық алды. Кинг пен оның інісі Мартин III мектепте өздерінің мұңсыздығымен мақтанды. 1964 жылы әкесі Нобель бейсымдығын алатынын білгенде, ол анасынан әкесі сыйлықтан бөлек алатын ақшаны не істейтінін сұрады. Ол барлығын қайырымдылыққа беретінін айтқаннан кейін, Кинг анасымен бірге күлді.

Спринг-стрит бастауыш мектебінде оқыған және соңғы жылдары әкесімен бірге: 19651968

Кинг пен оның інісі "Марти" 1965 жылдың күзгі семестрінде Джорджия штатының Атланта қаласының орталық ауданындағы Спринг-стрит бастауыш мектебіне қабылданды. Біраз уақыттан кейін оларға кіші інісі Декстер қосылды. 1966 жылы Йоланда әкесінің митингте сөйлеген сөзін тыңдады. Сегіз жасында алғашқы пьесасын жазғаннан кейін, ол сол кездегі жалғыз біріктірілген драма мектебіне де оқуға түсті. Мектеп директоры актерлер Эрик пен Джулия Робертстің әкесі Уолт Робертс болды. Әкесі туралы естеліктері оны "ол біздің бәріміз құдайға жақынбыз деп сенді. Мен әкеміздей, 'біз біргеміз, біздің бірлігіміз бар, және осыны жарқырата көрсетуді' жалғастыруды таңдадым" деуге жетеледі. Корета Кинг өзінің "Мартин Лютер Кингпен бірге өмірім" атты мемуарларында: "Мартин Йоки оның өмірінде үлкен қысымнан ойын аударуға мұқтаж болған кезде келді" деп жазды.

Әкемнің өлімі: 1968 жыл

1968 жылы 4 сәуірде, 12 жасында, Йоланда анасымен бірге Пасхалық киімдерді сатып алып келгенде, Джесси Джексон отбасына қоңырау шалып, әкесіне оқ аталғанын хабарлады. Ыдыс жуып тұрғанда жаңалықтардан хабарды естігенге дейін көп уақыт өтпеді. Бауырлары оқиғаның мәнін түсінуге тырысып жатқанда, Йоланда бәрін білді. Ол бөлмеден шығып, "Мен мұны естігім жоқ" деп айқайлап, ол өлмесін деп дұға етті. Ол анасынан әкесін өлтірген адамды жек көру керек пе деп сұрады. Анасы оған жоқ деді, себебі әкесі олай қаламайтын еді. Кинг анасын "батыл және күшті әйел" деп мақтады, содан кейін олар құшақтасты. Төрт күннен кейін ол отбасымен бірге анасының қалауынша Мемфис қалалық әкімшілігіне барды, өйткені ол және оның бауырлары да келе жатқан еді. Әкесінің жерлеуінен бұрын Кингті миссис Кеннеди көріп кетті. Жерлеуден кейін Спринг-стрит орта мектебінің сыныптастары гүлдер мен хаттар әкеліп, оны құттықтады. Сол кезде Андреа Янг та оған қоңырау шалып, оның әкесі де осылай етуін талап еткен. Екеуі де бір жаста еді. Билл Косби жерлеуден кейін Атлантаға ұшып келіп, Кинг пен оның бауырларын көңіл көтерді. Гарри Белафонттың көмегімен Кинг пен оның бауырларының білімі қамтамасыз етілді, ол әкесінің қайтысынан бірнеше жыл бұрын олар үшін сенім қорын құрған еді. Әкесінің аман қалу мүмкіндігі туралы сұраққа жауап бергенде, Кинг әкесінің азаматтық құқық қозғалысының жетекшісі ретіндегі стрессін ескере отырып, одан көп өмір сүруі күмәнді екенін айтты. Егер ол тірі қалғанда немесе оның сөзін тыңдағанда, "біз одан да жақсы жағдайда болар едік" деп мойындады. Кейін ол Джеймс Эрл Рейге деген жек көру сезімі жоқ екенін ашық айтты.

Жасөспірімдік жылдары және жоғары мектеп: 19681972

1968 жылдың күзінде Кинг Джорджия штатының Атланта қаласының орталық ауданындағы Генри Грейди орта мектебінде оқыды. Ол сыныптағы үздік 10 пайызға кірді. Студенттік басқару және драма үйірмесінде белсенді қатысты. Ол мекемеде "Грейди қыздары" деп аталған өмір бойы достасатын топ құрды. Сондай-ақ студенттік кеңесте де болды. Сол кезде Кинг өмірінде не істегісі келетінін білмейтін, бірақ көптеген адамдар оның дін қызметкері болуын қалағанын мойындады. Оның бейімділігі көркем өнерге тартылды, бұл оның әкесінің саяси өміріне сай келмеді. Кингтің бауырлары оның бітіргеннен кейін түрлі орта мектептерге түссе, Йоланда ғана Грейди орта мектебінде оқыды. 1968 жылдың желтоқсанында Майк Уоллеспен сұхбаттасу кезінде анасы оны таныстырып, отбасын біріктірудегі рөлін айтты. Ең үлкені болғандықтан, ол үш кіші інісін – Мартин Лютер Кинг III, Декстер Кинг және Бернис Кингті қадағалауға тиіс болды. Анасы қаладан кеткенде оларды тәуелсіз деп санап, күтімге алды. Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін Кинг анасына: "Ана, мен жыламаймын, әкем өлмеді. Ол денесімен өлген болуы мүмкін, бірақ бір күні оны қайта көремін" деді. 1969 жылдың 21 шілдесінде Кингтің ағасы, әкесінің інісі Альфред Дэниел Уильямс Кинг үйінің бассейнінен өлі күйде табылды. Оның ең кіші балалары Эстер мен Вернон, Кинг пен оның отбасымен Ямайкада демалып жүргенде оның қазасы туралы естіді. Әкесінің туған күніне немесе қаза болған күніне барып, қабіріне гүл қою және жоқтау айту Кинг отбасы үшін жыл сайынғы дәстүрге айналды. Жасөспірім шағында Кинг "Йоки" деген лақап атымен танылуды ұнатты. Ол сұхбатта: "Мен Йокиді артық жақсы көремін. Бәлкім, өскенде Йокиге шыдамайтын шығармын, бірақ Йоланда тым ресми естіледі!" деді. Ол жасөспірімдердің шатасып, проблемаларынан қашу үшін есірткі қолданатынын сезінді. 15 жасында "Сырт пен мысық" пьесасында ақ нәсілді жігіттің рөлін ойнағанда дау туды. Анасы оны дау-дамайлардан сақтап, "ойынды орындауға" мүмкіндік берді, бірақ жылдар өткен соң осы рөлінен туған жағымсыз пікірлерді білді. Әкесі Мартин Лютер Кинг аға бастапқыда жергілікті тұрғындардың қарсылығына байланысты оның өнер көрсетуіне бармақшы болған, бірақ кейіннен ойын өзгертті. Пьесадағы рөліне және оған жауап ретінде бір адам Jet журналына оның 18 жасқа толғанға дейін ақ нәсілді адамға үйленетінін болжады. Мұндай мәлімдемелерге қарамастан, Кинг рөліне байланысты қоғамдық наразылықты бірнеше жылдан кейін ғана білді, анасының сын туралы хабардар болуына қатысты екенін айтты. 1972 жылы 16 жасында ол Jet журналында әкесінің танымал атының өміріне қалай әсер еткені туралы айтты. Журналға берген сұхбатында ол адамдардың оны "мақтаншыл" деп күткенін және оның Мартин Лютер Кингтің баласы болудың "кемшіліктерінің" бірі екенін айтты. Ол әкесінің кім екеніне қорқып, танысудан қорқыныш білдірген досымен кездескенін еске алды және колледжге түсу тілектерін білдірді. Бұл сұхбатқа жағымды пікірлер айтылды, тіпті Йоланданы "тыныш, қамқор" және "көзқарасы бар" болғандықтан "16 жасарлардың көшбасшысы" деп атады.

Колледж: 1972-1976 жылдар

Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Смит колледжіне оқуға түсті. Ол Мэннинг Марабл мен Джоннелла Батлердің сабақтарын тыңдады және колледжін таңдауына риза болды. Бірақ екінші курсын аяқтап, жаз бойы жұмыс істеу үшін үйіне оралғанда, оның әжесі Альберта Уильямс Кинг 1974 жылдың 30 маусымында қайтыс болды. Оның қазасымен Кингтің әкесінің жақын туыстарының қалған жалғыз мүшелері оның әкесі Мартин Лютер Кинг және әпкесі Кристин Кинг Феррис болды. Ол сондай-ақ сыныптастарынан қысым көрді, оны "студенттер талаптар қоятын дәуір және көптеген қара нәсілді студенттер Малкольм Х-тің ұстанымдарына немесе олар оның ұстанымдары деп ойлаған нәрсеге жақын болды" деп сипаттады. Балалар әкесін "Том аға" деп атады және ол тарихқа осылай ішкіріп кетіп қалуынан қорықты. Ол: "Мен оның еңбектерін ешқашан оқымадым. Мен жай ғана бір адамды жақсы көретінмін, ол үлкен істер жасады және қазір адамдар оны бағаламайды" деп ойлады. Ол оның кітаптарын оқып, әкесінің әрқашан дұрыс айтқанына сене бастады. Колледждегі күйзелісінің кезінде Кинг Малкольм Х-ті білмейтінін және "әкесін түсінбегенін" еске алды, сондықтан "мен білгенімді қорғауға тырыстым, бірақ шын мәнінде білмедім". 1975 жылдың 4 сәуірінде Кинг әкесінің қаза болғанына жеті жыл толуына орай, отбасымен бірге оның қабіріне азалия гүлдерін қойды.

Смит колледжінен кейінгі өмірі: 1976-1978

Смит колледжінің 1976 жылы бітірген түлегі, ол колледждің 125 жылдығына арналған мереке кезінде "ерекше әйелдер" қатарынан эссе тақырыбы болды және Мартин Лютер Кинг-младшийдің зорлықсыз әлеуметтік өзгерістер орталығы, Inc. директорлар кеңесінің мүшесі болды (әкесінің ресми ұлттық ескерткіші) және Кинг орталығының мәдени істер бағдарламасын құрған директоры болды. Кинг адам құқықтарын қорғайтын белсенді және актриса болды. 2000 жылы ол USA Today газетіне сұхбат беріп, актерлік өнерінің "әкесінен айырылған күйреу мен ашуымды жеткізуге және көрініс табуға мүмкіндік бергенін" айтты. Оның актерлік мансабын бастауына анасының қолдауы көмектесті. Жоғары мектептегі даулы пьесасында актерлік өнерге қарсылық білдіргеніне қарамастан, Кинг рөлдерді алуға тырысып, белсенді түрде өнер көрсетуге ұмтылды. Ол "Хабитат үшін Адамзат" серіктестік кеңесінде қызмет етті, Америкалық инсульт қауымдастығының "Инсультті жеңу күші" науқанының тұңғыш ұлттық елшісі болды, Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясының мүшесі, Әйелдердің Бейбітшілік және Бостандық Халықаралық Лигасының демеушісі, Адам құқықтары науқаны және NAACP-те өмір бойы мүшелікке ие болды. Кинг Массачусетс штатының Нортгемптон қаласындағы Смит колледжінен бакалавр, Нью-Йорк университетінен театр саласында магистр және Мэривуд университетінен гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін алды. 1978 жылы ол әкесінің өміріне негізделген және 2005 жылы DVD-де жарық көрген "Кинг" телесериалында Роза Паркс рөлін ойнады.

Атталла Шабазбен кездесу: 1979 жыл

1979 жылы Йоланда Малкольм Х-тің үлкен қызы Атталла Шабаззбен кездесті. «Ebony» журналының ұйымдастыруымен екі әйелдің бірге суретін түсіруге мүмкіндік болғаннан кейін бұл кездесу өтті. Екеуі де әкелерінің тарихына байланысты бір-бірін ұнатпай қалуы мүмкін деп уайымдады. Алайда, олар тез арада африкалық американдықтардың болашағына деген ортақ көзқарасы мен белсенділіктерінде ортақ тіл табысты. Олар сол кезде жас еді және ортақ достары Нью-Йоркте театр өнерін оқып жатқанын байқап, олардың кездесуін ұйымдастырды. Театр компаниясы Нью-Йорк пен Лос-Анджелесте орналасқан және Мартин Лютер Кинг және Малкольм Х өмірінде айтқан мәселелерді шешуге бағытталған. Олар жылына шамамен 50 қалада өнер көрсетіп, көбінесе мектептерде лекциялар оқыды. 1984 жылы Йоланда Оңтүстік Африка елшілігі алдында апартеидке қарсы наразылық көрсеткені үшін анасының алдында тұтқындалды. Бұл оның тұңғыш рет тұтқындалуы еді. 1985 жылдың 20 қаңтарында ол өзінің буынына наразылық білдіріп, оларды «салғырт және алаңсыз» деп сипаттады, сондай-ақ «оларға осындай салғырт болуға мүмкіндік берген құрбандықтарды ұмытып кеткендерін» айтты. Сол жылы ол «Ebony American Black Achievement Awards» сыйлық беру кешінде Чикаго мэрі Гарольд Вашингтонға Мартин Лютер Кинг атындағы қоғамдық қызмет сыйлығын табыс етті. 1986 жылдың 16 қаңтарында ол әкесінің мерекесін атап өтті және Чикагода мэр Харольд Вашингтонмен бірге таңғы асқа қатысты. Ол әкесінің «ұлы арман» көргенін, бірақ «бұл әлі де тек арман ғана» екенін мойындады. Кинг 1986 жылғы Қара тарих айлығын Санта-Анада сөз сөйлеу арқылы ашты, онда афроамерикандық тарихты зерттеу «жылдың ең қысқа және суық айына» шектелуіне болмайтынын айтты. Жиырма жылдан астам уақыт бойы қоғамдық сөйлеуші болған Йоланда өзінің таланты «мен сияқты үйдің ішінде өскенде табиғи түрде пайда болғанын» еске алды. Ол сондай-ақ президент Рональд Рейганның Мартин Лютер Кинг күнін ұлттық мереке деп жариялаған заңға қол қоюында «айқын иронияны» байқады. 1988 жылдың 8 сәуірінде Кинг пен Шабазз Лос-Анджелес округінің басшыларымен бірге Лос-Анджелес театр орталығында өткен түнгі қойылымдары мен хабарламалары үшін марапатталды. Олардың «Келешекке қадам басу» пьесасы басшылар тарапынан «көңілді және ойға қойғызғыш» деп бағаланды. Марапаттау кезінде Кинг олардың продюсерлік компаниясына 1 мамырға дейін, қойылым аяқталғанға дейін, пьесаның арнайы қойылымын ұйымдастыруды сұраған ұйымдардың жүгінгенін айтты. Кеннет Хан Кингке «Мен сіздің әкеңізбен кездескенде, ұлы адамның қасында екенімді сезіндім» деді. 1989 жылдың 26 қаңтарында ол Смит колледжіне оралды. Онде ол сөз сөйлеп, алғаш рет колледжге келгендегі қиындықтары туралы айтты. Кинг бұл мекемеге «жақын болмағанын», бірақ өзінің тәжірибесі үшін әлі де «алғыс айтатынын» мәлімдеді. Ол американдықтарды «бейбітшілік пен әділдік үшін күресте» өмірін бергендерді еске алуға шақырды. Өмірінің осы кезеңінде Кинг сонымен қатар «Бейзорықсыз әлеуметтік өзгерістер орталығында» мәдени істер жөніндегі директор болып жұмыс істеді және барлық көркем шараларға қаражат жинау және басқару міндеті жүктелді. Ол танымал актриса Раэвен Ларримор Келлидің құдайы болды. Кинг пен Келли үш фильмде бірге ойнады: HBO-ның «Америка арманы» (Дэнни Гловер мен Уэсли Снайпс түскен), «Одесса» (нәсілдік зорлық-зомбылықтан ұлын жоғалтқан күтімші рөлінде Кинг керемет өнер көрсеткен марапатталған фильм) және Роб Рейнердің «Миссисипи арбалары» (азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі Медгар Эверстің қазасына арналған, Вупи Голдберг пен Алек Болдуин түскен фильмде Кинг пен Келли Реена Эверстің ересек және балалық шағын сомдады).

Аризона бойкоты және Джеймс Эрл Рейдің қайта қаралуы: 19901999

1990 жылдың 9 желтоқсанында ол Аризона штатының Тусон қаласындағы қойылымға қатысу жоспарын тоқтатты және сол кезде азаматтық құқық қорғаушылары мен басқа да белсенділер ұйымдастырған бойкотты елемеді. Аризона сайлаушылары Мартин Лютер Кинг күнін мерекелеу туралы ұсынысты қабылдамады. Кинг пен Шабазз штаттың сайлаушылары мерекеге қарсы дауыс бергенге дейін ойынды бірнеше ай бұрын жоспарлаған, ал Кинг бойкотты қолдау себептерін нақтылайтын мәлімдеме дайындады. Осыған қарамастан, Шабаз штатта өнер көрсетіп, пьесада ойнады. 1991 жылдың 17 қаңтарында Йоланда Эдмондс қауымдық колледжінде 200-ге жуық студент алдында сөз сөйледі. Ол әкесінің арманының іске асуына үлес қосудағы немқұрайлылықты жоққа шығарды. Ол анасымен бірге әкесінің мазарында гүл шоғын қойды. 1992 жылы Кинг махаббаттың адамдарға өздерін танытуға көмектесетінін айтты. Сол жылы ол Индиана университетінде де сөз сөйледі. Қазан айында Кинг зорлық-зомбылықтан қашып құтылуды қалайтын Кабрини Грин отбасына қолдау көрсетті және олардың ісіне қаржы жинады. Әкесінің қазасына 25 жыл толуына орай ол оның қабіріне барды. Ол жерде аға-інілері, анасы және басқа да азаматтық құқық қорғаушыларымен бірге қол ұстасып, «Біз жеңіске жетеміз» әнін шырқады. 1993 жылдың шілдесінде ол 1994 жылдың қаңтарында әуе билеті мен гонорары үшін Корал Спрингс қалалық орталығында сөйлеуге келісті. Ол бастапқыда 8000 доллар сұраған, бірақ келіссөздер нәтижесінде 6500 долларға түсірді. Сөз сөйлеген кезінде ол Америкадағы балалар арасындағы кедейлік шегі үш есеге жуық артқанын айтты және адамдарды «көмектесуге» және «бар күшімен тырысуға» шақырды. Қазан айында ол әкесінің интеграция туралы арманы толыққанды түсінілмегенін білдірді. 1994 жылдың 1 ақпанында Кинг Солтүстік Орталық колледжіндегі түрлі студенттер алдында сөз сөйлеуге тырысты. Ол: «Қара тарихы айлығының ашылу шарасы ретінде көпмәдениеттілікке назар аударуыңыз өте дұрыс. Қара тарихы айлығының құрылуының және осы күнгі сақталуының жалғыз себебі – Америка әлі де күресіп, халқының әртүрлілігімен санасуға тырысуда» деді. 1994 жылдың шілдесінде Йоланда әкесінің қайтыс болғанға дейінгі суреттерін көрген соң, «Бұл көптеген естеліктерді қайтаруға себеп болды. Жастарға көптеген жағдайларда адамдардың сезінген қорқынышы мен үрейін, сондай-ақ шерулерге қатысудағы олардың батылдығын түсіну қиын. Бірақ көрменің алғашқы бөлігінен өткенде, мен сол үрейді сезіндім» деді. 1995 жылы ол әкесінің құрметіне Чикаго Симфониеттасында «Линкольн портреті» пьесасында өнер көрсетті, онда ол баяндамашы болды. Ойынның өзі және көрермендердің әртүрлі өкілдеріне деген «ынтасы» Кинг күрескен мүмкіндіктерді бейнеледі. 1995 жылдың күзінде 39 жасында ол Ильяс Шабаз бен Рина Эверсқа қосылып, 1996 жылғы президенттік сайлауда бір миллион афроамерикандық әйелді тіркеуге бағытталған әрекетке төрағалық еткен аналарын құттықтады. 1997 жылдың ақпанында Кинг отбасының қалған бөлігімен бірге әкесінің кісі өлтірушісі Джеймс Эрл Рейді қайтадан соттауды талап етті, себебі «біздің тікелей қатысуымызсыз шындық ешқашан ашыққа шықпайды» деп ойлады. 1999 жылы People журналына берген сұхбатында ол әкесінің қайтыс болғанын алғаш естіген кездегі сезімін еске алып, «күнделікті арнайы хабарламаларды естіген сайын жүрегім дірілдейді» деді.

Соңғы жылдары: 2000-2007

2000 жылы Кинг Детройттегі Адам құқықтары жөніндегі науқанның гала-кешінде қатысып, сөз сөйледі. Жиырма төрт минуттық сөйлеуінде ол сол жылғы президенттік сайлауды атап өтті, сондай-ақ Бобби Кеннедидің сөздерін келтірді, ол Джордж Бернард Шоудан алған: «Кейбір адамдар нәрсені қалай бар, солай көреді де, «Неге?» дейді. Ал мен болсам, ешқашан болмаған нәрселерді армандаймын да, «Неге болмас?» деймін». 2000 жылдың мамыр айында Кингке адамзат баласы еңді «түссіз» бола ма деген сұрақ қойылды. Ол «мақсатқа» жету үшін «түс қабылдауға» ұмтылу керектігін айтты. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін 2002 жылы Солтүстік Чикагода сөйлеген сөзінде Кинг, дағдарыс кезінде әкесінің даналығына оның қатты мұқтаж екенін айтты. Ол бұл оқиға американдықтарды «өз нәсіліне, тайпасына және ұлтына» адалдық танытуға шақыру болуы мүмкін екенін атап өтті, өйткені әкесі бір кезде осылай айтқан. Кинг, оның інісі Мартин Лютер Кинг III және Аль Шарптон 11 қыркүйекке жасалған шабуылдар алдында Дүниежүзілік сауда орталығының үстінде тұрған «Сфера» алдында «Біз жеңіске жетеміз» әнін шырқады. 2001 жылы әкесінің құрметіне Лос-Анджелесте «Арманға жету» атты қойылымды ұйымдастырды. Қойылым барысында ол көп рет киім ауыстырып, рөлдеріне қарай дауысын және дене тілін өзгертті. Кинг пен Элодия Тейт 2003 жылы МакГроу Хилл баспасынан шыққан «Көздерімді аш, жанымды аш: Біздің ортақ адамгершілігімізді тойлау» атты кітапты бірлесіп редакциялады. 2004 жылдың қаңтарында Кинг әкесін «тақтада отырған емес, Бірмингемнің қараңғы түрмесінде отырған патша» деп сипаттады. 2004 жылдың наурыз айында Далласта болған кезде Кинг: «Соңғы бес-алты жылдың ішінде ғана өзімнің теріме жайлы сезіне бастадым. Енді ешкімге ештеңе дәлелдеудің қажеті жоқ» деді. «Мен ұзақ уақыт бойы мұрамен күрестім, мүмкін, 30 жасқа келгенге дейін онымен татуласа алмадым», - деді Йоланда 2005 жылы Колорадо штатындағы «Western Skies» радио бағдарламасында. 2004 жылдың күзінде ол Корнелл университетінің Шварц өнер орталығында «Күндегі тұқым» қойылымында Мама рөлін сомдады.

Анасының өлімі, бауырластар арасындағы дау және соңғы айлар: 20062007

2005 жылдың тамызында инсульт алғаннан кейін Корета Скотт Кингтің денсаулығы нашарлай бастады. Оған сондай-ақ, жұмыртқа безінің қатерлі ісігі деген диагноз қойылды. Азаматтық құқық қозғалысының белсендісінің төрт баласы "бірдеңе болып жатқанын" сезді. Кинг анасымен үйінде сөйлесіп отырғанда, сөйлеу тоқтады. Кореттаның жүрегінен қан ұйығы жұлып шығып, миының артериясында бітелді. 2005 жылдың 16 тамызында ауруханаға жатқызылды, тіпті үйге қайтуға да мүмкіндік болды. Анасын емдеген дәрігер доктор Мэгги Мермин және оның әпкесі Йоланда баспасөзге анасының күннен-күнге жақсарып келе жатқанын және толыққандай сауығуға үміттенетінін айтты. Анасының инсультінен кейін ол Америка Жүрек қауымдастығының өкілі болып, инсульт туралы хабардар ету науқанына қатысты. Сол жылы ол ағасы Декстермен бірге Мартин Лютер Кинг III және Бернис Кинг сияқты басқа ағалары мен апаларына қарсы шықты. Кинг пен Декстер Орталықты сатуға жақтас болды, ал қалған бауырлары қарсы болды. 2006 жылдың 30 қаңтарында Коретта қайтыс болғаннан кейін Йоланда, бауырлары сияқты, оның қоштасу рәсіміне қатысты. Анасының өлімінен кейін қалай екенін сұрағанда, Йоланда былай деп жауап берді: "Мен оның рухымен тығыз байланыстамын. Мен оның рухымен тікелей байланыстамын, бұл маған зор тыныштық пен күш сыйлады". Ол үйінде анасының жеке қағаздарын тапты. 2007 жылдың қаңтарында Эбенезер баптистік шіркеуінде сөз сөйлеп, оларды бейбітшілік пен сүйіспеншілікке шақырып, әкесінің мерекесін өздерінің бейбітшілік туралы түсініктері үшін бастау ретінде пайдалануға кеңес берді. 2007 жылы Мартин Лютер Кинг күнінде Эбенезер баптистік шіркеуіне жиналғандарға сөйлеп, былай деді: "Біз үстелдің ар жағына қол ұшын созып, Мартин Лютер Кинг кіші және Корета Скотт Кинг дәстүрінде бір-бірімізді қолдауымыз керек". Бір сағаттық баяндамасынан кейін ол әпкесі және тәтесі Кристин Кинг Фарриспен бірге кітаптарға қол қойды. 2007 жылдың 12 мамырында Кинг ағасы Декстер Кингтің жақын досы Филипп Мэдисон Джонстың Санта-Моника, Калифорниядағы үйінде құлап, қайтыс болды. Оның өлімі анасының өлімінен бір жыл өткен соң болды. Отбасы оның өлімінің себебі жүрек ауруы болуы мүмкін деп болжап отыр. 2007 жылдың 19 мамырында таңертең Кингтің денесі Епископ Эдди Лонгқа тиесілі жеке ұшақпен Атлантаға жеткізілді. 2007 жылдың 24 мамырында Атлантадағы Эбенезер баптистік шіркеуінің Horizon Sanctuary-сында Йоланда Кингті еске алу рәсімі өтті. Көптеген қатысушылар оны танымады, бірақ Кинг отбасының бейбітшілік пен әлеуметтік әділдік үшін күресіне деген құрметінен келді. Оның өтініші бойынша Кингтің денесі өртелді. Бернис Кинг "оның жалғыз қарындасы ретінде мұнда тұру өте қиын" деді. "Йоланда, жалғыз сенің абысың және досың болғаның үшін рахмет". Мартин Лютер Кинг III "Йоланда әлі де істеп жатыр. Ол жай ғана жоғары қабатқа көшті" деді. Майя Анжелу оған арнап құрмет хат жазды, ол еске алу рәсімінде оқылды. Ол былай деп жазды: "Йоланда қайғыға батқанда да күлімсірей алатынын күнделікті дәлелдеді. Шын мәнінде, ол күлімсіреудің одан да күшті және тәтті екенін дәлелдеді, өйткені оны көру үшін қайғы-қасіретке қарсы тұруға, азапқа қарсы тұрып, баршамыз үшін аман қалудың нұры жарқырайтынын көрсетуге мәжбүр болды". Грейди орта мектебінің және Смит колледжінің көптеген бұрынғы сыныптастары оны еске алу үшін келді. Рафаэль Уорнок былай деді: "Ол жеке басының ауыр азабымен және қоғамдық жауапкершілікпен күресіп, одан жеңіспен шықты. Оның дауысы үшін рахмет".

Идеялар, ықпал ету және саяси ұстанымдар

Өлгенше Кинг әкесінің армандары мен мұраты өмірінде орындалатынына сенбеді. 1993 жылы ол әкесінің "арманы" арманнан аспайтынын жоққа шығарды және әкесінің 64 жасқа толуына арналған салтанатта: "Жақсы әлем құрудан гөрі ескерткіштер салу оңай. Мартин Лютер Кинг тірі болғаннан бері біз бір орында тұрғандаймыз, тіпті кейбір жағдайларда кері кеткендейміз" деді. Осыған қарамастан, 2003 жылдың қаңтар айында ол "100 пайыз, түгелдей, шын жүректен 'Арманға' сенетінмін" дегенін айтты. Бұл – бостандық туралы арман, қысымнан, пайдаланудан, кедейліктен бостандық, әрбір баланың өзінің ең жақсысы болуға мүмкіндік алатын ұлт пен әлемнің арманы. Бұл мәлімдеме ол әкесіне құрмет көрсету үшін Эверетт театрында жиналған 800 адамның алдында жасалды. Сол айда ол әкесінің ізімен жүруге тырыспайтынын, әзілмен "Олар тым үлкен" және "құлап, мойнын сындырамын" деді. Ол сондай-ақ, әкесінің мерекесін басқаларға көмектесу күні ретінде пайдалануды жақтады және адамдардың осы күні демалып жатуына наразылық білдірді. 1997 жылдың 15 қаңтарында Флорида Мемориал колледжінде сөйлеген сөзінде ол әкесінің "егер адамдар оның есіне орай демалыс алып, ештеңе істемейтінін білсе" қандай сезімде боларын айтты. Ол әкесін сипаттау үшін қолданылатын сөздерді ұнатпады және бұл туралы Атталла Шабазға айтты, сондай-ақ, әкесінің "әлсіз" болып көрсетілген және әрдайым Киелі кітапты өзімен алып жүретін пьесаны көргенін еске алды. Кинг, анасы сияқты, гомосексуалдардың құқықтары үшін белсенді түрде күресті; Коретта Скотт гомосексуалдардың құқықтары үшін көп рет наразылық білдірді. Ол лесбиянкалар мен гомосексуалдардың құқықтары үшін белсенділердің демонстрациясы кезінде тұтқындалған 187 адамның бірі болды. 2006 жылы Чикагодағы "Шығу және теңдік" саммитінде ол: "Егер сіз гомосексуал, лесбиянка, бисексуал немесе трансгендер болсаңыз, сіз басқа американдықтар сияқты толық құқықтарға ие емессіз, үйленуге құқығыңыз жоқ, жұмыс орнында және қарулы күштерде әлі де кемсітушілікке ұшырайсыз. Өз еркіндігімен, әділдігімен және барлық адамға теңдікпен мақтанатын ел үшін мұндай жағдай мүлдем қабылдауға келмейді" деді. Ата-анасы мен бауырлары сияқты Кинг де саяси партияға ашық түрде жата қоймады. Осыған қарамастан, ол президент Рональд Рейганның Мартин Лютер Кинг кіші күнін, әкесінің ұлттық мерекесін белгілейтін заңға қол қоюға тартынғанына қарсылық білдірді.

Мұра

Декстер Кинг әпкесі туралы былай деді: "Ол маған рұқсат берді. Ол өзімнің өзім болуыма рұқсат берді". Джесси Джексон Кингтің "біздің күресіміздің көптеген ауыртпалықтарымен өмір сүргенін" айтты. "Бұл қозғалыс оның ДНК-сында болды". Жозеф Лоуэри: "Ол ханшайым еді және ханшайым сияқты жүріп, өзін ханшайымдей ұстады. Ол тартымды, тыныш адам еді, актерлік өнерді жақсы көретін". 2008 жылғы қаңтардағы "Ebony" журналында министр Сюзан Джонсон Кук жазған мақаласында оның ұзақ жылдар бойы досы болған, қаза тапқан адамын "аты Король болған патшайым" деп атады. 2008 жылдың 25 мамырында оның інісі Мартин Лютер III және оның әйелі Арндреа қыз баланың әке-шешесі болды және оған Кингтің құрметіне Йоланда Рене Кинг деп ат қойды. 2009 жылы оның бітірген Смит колледжінде өткен түлектердің кездесуінде бұрынғы студенттер оның есімін арнап серуендеді.

Фильмдегі суреттер

Йоланда көбінесе оның ата-анасының өміріне арналған фильмдерде бейнеленген. 1978 жылғы "Кинг" телесериалында Фелесия Хантер, ал 2013 жылғы "Бетти және Коретта" телефильмінде Мелина Нзеза бала кезінде және Ронда Луи Жүн ересек кезінде ойнады.